Từng bước dịch chuyển trung tâm logistics ra khỏi nội đô

Quỹ đất quy mô lớn tại TP.HCM đang ngày càng trở thành “hàng hiếm”, đặc biệt ở khu vực cửa ngõ phía Đông - nơi hạ tầng giao thông liên tục được đầu tư mạnh.

Trong bối cảnh đó, kế hoạch chuyển đổi khoảng 63ha đất cảng ICD Trường Thọ thành khu đô thị phát triển theo mô hình TOD sau năm 2030 được kỳ vọng sẽ tạo thêm dư địa phát triển cho thị trường bất động sản, đồng thời góp phần tái cấu trúc không gian đô thị theo hướng hiện đại, gắn với giao thông công cộng.

Liên quan vấn đề đó, tại cuộc họp báo kinh tế - xã hội chiều 23/7, Sở Xây dựng TP.HCM cho biết, cụm ICD Trường Thọ gồm các cảng Transimex, Phúc Long, Trường Thọ, ICD Tây Nam - Tanamexco và Cảng Kho vận miền Nam sẽ tiếp tục hoạt động đến năm 2030. Sau thời điểm này, toàn bộ hoạt động sẽ được chuyển về ICD Long Bình theo Quy hoạch TP.HCM thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Lộ trình di dời sẽ được triển khai đồng bộ với tiến độ xây dựng hệ thống logistics thay thế. Thành phố khẳng định chỉ thực hiện việc chuyển đổi khi các đầu mối mới đủ năng lực tiếp nhận hàng hóa nhằm bảo đảm hoạt động xuất nhập khẩu và chuỗi cung ứng không bị gián đoạn.

Khoảng 63ha đất của cụm cảng ICD Trường Thọ sẽ được quy hoạch thành khu đô thị hỗn hợp theo mô hình TOD (phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng). Ảnh: Gia Linh

Để thay thế vai trò của ICD Trường Thọ, TP.HCM đang nghiên cứu phát triển thêm các cảng thủy nội địa, cảng cạn và trung tâm logistics tại khu vực thượng lưu sông Đồng Nai và sông Sài Gòn. Các đầu mối này sẽ kết nối với hệ thống quốc lộ, đường vành đai và vận tải thủy, tạo mạng lưới trung chuyển hàng hóa từ các khu công nghiệp của TP.HCM và Bình Dương đến cảng Hiệp Phước hoặc cụm cảng Cái Mép - Thị Vải.

Song song đó, thành phố cũng nghiên cứu các giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp trong quá trình di dời, từ thủ tục đầu tư, đất đai, xây dựng đến kết nối hạ tầng nhằm bảo đảm quá trình chuyển đổi diễn ra thuận lợi.

Điểm đáng chú ý nhất trong kế hoạch là quỹ đất khoảng 63ha sau khi di dời sẽ được nghiên cứu chuyển đổi theo Quy hoạch chung TP.HCM đến năm 2040, tầm nhìn đến năm 2060.

Theo định hướng của thành phố, khu vực này sẽ phát triển thành đô thị hỗn hợp, sáng tạo gắn với giao thông công cộng dọc tuyến Metro số 1. Quy hoạch ưu tiên dành không gian cho công viên ven sông, công trình giáo dục, văn hóa, nghiên cứu, đổi mới sáng tạo cùng hệ thống thương mại, dịch vụ, văn phòng và nhà ở với tỷ lệ phù hợp.

Đáng chú ý, Sở Xây dựng TP.HCM nhấn mạnh quỹ đất sau di dời sẽ không được phát triển thành các dự án nhà ở hoặc thương mại đơn thuần. Phương án sử dụng đất sẽ tiếp tục được xác định trong các đồ án quy hoạch chi tiết nhằm bảo đảm tạo ra giá trị đô thị và giá trị công cộng cao hơn.

Từ góc độ thị trường, việc bổ sung thêm 63ha đất phát triển ngay khu vực cửa ngõ phía Đông được xem là nguồn lực đáng kể trong bối cảnh nguồn cung dự án mới tại TP.HCM nhiều năm qua liên tục sụt giảm vì thiếu quỹ đất sạch và vướng mắc pháp lý.

Theo các chuyên gia, tác động lớn nhất của quy hoạch này không nằm ở việc gia tăng nguồn cung nhà ở trong ngắn hạn, mà ở khả năng hình thành một khu đô thị tích hợp quy mô lớn theo mô hình TOD – xu hướng đang được nhiều đô thị trên thế giới áp dụng để nâng cao hiệu quả sử dụng đất, giảm phụ thuộc vào phương tiện cá nhân và thúc đẩy phát triển kinh tế đô thị.

Việc đưa các hoạt động logistics ra ngoài khu vực nội thành cũng được kỳ vọng sẽ giải phóng thêm nguồn lực đất đai có giá trị cao, đồng thời tạo động lực tái cấu trúc không gian đô thị phía Đông, nơi đang hội tụ nhiều dự án hạ tầng trọng điểm như Metro số 1, Vành đai 3 và mạng lưới giao thông kết nối vùng.

Không chỉ riêng Trường Thọ, theo quy hoạch hệ thống cảng biển, các bến cảng trên sông Sài Gòn cũng sẽ từng bước được di dời và chuyển đổi công năng, trong khi hoạt động khai thác tập trung tại khu bến Hiệp Phước và Cát Lái - Phú Hữu. Cùng với định hướng phát triển cụm cảng trung chuyển quốc tế Cái Mép - Thị Vải và cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ, TP.HCM đang từng bước tái cấu trúc hệ thống logistics theo hướng hiện đại, đồng thời mở rộng quỹ đất để phát triển các không gian đô thị mới trong giai đoạn sau năm 2030.