Cú sốc 119 USD/thùng và áp lực chính trị

Kể từ khi ngòi nổ xung đột giữa Israel và Iran được kích hoạt vào cuối tháng 2/2026, thị trường năng lượng thế giới đã rơi vào trạng thái hoảng loạn. Giá dầu Brent nhanh chóng phá đỉnh 4 năm, chạm ngưỡng 119 USD/thùng.

Đối với Tổng thống Donald Trump, đây không chỉ là bài toán kinh tế mà còn là "hòn đá tảng" ngáng đường chính trị trước thềm bầu cử giữa nhiệm kỳ. Giá xăng tăng cao tại Mỹ luôn là khắc tinh của bất kỳ chính quyền đương nhiệm nào. Tuy nhiên, khác với những chu kỳ tăng giá trước đây, lần này các "vũ khí" truyền thống của Nhà Trắng dường như đang mất dần hiệu lực.

Những "quân bài" trên bàn nghị sự

Theo các nguồn tin nội bộ, Washington đang cân nhắc một danh sách dài các biện pháp khẩn cấp, bao gồm:

- Xả kho dự trữ chiến lược (SPR): Mỹ đang vận động các đồng minh G7 cùng bơm dầu ra thị trường. Dù đây là giải pháp trực diện nhất, nhưng các chuyên gia cảnh báo nó chỉ là "muối bỏ bể" nếu tuyến đường huyết mạch qua Eo biển Hormuz vẫn bị phong tỏa.

- Xoay trục chính sách với Nga: Một kịch bản bất ngờ đang được thảo luận là nới lỏng các lệnh trừng phạt, cho phép các đối tác như Ấn Độ tăng cường mua dầu Nga. Mục tiêu là dùng nguồn cung từ Moscow để lấp đầy khoảng trống mà Iran để lại.

- Chủ nghĩa bảo hộ năng lượng: Đã có những đề xuất về việc hạn chế xuất khẩu dầu thô của Mỹ để ưu tiên thị trường nội địa. Tuy nhiên, bước đi này được ví như "con dao hai lưỡi" vì có thể phá vỡ chuỗi cung ứng toàn cầu và làm xói mòn niềm tin của các đồng minh.

"Nút thắt" Hormuz: Bài toán không có lời giải dễ dàng

Vấn đề cốt lõi khiến giá dầu neo cao không nằm ở năng lực sản xuất, mà nằm ở địa chính trị. Eo biển Hormuz - nơi luân chuyển 20% lượng dầu thế giới - đang trở thành "tử huyệt".

Việc đảm bảo an toàn cho các tàu chở dầu qua khu vực này đang trở thành cơn ác mộng tài chính. Phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh đã tăng vọt từ 3 đến 6 lần. Dù ông Trump đề xuất chính phủ Mỹ sẽ đứng ra bảo lãnh, nhưng theo tính toán của JPMorgan, số tiền cần thiết để bảo lãnh cho toàn bộ đội tàu thương mại có thể lên tới 352 tỷ USD - một con số không tưởng đối với ngân sách hiện tại.

Phương án hộ tống quân sự cũng đầy rẫy rủi ro. Việc đưa tàu chiến vào vùng nước hẹp không chỉ dễ dẫn đến va chạm trực tiếp với hải quân Iran mà còn đối mặt với hiểm họa từ mìn hải quân.

Nguy cơ từ làn sóng bảo hộ toàn cầu

Khi các biện pháp điều tiết thị trường thất bại, các quốc gia bắt đầu có xu hướng "thân ai nấy lo". Trung Quốc đã phát đi tín hiệu dừng xuất khẩu dầu diesel và xăng để bảo toàn năng lượng trong nước. Nếu Mỹ cũng đi theo con đường này, thế giới sẽ đối mặt với một cuộc khủng hoảng thiếu hụt nghiêm trọng, đặc biệt là tại châu Âu và Mỹ Latinh.

Dù ông Trump luôn tự tin với khả năng đàm phán và giải quyết xung đột nhanh chóng, nhưng thực tế tại Trung Đông đang cho thấy những giới hạn của quyền lực hành pháp Mỹ đối với thị trường năng lượng.

Chừng nào "nút thắt" Hormuz chưa được tháo gỡ bằng một giải pháp ngoại giao hoặc quân sự triệt để, mọi nỗ lực kỹ thuật của Nhà Trắng có lẽ cũng chỉ mang tính chất xoa dịu nhất thời.