Đà tăng của bạc diễn ra song song với nhu cầu ngày càng lớn từ các lĩnh vực then chốt như pin năng lượng mặt trời, xe điện (EV) và phần cứng trí tuệ nhân tạo (AI). Tuy nhiên, sự bứt phá này không chỉ phản ánh yếu tố đầu cơ, mà còn là tín hiệu cho thấy nguồn cung bạc toàn cầu đang chịu sức ép ngày càng lớn.

Một trong những nguyên nhân quan trọng là việc Trung Quốc - quốc gia kiểm soát phần lớn sản lượng bạc thế giới, chuẩn bị áp dụng các biện pháp siết chặt xuất khẩu từ năm 2026. Theo quy định mới, chỉ những doanh nghiệp lớn, được nhà nước phê duyệt mới đủ điều kiện xuất khẩu, qua đó loại bỏ phần lớn các nhà cung ứng nhỏ và vừa khỏi thị trường quốc tế.

Các tổ chức nghiên cứu cho biết thị trường bạc toàn cầu đã rơi vào tình trạng thâm hụt trong nhiều năm liên tiếp, khi sản lượng khai thác không theo kịp nhu cầu tiêu thụ. Thị trường bạc vật chất ngày càng kém thanh khoản, với tình trạng giao hàng chậm và phí bảo hiểm tăng cao, trong khi lượng bạc tồn trữ trên mặt đất đang giảm nhanh xuống mức thấp nhất nhiều năm.

Nhà đầu tư mạo hiểm Max Reiff cảnh báo rằng nhu cầu bạc cho pin mặt trời đã tăng vọt trong năm qua, vượt cả nhu cầu từ ngành trang sức để trở thành nguồn cầu lớn nhất. Theo ông, riêng điện mặt trời đã đủ để đẩy thị trường bạc vào trạng thái thiếu hụt kéo dài, trong khi lĩnh vực này hiện vẫn chỉ chiếm tỷ trọng khiêm tốn trong tổng tiêu thụ năng lượng toàn cầu.

Elon Musk và giới phân tích cảnh báo “điểm nghẽn công nghiệp”

Giám đốc điều hành Tesla, Elon Musk, thẳng thắn nhận định cuộc khủng hoảng nguồn cung bạc là một tín hiệu đáng lo ngại.

“Điều này không tốt. Bạc là vật liệu cần thiết cho rất nhiều quy trình công nghiệp” - Musk nói.

Bạc hiện được xem là một “điểm nghẽn” trong chuỗi cung ứng công nghệ phục vụ quá trình chuyển đổi năng lượng sạch, từ linh kiện xe điện, pin, pin mặt trời cho đến chất bán dẫn. Các ước tính trong ngành cho thấy mỗi xe điện thuần pin thường sử dụng hàng chục gram bạc cho các tiếp điểm điện, thiết bị điện tử công suất và hệ thống điều khiển.

Trong bối cảnh Trung Quốc siết xuất khẩu và tồn kho toàn cầu sụt giảm, tình trạng thiếu bạc có nguy cơ lan sang các ngành sản xuất EV, năng lượng tái tạo và điện tử, kéo theo chi phí tăng cao và làm chậm đà mở rộng sản xuất.

Tranh luận: Bạc hay Bitcoin?

Giá bạc tăng mạnh cũng làm dấy lên tranh luận trong cộng đồng tiền mã hóa. Một số nhà giao dịch cho rằng dòng vốn có thể dịch chuyển từ bạc sang Bitcoin trong thời gian tới, khi Bitcoin được xem là kênh hấp thụ thanh khoản hiệu quả hơn.

Nhà phân tích James Van Straten lập luận rằng Bitcoin phù hợp hơn kim loại quý trong việc “hấp thụ” thanh khoản mà không gây xáo trộn cho nền kinh tế thực.

Tuy nhiên, không phải ai cũng đồng tình. Bình luận viên thị trường Wall Street Mav phản bác rằng việc so sánh bạc với Bitcoin là chưa đúng bản chất vấn đề.

Theo ông, bạc tăng giá không phải vì yếu tố đầu cơ hay khả năng luân chuyển, mà vì vai trò không thể thay thế trong công nghiệp. Tình trạng thiếu hụt là có thật, kéo dài nhiều năm, trong khi các mỏ khai thác và kho dự trữ đều đang cạn dần. Giá bạc buộc phải tăng để tái cân bằng cung – cầu.