Cuộc điều tra, được hé lộ vào cuối ngày Chủ nhật 11/1 khi ông Powell cho biết Fed đã nhận được trát triệu tập từ Bộ Tư pháp Mỹ. Theo hai nguồn thạo tin, trát triệu tập này đã được phê chuẩn bởi Jeanine Pirro, Công tố viên Liên bang tại Washington và là một đồng minh của Tổng thống Trump.

Theo một nguồn tin khác, cả Bộ trưởng Tư pháp Pam Bondi lẫn Thứ trưởng Tư pháp Todd Blanche đều không được thông báo trước về quyết định triệu tập Fed vào tuần trước.

Trong một tuyên bố tối thứ Hai, bà Pirro cho biết Bộ Tư pháp hành động pháp lý vì Fed đã phớt lờ các yêu cầu thảo luận về việc đội chi phí trong dự án cải tạo hai tòa nhà lịch sử tại trụ sở của cơ quan này. “Văn phòng này đưa ra quyết định dựa trên thực chất của vụ việc, không hơn không kém” - bà Pirro viết trên X.

Nguy cơ bị truy tố, vốn được cho là xoay quanh các phát biểu của ông Powell trước Quốc hội về dự án cải tạo các tòa nhà, đã khiến lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn dài tăng lên, khi nhà đầu tư cân nhắc việc một Fed kém độc lập hơn sẽ có ý nghĩa gì đối với lạm phát và chính sách tiền tệ.

Nếu phản ứng của thị trường lan rộng, điều này có thể hạn chế nỗ lực của ông Trump trong việc tái định hình Fed – ngân hàng trung ương được coi là có ảnh hưởng lớn nhất thế giới và là trụ cột của hệ thống tài chính toàn cầu. Việc chi phí vay dài hạn tăng cũng có thể phản tác dụng đối với nỗ lực của ông Trump nhằm giải quyết những lo ngại rộng khắp về khả năng chi trả của người dân.

Sự độc lập của các ngân hàng trung ương, ít nhất là trong việc thiết lập lãi suất để kiểm soát lạm phát, được coi là một nguyên tắc cốt lõi của chính sách kinh tế lành mạnh, giúp cách ly các nhà hoạch định chính sách tiền tệ khỏi những cân nhắc chính trị ngắn hạn và cho phép họ tập trung vào mục tiêu dài hạn là giữ ổn định giá cả.

Hôm thứ Hai, các cựu Chủ tịch Fed gồm Janet Yellen, Ben Bernanke và Alan Greenspan, cùng nhiều cựu quan chức hoạch định chính sách kinh tế của chính phủ thuộc cả hai đảng, đã đồng loạt lên tiếng cảnh báo.

“Đây là cách chính sách tiền tệ được thực thi tại các thị trường mới nổi có thể chế yếu kém, với những hệ quả cực kỳ tiêu cực đối với lạm phát và hoạt động của nền kinh tế nói chung” - họ viết. Nhiều thống đốc ngân hàng trung ương trên thế giới, trong đó có người đứng đầu ngân hàng trung ương Pháp và Canada, cũng công khai bày tỏ sự ủng hộ.

Thượng nghị sĩ Cộng hòa Thom Tillis, thành viên Ủy ban Ngân hàng Thượng viện - cơ quan thẩm tra các đề cử của tổng thống cho Fed - gọi động thái này là một “sai lầm lớn” hôm Chủ nhật và tuyên bố sẽ phản đối mọi đề cử của ông Trump vào Fed, bao gồm cả người được chỉ định kế nhiệm ông Powell, “cho đến khi vấn đề pháp lý này được giải quyết hoàn toàn”.

Hôm thứ Hai, ông Tillis được các thành viên khác của Ủy ban Ngân hàng là Thượng nghị sĩ Kevin Cramer và Thượng nghị sĩ Lisa Murkowski ủng hộ trong việc lên án diễn biến trên. Bà Murkowski viết trên X: “Nguy cơ là quá lớn để có thể làm ngơ: nếu Cục Dự trữ Liên bang mất đi tính độc lập, sự ổn định của các thị trường và của nền kinh tế nói chung sẽ bị tổn hại”.

Thượng nghị sĩ Cynthia Lummis, vốn thường là một trong những người chỉ trích gay gắt ông Powell, hôm thứ Hai cho rằng việc Bộ Tư pháp sử dụng một điều khoản hình sự trong vụ việc này là “rất khó” và bà không thấy có ý đồ phạm tội. “Chúng ta cần chuyện này chẳng khác gì cần một cái lỗ trên đầu” - Thượng nghị sĩ John Kennedy, cũng là thành viên Ủy ban Ngân hàng, mỉa mai.

Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent hôm Chủ nhật đã nói với ông Trump rằng cuộc điều tra “đã làm rối tung mọi thứ” và có thể gây hại cho các thị trường tài chính, theo Axios dẫn lời hai nguồn tin.

Bất chấp việc lợi suất dài hạn tăng, phản ứng của thị trường nhìn chung khá dè dặt. Giá vàng lập kỷ lục mới, trong khi đồng USD giảm giá. Các chỉ số chứng khoán chủ chốt của Mỹ đóng cửa ở mức cao kỷ lục nhờ đà tăng của cổ phiếu trí tuệ nhân tạo và Walmart.

“Thị trường dường như đang được trấn an đáng kể bởi việc ông Powell công khai lên án cuộc tấn công vào tính độc lập của Fed đã kích hoạt phản ứng dữ dội tại Thượng viện, được củng cố thêm bởi sự ủng hộ công khai từ các cựu Chủ tịch Fed và các Bộ trưởng Tài chính” - ông Krishna Guha của Evercore ISI nhận định.

Ông Powell – người được ông Trump đề cử lãnh đạo Fed vào cuối năm 2017 và được Thượng viện phê chuẩn vào đầu năm 2018 – sẽ kết thúc nhiệm kỳ Chủ tịch Fed vào tháng 5 tới, nhưng ông không buộc phải rời khỏi Hội đồng Thống đốc Fed đặt tại Washington cho đến năm 2028. Nhiều nhà phân tích cho rằng động thái mới nhất của chính quyền đã làm tăng khả năng ông Powell sẽ kiên quyết tiếp tục ở lại ngân hàng trung ương.

Mối đe dọa truy tố hình sự xuất hiện khoảng hai tuần trước khi nỗ lực của ông Trump nhằm sa thải một quan chức khác của Fed, Thống đốc Lisa Cook, được đưa ra tranh luận trước Tòa án Tối cao.

Ông Powell tuyên bố rằng việc truy tố hình sự chỉ là cái cớ để tổng thống tác động vào tỷ lệ lãi suất. Trước đó, ông Powell tránh bất đồng công khai với chính quyền Trump, các nghị sĩ Cộng hòa phần lớn giữ im lặng, còn giới đầu tư thận trọng theo dõi cuộc đấu khẩu giữa Nhà Trắng và Fed trong nhiệm kỳ thứ hai của ông Trump.

Phản ứng thẳng thắn của ông Powell cùng những dấu hiệu phản đối từ Quốc hội dường như đã mở ra một chương mới, căng thẳng hơn trong cuộc đối đầu này, dù Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson nói với các phóng viên rằng ông sẽ để quá trình “tự diễn ra”.