Khoảng 50 hãng xe điện thua lỗ tại Trung Quốc đại lục đang chịu áp lực phải thu hẹp quy mô hoặc chấm dứt hoạt động, khi ngành ô tô nước này được dự báo sẽ ghi nhận doanh số sụt giảm trong năm tới. Đây là lần co lại đầu tiên kể từ năm 2020 do tình trạng dư thừa công suất và sự hỗ trợ của chính phủ giảm dần.

“Thời gian đang chống lại những doanh nghiệp có sản phẩm không đủ sức gây ấn tượng với người lái trẻ” - ông Qian Kang, chủ một nhà máy sản xuất bảng mạch in ô tô tại tỉnh Chiết Giang phía đông, nhận định. “Kết quả kinh doanh năm tới sẽ mang tính sống còn với phần lớn các nhà lắp ráp xe điện đang thua lỗ”.

Theo dự báo đồng thuận của các nhà phân tích ô tô, thị trường xe hơi trong nước được dự đoán sẽ chứng kiến lượng xe giao đến tay khách hàng sụt giảm trong năm tới, ngay cả khi các hãng tung ra những đợt giảm giá mạnh để kích cầu, trong bối cảnh các khoản trợ cấp tiền mặt và ưu đãi thuế dần hết hiệu lực.

Bắc Kinh dự kiến sẽ công bố vào tháng 1 liệu có gia hạn chương trình trợ cấp đổi xe trị giá 20.000 nhân dân tệ (2.845 USD) hay không.

Người mua xe điện hiện được miễn thuế mua xe ở mức 10%. Tuy nhiên, từ tháng 1 tới, các giao dịch này sẽ phải chịu mức thuế 5%, trước khi quay trở lại mức 10% thông thường vào năm 2028.

Deutsche Bank hồi tháng trước dự báo tổng lượng xe giao tại Trung Quốc sẽ giảm 5% vào năm 2026. Trước đó, vào tháng 10, JPMorgan dự báo tổng doanh số ô tô tại Trung Quốc - bao gồm cả xe chạy xăng và xe điện, có thể giảm từ 3% đến 5% trong năm tới.

Những dự báo này cho thấy tình trạng dư thừa công suất đã dẫn tới nhiều vòng chiến tranh giảm giá khốc liệt trong 3 năm qua, bào mòn lợi nhuận của các hãng xe nội địa.

Tất cả các nhà sản xuất xe điện Trung Quốc cũng đã đầu tư hàng tỷ USD vào nghiên cứu và phát triển trong cuộc chạy đua giành lợi thế công nghệ trước các đối thủ, qua đó càng làm triển vọng lợi nhuận thêm ảm đạm.

Chỉ một số ít hãng xe điện Trung Quốc - trong đó có BYD, nhà sản xuất xe điện lớn nhất thế giới, và Seres được Huawei Technologies hậu thuẫn, là đạt được lợi nhuận trong cùng giai đoạn.

“Cơn sốt huy động vốn quanh các hãng xe điện và nhà cung cấp linh kiện chủ chốt của Trung Quốc giờ đã là quá khứ” - bà Yin Ran, một nhà đầu tư tại Thượng Hải, cho biết. “Giờ sẽ là cuộc chơi sinh tồn, trong đó các hãng có lãi sẽ là người chiến thắng, còn những doanh nghiệp thua lỗ sẽ sớm cạn tiền".

Để cải thiện khả năng sinh lời, ngày càng nhiều hãng xe điện Trung Quốc được kỳ vọng sẽ đẩy mạnh mở rộng bán hàng ra nước ngoài, bao gồm việc tung ra các mẫu xe riêng nhắm tới những thị trường quốc tế chủ chốt.

Theo ông Nick Lai, trưởng bộ phận nghiên cứu ô tô khu vực châu Á - Thái Bình Dương của JPMorgan, tổng sản lượng xe của Trung Quốc, bao gồm xe buýt, xe tải và xe con, có thể đạt 33 triệu chiếc vào năm 2025, so với công suất ước tính khoảng 50 triệu chiếc.

Biên lợi nhuận ròng trung bình trên mỗi xe - tức chênh lệch giữa giá bán và chi phí sản xuất như nguyên liệu, lao động và logistics, hiện ở mức khoảng 5.000 nhân dân tệ đối với các hãng xe Trung Quốc, theo ông Lai.

Ông cho biết thêm biên lợi nhuận này có thể tăng gấp 4 lần, lên 20.000 nhân dân tệ, nếu các hãng đẩy mạnh xuất khẩu xe ra thị trường nước ngoài, nơi sản phẩm của họ có thể bán được với giá cao hơn.

Ông Stephen Dyer, đồng trưởng bộ phận Trung Quốc đại lục và phụ trách mảng ô tô châu Á tại AlixPartners, nhận định hồi tháng 7 rằng chỉ khoảng 15 thương hiệu xe điện Trung Quốc, tương đương 10% tổng số, sẽ đạt lợi nhuận trong vòng 5 năm tới, khi cạnh tranh giá tiếp tục bóp nghẹt biên lợi nhuận.

Theo ông Dyer, cuộc chiến giá có thể đẩy nhanh quá trình tái cấu trúc trong ngành xe điện Trung Quốc, khi các hãng bán chưa tới 1.000 xe mỗi tháng được dự báo sẽ sớm rời bỏ thị trường.

Tổ chức China EV100 – một tổ chức phi chính phủ quy tụ chủ yếu các lãnh đạo trong ngành xe điện, cho biết trong một báo cáo công bố đầu tháng này rằng từ 5 đến 6 liên doanh ô tô Trung Quốc với nước ngoài, với doanh số thường niên dưới 100.000 xe, sẽ đối mặt nguy cơ giải thể trong vài năm tới.

Theo số liệu đăng ký bảo hiểm xe chính thức, các thương hiệu quốc tế như Ford Motor, Mazda Motor và Lincoln hiện đang vận hành các liên doanh tại Trung Quốc với doanh số hằng năm không đạt mốc 100.000 xe.