Tại Hội thảo “Những quy định quan trọng khi triển khai chính sách thuế mới - Thuế và hóa đơn điện tử trong thương mại điện tử và bán hàng đa kênh” vừa diễn ra, đại diện cơ quan thuế, chuyên gia và doanh nghiệp công nghệ đã giải đáp nhiều câu hỏi liên quan đến thuế thu nhập cá nhân, hóa đơn điện tử, cách xác định doanh thu, nghĩa vụ kê khai cũng như các quy định áp dụng đối với hoạt động kinh doanh trên nền tảng số.

Không căn cứ vào tên gọi KOL, KOC hay freelancer để tính thuế

Bà Nguyễn Thị Lan Anh, Trưởng ban Pháp chế, Cục Thuế cho biết, Nghị định 253/2026/NĐ-CP liên quan trực tiếp đến thuế thu nhập cá nhân đối với hoạt động thương mại điện tử, kinh doanh trên nền tảng số, trong đó có người bán hàng đa kênh. Theo bà Lan Anh, có bốn nhóm nội dung cần lưu ý.

Thứ nhất, nghị định tiếp tục cụ thể hóa những nội dung đã được quy định tại Luật Thuế thu nhập cá nhân cũng như phương pháp xác định nghĩa vụ thuế. Dù bán hàng qua sàn thương mại điện tử, mạng xã hội hay đồng thời sử dụng nhiều kênh, người kinh doanh vẫn phải xác định nghĩa vụ thuế trên cơ sở chủ thể thực hiện, bản chất hoạt động, loại thu nhập và doanh thu thực tế phát sinh.

Thứ hai, hộ và cá nhân kinh doanh trên nền tảng số phải xác định đúng tính chất khoản thu nhập có được từ hoạt động thương mại điện tử. KOL, KOC, người làm tiếp thị liên kết, freelancer hay người sáng tạo nội dung số chỉ là những tên gọi phổ biến trên thị trường, không phải căn cứ duy nhất để phân loại thu nhập và tính thuế.

Việc xác định khoản thu là thu nhập từ kinh doanh hay tiền lương, tiền công phải căn cứ vào hợp đồng, quyền và nghĩa vụ của các bên cũng như cách thức tổ chức hoạt động. Nếu một người độc lập tổ chức hoạt động, đăng ký kinh doanh và có giấy phép kinh doanh thì được xác định là hoạt động dịch vụ. Nếu cá nhân thực hiện công việc thông qua một tổ chức hoặc cá nhân khác, tùy thuộc mối quan hệ thực tế, khoản thu có thể được xác định là tiền lương, tiền công.

Thứ ba, cá nhân cư trú có thu nhập từ kinh doanh cần phân loại từng hoạt động để áp dụng đúng thuế suất. Nếu vừa bán hàng, vừa cung cấp dịch vụ hoặc sản phẩm nội dung số, người kinh doanh không thể gộp tất cả doanh thu rồi áp dụng chung một mức thuế.

Ví dụ, hoạt động cung cấp dịch vụ, sản phẩm nội dung số được xếp vào nhóm dịch vụ, áp dụng thuế thu nhập cá nhân 2% và thuế giá trị gia tăng 5%.

Thứ tư, cá nhân cư trú có hoạt động kinh doanh phát sinh tại Việt Nam vẫn phải thực hiện nghĩa vụ thuế, kể cả khi việc kinh doanh được tiến hành thông qua nền tảng nước ngoài. Người kinh doanh phải xác định phần doanh thu phát sinh tại Việt Nam để kê khai theo quy định.

Bà Lan Anh lưu ý thêm, người nộp thuế cần xác định đúng khoản thu nhập, ngành nghề và loại hoạt động là bán hàng hóa hay cung cấp dịch vụ; tổng hợp đầy đủ doanh thu từ tất cả các kênh; đồng thời lưu giữ hợp đồng, dữ liệu giao dịch, sao kê và chứng từ khấu trừ để đối soát, xác định nghĩa vụ thuế.

Đối với trường hợp cá nhân đã được đơn vị chi trả khấu trừ 10% thuế thu nhập cá nhân trước khi nhận tiền, điều đó chưa đồng nghĩa nghĩa vụ thuế đã hoàn tất. Cá nhân vẫn cần rà soát tổng thu nhập từ tất cả các nguồn, xác định phần thuế đã được khấu trừ và thực hiện quyết toán nếu thuộc trường hợp phải quyết toán.

Thông điệp được đại diện Cục Thuế nhấn mạnh là kinh doanh qua phương thức truyền thống, sàn thương mại điện tử hay nhiều nền tảng khác nhau không làm thay đổi bản chất của hoạt động. Người nộp thuế cần kê khai trung thực, đầy đủ doanh thu và thực hiện đúng nghĩa vụ phát sinh.

Sàn đã khấu trừ thuế, người bán có phải xuất hóa đơn?

Bà Nguyễn Thị Cúc, Chủ tịch Hội Tư vấn Thuế Việt Nam cho biết, sau khi thông tin hội thảo được công bố, nhiều hộ và cá nhân kinh doanh đã gửi câu hỏi về hóa đơn điện tử.

Một trong những tình huống được quan tâm nhiều nhất là sàn thương mại điện tử có chức năng thanh toán, đồng thời đã khấu trừ, nộp thuế thay người bán. Khi đó, người bán có tiếp tục phải lập hóa đơn hay không? Nếu sàn kê khai, khấu trừ thuế trong khi hộ kinh doanh vẫn xuất hóa đơn, doanh thu có bị ghi nhận trùng và nghĩa vụ thuế có bị tính hai lần hay không?

Ngoài ra, một số hộ kinh doanh còn băn khoăn về nghĩa vụ thuế trong sáu tháng đầu năm, khi họ chưa trực tiếp nộp thuế, cũng như cách thực hiện từ ngày 1/7.

Giải đáp vấn đề này, ông Đặng Văn Thành, Phó Chi cục trưởng Chi cục Thuế thương mại điện tử cho biết, theo Nghị định 68/2026/NĐ-CP, được sửa đổi tại Nghị định 141/2026/NĐ-CP, hộ kinh doanh có doanh thu trên 1 tỷ đồng thuộc diện bắt buộc phải sử dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế hoặc hóa đơn khởi tạo từ máy tính tiền kết nối dữ liệu với cơ quan thuế. Do đó, trường hợp hộ kinh doanh có doanh thu hơn 2 tỷ đồng mỗi năm đương nhiên thuộc diện bắt buộc xuất hóa đơn.

Việc sàn khấu trừ và nộp thuế thay không thay thế nghĩa vụ lập hóa đơn của người bán thuộc diện phải sử dụng hóa đơn điện tử. Đây là hai nghĩa vụ khác nhau: sàn thực hiện khấu trừ, nộp thuế thay; còn người bán phải lập hóa đơn theo quy định.

Theo ông Thành, hộ kinh doanh có hai phương án thực hiện. Một là tự xuất hóa đơn. Khi đó, theo Nghị định 254/2026/NĐ-CP, người bán có thể yêu cầu sàn cung cấp thông tin về người mua, giao dịch và thời điểm hoàn tất giao dịch để lập hóa đơn đúng thời điểm.

Hai là ủy nhiệm cho sàn thương mại điện tử xuất hóa đơn thay. Nếu sàn đã lập hóa đơn theo nội dung ủy nhiệm, hộ kinh doanh không phải xuất thêm hóa đơn cho cùng giao dịch.

Ông Mai Sơn, Phó Cục trưởng Cục Thuế lưu ý, dữ liệu giao dịch và dòng tiền trên sàn có giá trị pháp lý khác hóa đơn điện tử. Dữ liệu của sàn chủ yếu phục vụ quản lý đơn hàng, thanh toán và đối soát. Hóa đơn điện tử là chứng từ pháp lý, làm căn cứ bảo vệ quyền lợi người mua, người bán, chứng minh nguồn gốc hàng hóa và thực hiện nghĩa vụ kế toán, thuế. Vì vậy, dữ liệu trên sàn chưa thể thay thế hóa đơn điện tử.

Với đơn hàng chưa được xác nhận giao dịch thành công, chẳng hạn đơn bị hủy hoặc hoàn trả, người bán chưa phải xuất hóa đơn. Chỉ khi giao dịch được xác nhận hoàn thành mới phát sinh nghĩa vụ này.

Đối với hàng hóa được đổi, trả sau khi đã xuất hóa đơn, bà Nguyễn Thị Cúc cho biết hộ, cá nhân kinh doanh lập hóa đơn điều chỉnh. Trường hợp giữa người bán và người mua có thỏa thuận, bên mua sẽ lập hóa đơn trả lại hàng; sau đó hai bên kê khai điều chỉnh thuế trên cơ sở hóa đơn do bên mua lập.

Công nghệ hỗ trợ quản lý hàng nghìn đơn hàng

Bên cạnh việc giải đáp chính sách, hội thảo còn đề cập đến ứng dụng công nghệ nhằm giảm áp lực cho người bán hàng đa kênh.

Bà Nguyễn Thị Minh Khuê, Phó Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Công nghệ Sapo cho biết, nhiều doanh nghiệp và hộ kinh doanh đang phải xử lý hàng trăm, thậm chí hàng nghìn đơn hàng mỗi ngày. Nếu thực hiện thủ công, người bán phải dành nhiều thời gian, nhân lực, chi phí và vẫn có thể xảy ra sai sót trong vận hành, xuất hóa đơn và thực hiện nghĩa vụ thuế.

Theo bà Minh Khuê, sau 18 năm đồng hành cùng cộng đồng người bán hàng, Sapo đã phát triển giải pháp quản lý bán hàng đa kênh, hỗ trợ quản lý tập trung hoạt động kinh doanh và đáp ứng yêu cầu về hóa đơn điện tử, tuân thủ thuế.

Dữ liệu đơn hàng từ cửa hàng, website, mạng xã hội và các sàn thương mại điện tử được đồng bộ về một nền tảng. Người bán có thể thực hiện các khâu từ tạo đơn, thanh toán, đóng gói, giao hàng đến xuất hóa đơn và kê khai thuế trên cùng hệ thống, qua đó giảm nhập liệu thủ công và hạn chế sai sót.

Hệ thống còn có bộ lọc giúp phân loại đơn hàng, doanh thu theo từng kênh và nhóm hàng hóa, phục vụ việc áp dụng thuế suất và xuất hóa đơn. Người bán có thể thiết lập chế độ tự động xuất hóa đơn khi đơn hàng chuyển sang trạng thái hoàn thành, đáp ứng nhu cầu xử lý số lượng lớn giao dịch trong ngày.

Với đơn hàng bị hoàn sau khi đã xuất hóa đơn, hệ thống hỗ trợ xử lý hóa đơn điều chỉnh hoặc hóa đơn thay thế. Dữ liệu với các sàn thương mại điện tử cũng được đối soát tự động, giúp người bán quản lý doanh thu và nghĩa vụ thuế thuận tiện hơn.

Theo ông Mai Sơn, ngành thuế đang hướng đến tự động hóa toàn bộ quy trình, từ xác định doanh thu, chi phí và nghĩa vụ thuế đến lập tờ khai gợi ý, xuất hóa đơn. Cơ quan thuế cũng phối hợp với các đơn vị cung cấp giải pháp để tích hợp quản lý bán hàng, hóa đơn điện tử, chữ ký số, kê khai và nộp thuế trên cùng hệ thống.

Thời gian tới, cơ quan thuế sẽ tiếp tục rà soát chính sách, hoàn thiện cơ sở dữ liệu và nghiên cứu kết nối mã số thuế cá nhân với VNeID. Dữ liệu từ máy tính tiền, máy POS, phần mềm bán hàng và phần mềm kế toán cũng sẽ từng bước được kết nối với hệ thống quản lý thuế.

Mục tiêu đặt ra là giảm thao tác thủ công, giúp hộ, cá nhân kinh doanh dễ thực hiện nghĩa vụ hơn, đồng thời nâng cao tính chính xác, minh bạch trong quản lý doanh thu. Ngành thuế sẽ tiếp tục tiếp nhận phản ánh để kịp thời tháo gỡ vướng mắc cho người dân và cộng đồng doanh nghiệp.