Theo Wall Street Journal, từ tổng giá trị 1,7 tỷ USD khi bán Fibrebond cho tập đoàn năng lượng Eaton, CEO Walker đã trích ra khoảng 240 triệu USD để lập quỹ thưởng cho 540 nhân viên toàn thời gian. Trung bình, mỗi người nhận được khoảng 443.000 USD – một con số vượt xa mức thu nhập trọn đời của nhiều lao động nhà máy tại Mỹ.

Điều đặc biệt là nhân viên Fibrebond không hề sở hữu cổ phần trong công ty. Tuy nhiên, Walker vẫn kiên quyết yêu cầu 15% giá trị thương vụ phải được dành cho người lao động, coi đây là điều kiện không thể thương lượng. Eaton cuối cùng đã chấp thuận, với lý do thương vụ “tôn trọng cam kết với nhân viên và cộng đồng địa phương”.

Món quà lớn - nhưng không “nhận một lần”

Dù số tiền gây choáng ngợp, các khoản thưởng không được trả ngay lập tức. Walker đã thiết kế cơ chế chi trả kéo dài trong 5 năm, yêu cầu người lao động tiếp tục ở lại làm việc nếu muốn nhận đủ toàn bộ số tiền. Cách làm này biến quỹ thưởng trở thành một trong những gói giữ chân nhân sự lớn nhất và chặt chẽ nhất trong nhiều năm qua.

Theo Walker, nếu không có ràng buộc này, nhà máy có thể đã rơi vào cảnh nhân viên nghỉ việc hàng loạt ngay sau khi thương vụ hoàn tất.

“Tôi không nghĩ đến ngày thứ hai vẫn còn nhiều người đi làm”, ông thừa nhận. Điều ông muốn là một quá trình chuyển giao êm thấm sang Eaton, đồng thời bảo vệ Fibrebond – trụ cột kinh tế của thành phố nhỏ Minden với khoảng 12.000 dân.

Những tấm séc đổi đời và cú sốc thuế

Khi những phong bì thông báo khoản thưởng được phát tại nhà máy, phản ứng của công nhân trải dài từ sững sờ, bật khóc đến nghi ngờ đó là trò đùa. Không ít người nghĩ rằng họ đang bị quay camera cho một chương trình truyền hình.

Lesia Key, làm việc tại Fibrebond từ năm 1995 với mức lương khởi điểm chỉ 5,35 USD/giờ, cho biết bà đã dùng tiền thưởng để trả hết nợ nhà và mở một cửa hàng quần áo nhỏ – điều bà chưa từng dám nghĩ tới sau nhiều năm sống dựa vào từng kỳ lương. Những người khác dùng tiền để xóa nợ thẻ tín dụng, đóng học phí đại học cho con cái hoặc tăng tích lũy hưu trí.

Tuy nhiên, niềm vui cũng đi kèm bất ngờ không nhỏ: thuế “ăn” gần một phần ba số tiền, và nếu ai đó nghỉ việc sớm, họ sẽ mất quyền nhận phần thưởng còn lại trị giá hàng trăm nghìn USD.

Tranh cãi và ngoại lệ

Điều kiện làm việc thêm 5 năm không phải không gây phản ứng. Một số nhân viên phàn nàn rằng cơ chế chi trả theo từng năm khiến họ bị “trói chặt”, khó đưa ra quyết định rời đi. Những người khác choáng váng vì gánh nặng thuế lớn hơn dự tính.

Nhưng ông Walker đã đưa ra một ngoại lệ đáng chú ý: nhân viên trên 65 tuổi được miễn điều kiện 5 năm, có thể nhận thưởng mà không cần tiếp tục làm việc.

Trong bối cảnh khoảng cách thu nhập giữa CEO và người lao động ngày càng lớn, quyết định của ông Walker được xem là hiếm hoi và khác biệt. Không giống các câu chuyện triệu phú nhờ IPO tại Thung lũng Silicon, nhân viên Fibrebond nhận tiền mà chưa từng nắm cổ phần, thuần túy như một phần thưởng cho sự trung thành.

Walker nói ông muốn tri ân những người đã cùng công ty đi qua vụ cháy nhà máy năm 1998, các đợt sa thải trong thời kỳ bong bóng dotcom, và nhiều năm đóng băng lương trước khi Fibrebond bứt phá nhờ đầu tư vào hạ tầng trung tâm dữ liệu.

“Gần một phần tư tỷ USD đến tay người lao động – tôi thấy như vậy là công bằng”, ông Walker nói.