Động thái gây sốc nhằm vào Fed - một định chế độc lập - đã vấp phải phản ứng cũng đặc biệt không kém từ chính ông Powell. Trong một tuyên bố đăng tải dưới dạng video tối Chủ nhật, ông Powell nói rằng cuộc điều tra là hệ quả trực tiếp từ cuộc giằng co kéo dài giữa ông và chính quyền về chính sách lãi suất. Ông cho rằng đây là hậu quả của những “đe dọa và áp lực liên tục” từ phía chính quyền.

“Việc đe dọa truy cứu trách nhiệm hình sự là hệ quả của việc Fed thiết lập lãi suất dựa trên đánh giá tốt nhất của chúng tôi về điều gì phục vụ lợi ích công chúng, thay vì làm theo sở thích của Tổng thống” - ông nói.

Cuộc điều tra gửi đi một thông điệp lạnh gáy không chỉ đối với ông Powell mà còn với bất kỳ ai có thể lãnh đạo Fed trong tương lai. Những cuộc tấn công không khoan nhượng của Tổng thống Donald Trump nhằm vào Chủ tịch Fed - người mà ông Trump tuyên bố sẽ không tái bổ nhiệm - đã giáng đòn mạnh vào nguyên tắc độc lập chính trị vốn có của Fed. Trump thậm chí còn nói rằng ông nên có tiếng nói trong các quyết định về lãi suất.

Tuy nhiên, cuộc điều tra hình sự đã đẩy cuộc đối đầu giữa ông Trump và Fed lên một nấc thang hoàn toàn mới. Nó cho thấy rằng bất kỳ ai được Trump lựa chọn để thay thế Powell khi nhiệm kỳ của ông kết thúc vào tháng 5 tới đây cũng sẽ phải đối mặt với áp lực liên tục từ chính quyền nhằm hạ lãi suất.

Giới đầu tư và các nhà kinh tế trên toàn cầu luôn coi trọng tính độc lập của Fed. Điều này bảo đảm rằng các nhà hoạch định chính sách sẽ cân nhắc những hệ quả dài hạn của chính sách tiền tệ - chứ không phải những toan tính chính trị ngắn hạn - khi điều hành nền kinh tế.

Trong phát biểu hôm Chủ nhật, ông Powell đã trực tiếp liên hệ cuộc điều tra với vấn đề độc lập của Fed và khả năng thiết lập lãi suất mà không bị can thiệp chính trị.

“Vấn đề ở đây là liệu Fed có thể tiếp tục đặt ra lãi suất dựa trên bằng chứng và các điều kiện kinh tế, hay thay vào đó chính sách tiền tệ sẽ bị chi phối bởi áp lực hay sự đe dọa mang tính chính trị” - ông nói.

Người phát ngôn Bộ Tư pháp Mỹ, Chad Gilmartin, từ chối bình luận về cuộc điều tra nhưng cho biết trong một tuyên bố gửi CNN rằng Bộ trưởng Tư pháp muốn “ưu tiên điều tra bất kỳ hành vi lạm dụng nào liên quan đến tiền thuế của người dân”.

Trong cuộc phỏng vấn với NBC News hôm Chủ nhật, Tổng thống Trump phủ nhận việc biết về cuộc điều tra, nói rằng: “Tôi không biết gì về chuyện đó, nhưng rõ ràng ông ấy không giỏi điều hành Fed, và cũng không giỏi xây dựng các tòa nhà”.

Chiến dịch gây áp lực

Ông Trump và các đồng minh đã liên tục chỉ trích Powell trong suốt một năm qua vì không cắt giảm lãi suất theo mong muốn của tổng thống. Trong nửa cuối năm ngoái, Fed đã ba lần liên tiếp hạ lãi suất, dù gần đây các quan chức cho biết họ khó có khả năng tiếp tục cắt giảm trong thời gian tới.

Chiến dịch gây áp lực của Trump bao gồm hàng loạt lời công kích cá nhân nhằm vào Powell, dần leo thang thành những lời đe dọa sa thải Chủ tịch Fed. Tuy nhiên, Powell vẫn khẳng định Trump không có thẩm quyền cách chức ông.

Cuối năm, ông Trump chuyển sang nhắm mục tiêu vào Thống đốc Fed Lisa Cook, người được Tổng thống khi đó là Joe Biden bổ nhiệm. Trump và các đồng minh cáo buộc ba Cook gian lận thế chấp và sa thải bà vào tháng 8.

Dự án cải tạo trụ sở Fed cũng là nguồn cơn gây tranh cãi kéo dài. Powell đã điều trần trước Quốc hội vào tháng 6, nói rằng dự án là sự hợp tác với nhiều cơ quan khác nhau và chi phí đã thay đổi theo thời gian.

Ông Trump từng đe dọa kiện Powell liên quan đến dự án này. Tháng trước, tổng thống nói rằng ông đang cân nhắc “một vụ kiện chống lại Powell vì sự kém cỏi”.

Các đồng minh của ông Trump như Giám đốc Cơ quan Tài chính Nhà ở Liên bang Bill Pulte và Giám đốc Văn phòng Quản lý và Ngân sách Russ Vought cho rằng dự án đã bị quản lý yếu kém. Tuy nhiên, Fed khẳng định việc nâng cấp các tòa nhà đã hàng chục năm tuổi là cần thiết, bao gồm việc loại bỏ amiăng và nâng cấp hệ thống điện cũng như thông gió.

Mâu thuẫn lên tới đỉnh điểm vào tháng 7, khi ông Trump cùng ông Powell đi thị sát dự án. Ông Powell đã chỉnh lại phát biểu của ông Trump ngay trước mặt các phóng viên về chi phí của dự án, với sự căng thẳng giữa hai người hiện rõ.

Người kế nhiệm Powell

Cuộc điều tra liên bang diễn ra trong bối cảnh Trump chuẩn bị công bố lựa chọn của ông cho vị trí kế nhiệm Powell khi nhiệm kỳ của Powell kết thúc vào tháng 5. Quyết định này sẽ khép lại quá trình tìm kiếm kéo dài nhiều tháng cho một trong những vị trí có ảnh hưởng lớn nhất đối với nền kinh tế toàn cầu.

Trump từng ám chỉ rằng Chủ tịch Fed tiếp theo có thể là Giám đốc Hội đồng Kinh tế Quốc gia Kevin Hassett, song gần đây ông cũng đã phỏng vấn Kevin Warsh, cựu Thống đốc Fed, và dự kiến sẽ phỏng vấn Rick Rieder, Giám đốc đầu tư mảng trái phiếu toàn cầu của BlackRock.

Trump cho biết ông sẽ công bố lựa chọn của mình “sớm” trong năm nay.

Sau khi thông tin về cuộc điều tra liên bang được công bố tối Chủ nhật, Thượng nghị sĩ Cộng hòa Thom Tillis của bang North Carolina viết trên mạng xã hội X rằng ông sẽ “phản đối việc phê chuẩn bất kỳ ứng viên nào cho Fed – bao gồm cả vị trí Chủ tịch Fed sắp tới – cho đến khi vấn đề pháp lý này được giải quyết hoàn toàn”. Tillis không tái tranh cử.

Thượng nghị sĩ Dân chủ Elizabeth Warren của bang Massachusetts cũng bày tỏ quan điểm tương tự trong một tuyên bố hôm Chủ nhật: “Thượng viện không nên tiến hành xem xét bất kỳ đề cử nào của Trump cho Fed, bao gồm cả Chủ tịch Fed.”

Giới đầu tư và các nhà phân tích cũng tỏ ra lo ngại trước cuộc điều tra và những hệ lụy tiềm tàng đối với nền kinh tế lớn nhất thế giới.

“Chúng tôi thực sự bị sốc trước diễn biến hết sức đáng lo ngại này, xuất hiện một cách bất ngờ sau giai đoạn mà căng thẳng giữa Trump và Fed dường như đã được kiềm chế” - Krishna Guha, Phó Chủ tịch Evercore ISI, viết trong một bản ghi chú.

“Ở thời điểm hiện tại, chúng tôi vẫn đang tìm thêm thông tin và bối cảnh, nhưng xét bề ngoài, có vẻ như chính quyền và ngân hàng trung ương giờ đây đã bước vào một cuộc đối đầu công khai…”.