Thị trường hàng không bước vào chu kỳ tăng trưởng mới

Cùng với đà phục hồi của thương mại toàn cầu, logistics hàng không đang nổi lên là một trong những lĩnh vực tăng trưởng nhanh nhất của ngành vận tải.

Theo Cục Hàng không Việt Nam, sau giai đoạn suy giảm vì đại dịch và đứt gãy chuỗi cung ứng, lượng hàng hóa thông qua hệ thống cảng hàng không đã phục hồi mạnh mẽ. Năm 2025, sản lượng đạt gần 1,8 triệu tấn, tăng khoảng 20% so với năm trước và là mức cao nhất từ trước đến nay. Chỉ trong 6 tháng đầu năm 2026, toàn mạng cảng đã xử lý hơn 920.900 tấn hàng hóa, trong đó hàng quốc tế chiếm gần ba phần tư tổng sản lượng.

Động lực tăng trưởng đến từ sự mở rộng của các ngành điện tử, bán dẫn, công nghệ cao và thương mại điện tử xuyên biên giới. Đây đều là những lĩnh vực có yêu cầu cao về tốc độ giao nhận, khiến vận tải hàng không trở thành mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng.

Theo ông Đào Trọng Khoa, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Dịch vụ Logistics Việt Nam (VLA), Việt Nam đang hưởng lợi từ xu hướng dịch chuyển chuỗi sản xuất sang Đông Nam Á và sự gia tăng của dòng vốn đầu tư nước ngoài. Điều này sẽ tiếp tục kéo nhu cầu logistics hàng không tăng trong những năm tới, đặc biệt đối với các mặt hàng có giá trị cao như linh kiện điện tử, thiết bị công nghệ và dược phẩm.

Dư địa lớn nhưng doanh nghiệp hàng không nội chưa khai thác hết

Mặc dù thị trường tăng trưởng tích cực, năng lực khai thác của doanh nghiệp Việt vẫn còn nhiều dư địa để cải thiện. Theo Cục Hàng không Việt Nam, hiện hơn 80% thị phần vận chuyển hàng hóa quốc tế đang do các hãng hàng không nước ngoài đảm nhiệm. Điều này đồng nghĩa phần lớn doanh thu từ hoạt động vận tải quốc tế vẫn thuộc về các doanh nghiệp ngoại, trong khi doanh nghiệp trong nước chủ yếu tham gia các dịch vụ giao nhận, kho bãi hoặc vận tải nội địa.

Theo các chuyên gia, đây không chỉ là câu chuyện về đội tàu bay mà còn phản ánh năng lực của toàn hệ sinh thái logistics.

Bên cạnh việc chưa có hãng hàng không chuyên chở hàng hóa quy mô lớn, Việt Nam vẫn đối mặt với áp lực quá tải tại các đầu mối như Nội Bài và Tân Sơn Nhất. Hệ thống kho hàng, trung tâm trung chuyển và kết nối giữa hàng không với đường bộ, đường sắt, cảng biển cũng cần tiếp tục được đầu tư để giảm chi phí logistics và rút ngắn thời gian vận chuyển.

Theo một số chuyên gia hàng không muốn nâng cao năng lực cạnh tranh, Việt Nam cần phát triển đồng bộ từ hạ tầng, công nghệ đến doanh nghiệp vận tải, thay vì chỉ tập trung mở rộng sản lượng hàng hóa.

Theo quy hoạch đến năm 2030, Việt Nam sẽ có 36 cảng hàng không, trong đó 19 cảng quốc tế. Các dự án như Long Thành, Gia Bình hay định hướng phát triển Chu Lai thành trung tâm logistics hàng không được kỳ vọng sẽ hình thành mạng lưới logistics đa trung tâm, giảm áp lực cho Nội Bài và Tân Sơn Nhất.

Các chuyên gia cho rằng, khi hạ tầng được hoàn thiện cùng với việc thu hút đầu tư vào kho hàng hiện đại, chuyển đổi số và phát triển các hãng hàng không chuyên chở hàng hóa mang thương hiệu Việt, thị trường logistics hàng không sẽ không chỉ đóng vai trò hỗ trợ xuất khẩu mà còn trở thành lĩnh vực tạo giá trị gia tăng lớn cho nền kinh tế.

Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu tiếp tục tái cấu trúc, lợi thế vị trí địa lý cùng tốc độ tăng trưởng thương mại đang mở ra cơ hội để Việt Nam nâng cao vai trò trong mạng lưới logistics khu vực. Tuy nhiên, để biến tiềm năng thành lợi thế cạnh tranh, bài toán phát triển doanh nghiệp logistics nội địa và giảm phụ thuộc vào năng lực vận tải nước ngoài sẽ là yếu tố quyết định trong giai đoạn tới.