Người y tá trẻ và sự hy sinh thiêng liêng nơi đất khách

Gia đình ông Bình có ba anh em trai. Người anh cả Nguyễn Văn Hùng sinh năm 1945, lớn lên trong những năm tháng đất nước sục sôi khí thế kháng chiến. Năm 1966, nghe theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, chàng thanh niên 21 tuổi lên đường nhập ngũ.

Theo bản trích lục hồ sơ quân nhân, hạ sĩ Nguyễn Văn Hùng là y tá thuộc Đại đội 23, Trung đoàn 148, Sư đoàn 316.

Trong những năm tháng đầu quân ngũ, những lá thư tay của ông vẫn vượt qua đường rừng thăm thẳm để đến với người thân, trở thành nguồn động viên, an ủi lớn lao đối với gia đình ở quê nhà. Tuy nhiên, những cánh thư sau đó thưa dần rồi bặt tin hoàn toàn từ năm 1969.

Đến một ngày, thay cho những lá thư hỏi thăm sức khỏe gia đình, kể chuyện nơi chiến trường là tờ giấy báo tử. Nhận tin dữ, cả gia đình ông Bình lặng người, không thể khóc thành tiếng.

Giấy báo tử ghi rõ: Liệt sĩ Nguyễn Văn Hùng, đơn vị khi hy sinh là C23, e148, f316; hy sinh ngày 23/4/1969; nơi an táng ban đầu tại Bom Lọng (Lào).

Thà mòn mỏi chờ đợi, quyết không nhận nhầm người

Lớn lên trong nỗi nhớ thương người anh trai của mẹ, ông Bình cùng người anh thứ hai bắt đầu hành trình tìm kiếm kéo dài suốt nửa thế kỷ. Chiếc túi hồ sơ cũ kỹ chứa đựng hy vọng của cả gia đình, theo chân hai người em đến các cơ quan quân sự, gặp gỡ nhiều cựu chiến binh Sư đoàn 316 để dò hỏi tin tức.

Qua quá trình tìm kiếm, ông Bình biết thêm rằng người anh trai đã anh dũng hy sinh khi cố gắng cõng một thương binh ra khỏi tầm đạn pháo tại một trận địa trên đất bạn Lào.

Sự hy sinh ấy để lại khoảng trống lớn và nỗi đau dai dẳng trong lòng những người ở lại suốt nhiều thập kỷ.

Hành trình tìm kiếm người thân trải qua không ít gian nan, thử thách. Có lần, gia đình ông Bình nhận được tin tại tỉnh Đồng Nai có một phần mộ liệt sĩ mang tên Nguyễn Văn Hùng, quê quán Lạng Sơn. Người báo tin nhiều lần đề nghị gia đình vào xác minh. Thông tin ấy tưởng chừng là tia sáng cuối đường hầm sau gần nửa đời người mòn mỏi tìm kiếm.

Tuy nhiên, trước cơ hội khép lại hành trình tìm kiếm kéo dài nhiều năm, ông Bình đã đưa ra quyết định đầy day dứt nhưng kiên định. Sau khi liên lạc, xác minh kỹ với những đồng đội cũ từng trực tiếp chiến đấu cùng anh trai, ông quyết định không vào Đồng Nai nhận mộ.

“Tôi tin lời những người đồng đội của anh. Anh tôi hy sinh bên Lào, trong khi tỉnh Đồng Nai cách rất xa điểm biên giới Lào gần nhất. Nếu chỉ vì trùng tên mà nhận nhầm thì không chỉ có lỗi với anh mình, mà còn có lỗi với người liệt sĩ đang nằm đó và gia đình của họ”, ông Bình trải lòng.

Nhịp cầu ADN thắp lên hy vọng tìm anh

Cuộc tìm kiếm cứ thế kéo dài suốt nhiều thập kỷ. Người mẹ đã qua đời, hai người em trai nay cũng ở tuổi “thất thập cổ lai hy”. Mái tóc đã bạc phơ, sức khỏe ngày một yếu đi, nhưng ước nguyện tìm được nơi an nghỉ của người anh cả, đưa anh về Lạng Sơn để hương khói vẫn vẹn nguyên.

Hy vọng mới được thắp lên khi Chiến dịch 500 ngày đêm thu nhận mẫu ADN thân nhân liệt sĩ chưa xác định danh tính được triển khai rộng khắp trên toàn quốc.

Giữa tháng 7/2026, khi chính quyền và lực lượng công an địa phương hướng dẫn kê khai, thu nhận mẫu ADN, niềm hy vọng trong lòng hai người em lại được thắp sáng.

Mẫu ADN của ông Bình và người anh thứ hai đã được tích hợp vào cơ sở dữ liệu, sẵn sàng đối sánh với dữ liệu ADN từ hài cốt liệt sĩ đã được quy tập. Đây là nhịp cầu khoa học hiện đại, mở ra thêm cơ hội giúp gia đình tìm được nơi an nghỉ của người anh trai, hoàn thành lời hứa năm xưa.

Ông Bình chia sẻ: “Tôi và người anh thứ hai đều đã già lắm rồi. Chỉ mong sao còn kịp biết thông tin anh mình đang nằm ở đâu trước khi nhắm mắt xuôi tay. Có nơi hương khói đàng hoàng cho bác cả để anh em thanh thản, con cháu sau này còn biết nơi mà thắp nén nhang cho bác”.

Hình ảnh người đàn ông ngoài 70 tuổi cẩn thận vuốt phẳng những tờ giấy liên quan đến người anh trai đã anh dũng hy sinh trên đất bạn Lào, rồi nhẹ nhàng cất vào chiếc túi hồ sơ cũ giữa phố thị Lạng Sơn, khiến nhiều người xúc động.

Gần 60 năm trôi qua, dẫu thời gian làm phai mờ nhiều dấu tích, tình thân ruột thịt và lời hứa đưa người anh trở về đất mẹ vẫn vẹn nguyên như thuở ban đầu.