Đơn hàng có nhưng thị trường vẫn thận trọng

Theo thông tin của Hiệp hội Dệt May Việt Nam (Vitas), kim ngạch xuất khẩu toàn ngành dệt may trong tám tháng năm 2026 đạt 32 tỷ USD, tăng 3% so với cùng kỳ năm 2025. Ông Vũ Đức Giang, Chủ tịch Vitas, đánh giá đây là kết quả đáng ghi nhận trong bối cảnh thị trường toàn cầu còn nhiều biến động.

Kết quả này cho thấy ngành dệt may vẫn duy trì được đà tăng trưởng, dù nhu cầu tại các thị trường nhập khẩu chưa phục hồi đồng đều. Với một ngành phụ thuộc lớn vào đơn hàng quốc tế, việc giữ được khách hàng và duy trì sản xuất có ý nghĩa trực tiếp đối với doanh thu, việc làm và khả năng cân đối nguồn lực của doanh nghiệp.

Theo Vitas, phần lớn doanh nghiệp đã có đủ đơn hàng phục vụ sản xuất đến cuối năm, đồng thời tích cực đàm phán cho những quý đầu năm 2027. Tuy nhiên, triển vọng chung của toàn ngành cần được nhìn cùng với tình hình cụ thể tại từng doanh nghiệp. Thị trường xuất khẩu, nhóm sản phẩm và yêu cầu của khách hàng khác nhau khiến khả năng tiếp nhận đơn hàng cũng có sự phân hóa.

Tại Tập đoàn Hồ Gươm, ông Phí Ngọc Trịnh, Tổng Giám đốc khối sản xuất, cho biết doanh nghiệp đặt mục tiêu doanh thu tăng khoảng 1-2% và đã nhận đơn hàng đến hết tháng 11. Hoạt động xuất khẩu của doanh nghiệp sang Nga, Mỹ và châu Âu vẫn chịu tác động từ biến động địa chính trị và sức mua chưa phục hồi.

Có đơn hàng giúp doanh nghiệp chủ động bố trí lao động và kế hoạch sản xuất, nhưng hiệu quả kinh doanh còn phụ thuộc vào giá bán, chi phí thực hiện và tiến độ thanh toán. Khi khách hàng thận trọng hơn trong nhập hàng, doanh nghiệp cũng phải cân nhắc kỹ việc nhận hợp đồng để vừa duy trì sản xuất, vừa bảo đảm khả năng giao hàng và cân đối tài chính.

Vì vậy, sự linh hoạt trở thành một yêu cầu quan trọng. Theo Vitas, doanh nghiệp dệt may Việt Nam hiện sẵn sàng đáp ứng những đơn hàng có thời gian giao ngắn, số lượng nhỏ, yêu cầu chất lượng cao. Khả năng này giúp mở rộng cơ hội tiếp cận khách hàng, song cũng đòi hỏi tổ chức sản xuất phù hợp, kiểm soát chất lượng chặt chẽ và phối hợp tốt giữa các khâu.

Với đà tăng trưởng hiện tại, Vitas cho biết ngành hướng tới mục tiêu xuất khẩu đạt 47-47,5 tỷ USD trong năm 2026. Để tiến gần mục tiêu, những tháng cuối năm sẽ là giai đoạn doanh nghiệp vừa thực hiện các hợp đồng đã ký, vừa tìm kiếm đơn hàng mới và chuẩn bị nguồn việc cho năm tiếp theo.

Giữ khách hàng bằng công nghệ và liên kết chuỗi

Theo đại diện ngành dệt may, kết quả xuất khẩu được hỗ trợ bởi ba hướng đi chủ yếu, gồm đa dạng hóa thị trường, đối tác và sản phẩm; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ; tăng cường liên kết trong chuỗi cung ứng. Đây cũng là những giải pháp giúp doanh nghiệp giảm phụ thuộc và nâng khả năng đáp ứng trước những thay đổi của thị trường.

Hàng dệt may Việt Nam hiện có mặt tại 137 quốc gia và vùng lãnh thổ. Bên cạnh các thị trường truyền thống như Mỹ, EU, Hàn Quốc, Nhật Bản, Trung Quốc và ASEAN, Vitas đề cập cơ hội tại châu Phi và Trung Đông. Việc mở rộng thị trường tạo thêm lựa chọn cho doanh nghiệp khi sức mua tại một khu vực chững lại, đồng thời giúp tìm kiếm khách hàng phù hợp với năng lực sản xuất.

Tuy nhiên, mở rộng thị trường cần đi cùng sự chuẩn bị về sản phẩm và phương thức giao dịch. Mỗi thị trường có đặc điểm tiêu dùng, tiêu chuẩn kỹ thuật và yêu cầu giao hàng riêng. Doanh nghiệp cần hiểu các điều kiện này để tính toán giá thành, lựa chọn đối tác và xây dựng kế hoạch cung ứng phù hợp.

Ở khâu sản xuất, Vitas nhấn mạnh việc ứng dụng tự động hóa, robot và trí tuệ nhân tạo trong quản trị, qua đó nâng năng suất và cải thiện hiệu quả hoạt động. Khi đơn hàng nhỏ hơn hoặc thời gian thực hiện ngắn hơn, công nghệ có thể hỗ trợ doanh nghiệp theo dõi tiến độ, điều phối nguồn lực và hạn chế sai sót. Hiệu quả đầu tư cần được đánh giá từ những vấn đề cụ thể mà doanh nghiệp phải giải quyết trong vận hành.

Cùng với công nghệ, yêu cầu về sản xuất xanh đang tác động ngày càng rõ đến hoạt động xuất khẩu. Vitas cũng lưu ý những thách thức từ chính sách thương mại thay đổi và các tiêu chuẩn về môi trường, lao động, nguồn gốc, phát triển bền vững ngày càng khắt khe. Điều này đặt ra yêu cầu doanh nghiệp phải chuẩn bị hồ sơ, dữ liệu và quy trình đáp ứng ngay trong hoạt động sản xuất, thay vì chỉ xử lý khi đối tác yêu cầu.

Một sức ép khác đến từ chi phí logistics. Tại hội nghị do Bộ Công Thương tổ chức ngày 22/9, ông Trương Văn Cẩm, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Vitas, cho biết chi phí logistics trong nước, từ nhà máy đến cảng, chiếm khoảng 9-10%, trong khi biên lợi nhuận của ngành khoảng 3-5%. Hiệp hội kiến nghị cải thiện hoạt động cảng, thủ tục hải quan và tăng kết nối các phương thức vận tải.

Trong điều kiện đó, liên kết chuỗi có ý nghĩa thiết thực đối với khả năng giữ đơn hàng. Sự phối hợp giữa các doanh nghiệp cung ứng nguyên liệu, sản xuất và logistics giúp kế hoạch giao hàng được tổ chức đồng bộ hơn. Với ngành dệt may, duy trì tăng trưởng xuất khẩu sẽ phụ thuộc vào cả khả năng tìm khách hàng mới lẫn việc thực hiện tốt từng hợp đồng, kiểm soát chi phí và đáp ứng những tiêu chuẩn ngày càng cao.