“Tôi vui mừng thông báo rằng, do Liên minh châu Âu không tuân thủ đầy đủ Thỏa thuận Thương mại mà chúng ta đã nhất trí, bắt đầu từ tuần tới tôi sẽ tăng mức thuế áp dụng đối với ô tô và xe tải từ EU vào Mỹ” - ông viết trên mạng xã hội. “Mức thuế sẽ được nâng lên 25%”.

Ông Trump cũng nói thêm rằng mức thuế này sẽ không áp dụng đối với các xe được sản xuất tại các nhà máy ở Mỹ. Nếu được triển khai, động thái này sẽ vi phạm mức trần thuế 15% đã được quy định trong thỏa thuận thương mại Mỹ - EU, vốn đã gặp khó khăn sau khi Tòa án Tối cao Mỹ (SCOTUS) bác bỏ chính sách áp thuế diện rộng của chính quyền Trump hồi đầu năm nay.

Ông Trump nói với các phóng viên rằng mức thuế cao hơn sẽ buộc các hãng xe châu Âu phải chuyển sản xuất sang Mỹ nhanh hơn. “Chúng ta có một thỏa thuận thương mại với EU. Họ không tuân thủ, nên tôi đã nâng thuế lên 25%, đó là hàng tỷ USD chảy vào Mỹ, và buộc họ phải đẩy nhanh việc chuyển nhà máy” - ông nói tại Nhà Trắng.

Ủy ban châu Âu nhanh chóng bác bỏ cáo buộc của ông Trump rằng Brussels không tuân thủ thỏa thuận ký mùa hè năm ngoái, đồng thời cho biết sẽ để ngỏ các lựa chọn nhằm bảo vệ lợi ích của EU nếu Washington vi phạm các điều khoản.

Bài đăng về thuế của ông Trump xuất hiện trong bối cảnh căng thẳng Mỹ - EU leo thang liên quan đến cuộc chiến Iran và việc các nước châu Âu từ chối triển khai hải quân để mở eo biển Hormuz.

Thông tin này được đưa ra đúng dịp nghỉ lễ 1/5 trên khắp châu Âu, đồng thời trùng với việc khởi động thỏa thuận thương mại EU–Mercosur mới, một trong nhiều hiệp định mà Brussels đã thúc đẩy trong năm qua nhằm bù đắp tác động từ các mức thuế và sự biến động do chính sách của ông Trump.

Triển khai chậm chạp

Năm ngoái, chính quyền Trump áp mức thuế 25% đối với ô tô nhập khẩu toàn cầu theo luật an ninh quốc gia, nhưng sau đó đạt thỏa thuận riêng với EU vào tháng 8 để giảm mức thuế xuống còn 15% (bao gồm các loại thuế trước đó).

Đổi lại, EU đồng ý xóa bỏ thuế đối với hàng công nghiệp của Mỹ, bao gồm ô tô, và chấp nhận các tiêu chuẩn an toàn và khí thải của Mỹ. Đây là một phần của thỏa thuận rộng hơn, trong đó EU chấp nhận mức thuế gần như đồng loạt 15% từ Mỹ và cam kết xóa bỏ phần lớn thuế đối với hàng hóa Mỹ. Thỏa thuận này không được lòng dư luận châu Âu, nhưng các lãnh đạo EU cho rằng nó giúp doanh nghiệp tránh các đợt tăng thuế tiếp theo.

Tuy nhiên, việc triển khai diễn ra chậm. Các nhà lập pháp EU đã thúc đẩy luật thực thi vào tháng 3, nhưng quá trình này dự kiến chưa hoàn tất trước tháng 6 do còn phải đàm phán giữa các chính phủ và Nghị viện châu Âu.

“Cách hành xử của Tổng thống Trump là không thể chấp nhận được” - ông Bernd Lange, Chủ tịch Ủy ban Thương mại Quốc tế của Nghị viện châu Âu, nói với Reuters sau thông báo bất ngờ.

Ông nói thêm: “Động thái mới nhất này cho thấy phía Mỹ thiếu đáng tin cậy đến mức nào. Chúng ta đã thấy những hành động mang tính tùy tiện như vậy trong vụ Greenland; đây không phải cách đối xử với các đối tác thân cận. Giờ đây chúng ta chỉ có thể đáp trả một cách rõ ràng và kiên quyết, dựa trên sức mạnh của mình”.

Chủ tịch Hiệp hội ô tô Đức (VDA) kêu gọi hai bên nhanh chóng giải quyết tình hình, cảnh báo mức thuế cao hơn sẽ khiến chi phí tăng mạnh. Đồng quan điểm, ông Marcel Fratzscher, Chủ tịch Viện kinh tế DIW, kêu gọi áp thuế trả đũa và đánh thuế các công ty công nghệ Mỹ.

Một quan chức chính quyền Trump khi được hỏi giải thích động thái này nói: “EU đã không tuân thủ thỏa thuận ô tô sau 8 tháng”.

Cổ phiếu ngành ô tô giảm

Kelly Ann Shaw, cựu cố vấn thương mại cấp cao của ông Trump, hiện là đối tác tại hãng luật Akin Gump, cho rằng rạn nứt là điều khó tránh do EU triển khai thỏa thuận quá chậm. “Mỹ về cơ bản đã thực thi thỏa thuận Turnberry từ tháng 8, và gần một năm sau chúng ta vẫn chưa thấy EU cắt giảm bất kỳ mức thuế nào” - bà nói.

Bà cho rằng hành động này vẫn còn giới hạn và EU vẫn có thời gian thực hiện phần cam kết của mình để tránh mức thuế cao hơn.

Sau thông báo của ông Trump, cổ phiếu Ford giảm tới 2,4% trên sàn New York, Stellantis giảm tới 3,3%, còn General Motors giảm 1,5%.

Các hãng xe cho biết riêng với ông Trump rằng họ sẽ trì hoãn các quyết định chuyển dịch sản xuất lớn cho đến khi có thêm rõ ràng về tương lai của Hiệp định thương mại Mỹ–Mexico–Canada (USMCA), hiện đang được xem xét lại.

Các hãng xe châu Âu vốn đã có hiện diện đáng kể tại Mỹ và đang lên kế hoạch mở rộng. Mercedes-Benz hồi tháng 3 cho biết sẽ đầu tư 4 tỷ USD vào nhà máy ở Alabama đến năm 2030, nâng tổng đầu tư tại Mỹ lên 7 tỷ USD.

Hãng này đang chuyển sản xuất mẫu SUV GLC từ Đức sang Alabama, và cho biết lợi nhuận hoạt động đã giảm hơn một nửa xuống còn 5,8 tỷ euro (6,9 tỷ USD) trong tháng 2, một phần do chi phí thuế lên tới 1 tỷ euro.

Ryan Majerus, cựu quan chức cấp cao Bộ Thương mại Mỹ, nhận định mối đe dọa thuế mới sẽ làm gia tăng căng thẳng với Brussels, bao gồm cả bất đồng về cuộc chiến Iran. “Điều này sẽ không được EU đón nhận, và tôi không chắc chính quyền có quan tâm hay không, vì họ đang có lập trường rất đối đầu với EU” - ông nói.