Trong bối cảnh thành phố đang bước vào giai đoạn tăng tốc đầu tư công và phát triển đô thị, việc khơi thông khâu thu hồi đất được xem là yếu tố quyết định để đưa quỹ đất vào khai thác, tạo dư địa cho các dự án mới và thúc đẩy thị trường bất động sản phục hồi.

Mới đây, UBND TP.HCM đã ban hành quy chế phối hợp thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, thu hồi đất và cưỡng chế thu hồi đất, trong đó lần đầu tiên quy định rõ thời hạn xử lý đối với từng công đoạn và phân công trách nhiệm cụ thể cho từng cơ quan tham gia.

Theo quy chế, việc lập kế hoạch thu hồi đất và rà soát hồ sơ địa chính phải hoàn thành trong thời hạn tối đa 10 ngày. Sau đó, UBND cấp xã có 7 ngày để tổ chức họp với người dân nhằm phổ biến chủ trương, chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư trước khi ban hành thông báo thu hồi đất.

Ở giai đoạn lập phương án bồi thường, thời gian kiểm đếm đất đai và tài sản được quy định không quá 25 ngày. Dự thảo phương án sẽ được niêm yết công khai tối đa 10 ngày, sau đó tổ chức lấy ý kiến người dân trong thời hạn 5 ngày kể từ khi kết thúc niêm yết. Trường hợp còn ý kiến chưa thống nhất, UBND cấp xã phải tổ chức đối thoại trong vòng 30 ngày.

TP.HCM siết tiến độ giải phóng mặt bằng, kỳ vọng tạo cú hích cho thị trường bất động sản. Ảnh: Gia Linh

Sau khi hoàn tất việc lấy ý kiến, phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư được thẩm định trong tối đa 30 ngày trước khi trình UBND cấp xã phê duyệt. Quyết định phê duyệt phải được ban hành trong thời hạn không quá 3 ngày kể từ khi hoàn tất thẩm định. Việc chi trả tiền bồi thường, hỗ trợ và bố trí tái định cư được thực hiện trong vòng 30 ngày kể từ khi phương án có hiệu lực.

Điểm đáng chú ý là quy chế mới không chỉ quy định thời gian xử lý từng đầu việc mà còn cho phép một số thủ tục được triển khai đồng thời thay vì thực hiện tuần tự như trước. Chẳng hạn, việc xây dựng kế hoạch thu hồi đất có thể tiến hành song song với quá trình rà soát hồ sơ địa chính và chuẩn bị các thủ tục liên quan. Đồng thời, trách nhiệm của UBND cấp xã, đơn vị thực hiện nhiệm vụ bồi thường, Văn phòng Đăng ký đất đai, chủ đầu tư và các cơ quan liên quan cũng được phân định rõ theo từng công đoạn.

Động thái này được đưa ra trong bối cảnh TP.HCM đang triển khai nhiều dự án hạ tầng quy mô lớn như Vành đai 3, Vành đai 4, các tuyến metro, nút giao An Phú hay chương trình chỉnh trang kênh rạch. Đây đều là những dự án có ý nghĩa quan trọng đối với phát triển đô thị nhưng từng chịu áp lực lớn từ công tác giải phóng mặt bằng.

Không chỉ ảnh hưởng đến tiến độ đầu tư công, việc chậm bàn giao mặt bằng còn tác động trực tiếp đến thị trường bất động sản. Khi quỹ đất không được giải phóng đúng kế hoạch, doanh nghiệp phải kéo dài thời gian chuẩn bị đầu tư, chi phí lãi vay và chi phí vốn gia tăng, trong khi nguồn cung dự án mới tiếp tục khan hiếm. Điều này khiến quá trình phục hồi của thị trường diễn ra chậm hơn và làm giảm khả năng đáp ứng nhu cầu nhà ở tại khu vực đô thị.

Trong bối cảnh TP.HCM đang định hướng phát triển các cực tăng trưởng mới sau khi mở rộng không gian đô thị, việc chuẩn hóa quy trình thu hồi đất được kỳ vọng sẽ tạo chuyển biến về tốc độ triển khai dự án. Khi các mốc thời gian được quy định cụ thể và trách nhiệm của từng đơn vị được xác định rõ ràng, quá trình giải phóng mặt bằng có thể trở nên minh bạch và hiệu quả hơn, góp phần đẩy nhanh tiến độ đầu tư hạ tầng, gia tăng nguồn cung bất động sản và nâng cao hiệu quả khai thác quỹ đất.

Theo các chuyên gia, cùng với việc tháo gỡ các vướng mắc pháp lý và cải cách thủ tục hành chính, việc kiểm soát tiến độ thu hồi đất sẽ là một trong những mắt xích quan trọng để TP.HCM tạo lập nguồn cung mới cho thị trường bất động sản, đồng thời nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực đất đai trong giai đoạn phát triển tiếp theo.