Quỹ đất luôn là một trong những nguồn lực quan trọng đối với một đô thị có tốc độ phát triển nhanh như TP.HCM. Trong khi nhu cầu đất cho nhà ở xã hội, hạ tầng và các công trình công cộng còn lớn, việc xử lý những khu nhà, đất bỏ trống, dôi dư hoặc không còn được sử dụng hiệu quả đặt ra bài toán tái phân bổ nguồn lực này.

Tại họp báo kinh tế - xã hội ngày 1/10, Sở Tài chính TP.HCM đã cung cấp thêm thông tin về hướng quản lý, sử dụng các cơ sở nhà, đất do cơ quan Trung ương quản lý sau khi được thu hồi.

Điểm đáng chú ý nằm ở “đầu ra” của quỹ đất. Theo Sở Tài chính, sau khi thu hồi, các cơ sở nhà, đất sẽ được xử lý theo quy định của pháp luật về đất đai.

Theo điểm a khoản 2 Điều 37 Luật Phát triển đô thị, các cơ sở nhà, đất thuộc diện bị xử lý có thể được sử dụng để phát triển hạ tầng, nhà ở xã hội, công trình công cộng và tạo nguồn lực đầu tư phát triển.

Quỹ đất sau thu hồi tại TP.HCM có thể dành cho nhà ở xã hội, hạ tầng. Ảnh: Gia Linh

Điều này đồng nghĩa, thay vì tiếp tục để một số cơ sở nhà, đất rơi vào tình trạng bỏ trống hoặc khai thác chưa hiệu quả, quỹ đất sau khi được xử lý theo đúng quy định có thể được tái phân bổ cho những nhu cầu phát triển khác của đô thị.

Theo thông tin từ Sở Tài chính, các trường hợp được quan tâm trong quá trình rà soát gồm cơ sở nhà, đất đã có quyết định thu hồi nhưng chưa triển khai trên thực địa, nhà đất bỏ trống, sử dụng không hiệu quả hoặc dôi dư.

Tuy nhiên, việc một khu đất rơi vào các trường hợp trên không đồng nghĩa sẽ mặc nhiên được thu hồi. Khi có căn cứ thu hồi theo quy định của pháp luật về đất đai, Sở Nông nghiệp và Môi trường sẽ chủ trì tham mưu UBND TP.HCM thực hiện. Sở Tài chính phối hợp theo chức năng, nhiệm vụ được giao. Việc xác định cụ thể danh mục các cơ sở nhà, đất thuộc diện thu hồi cũng thuộc phạm vi chuyên môn về đất đai.

Ở cấp địa phương, TP.HCM đang tăng cường cơ chế phát hiện những trường hợp sử dụng đất có vấn đề ngay từ địa bàn.

Theo Công văn số 6708/UBND-ĐT ngày 24/7/2026, UBND TP.HCM giao UBND phường, xã, đặc khu tăng cường kiểm tra tình hình quản lý, sử dụng đất; phát hiện và ngăn chặn các trường hợp sử dụng đất không đúng mục đích hoặc có hành vi vi phạm pháp luật về đất đai.

Nếu phát hiện cơ sở nhà, đất do cơ quan Trung ương quản lý có dấu hiệu sử dụng sai mục đích hoặc vi phạm pháp luật, chính quyền cấp xã thực hiện kiểm tra, xử lý trong phạm vi thẩm quyền hoặc báo cáo, kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xử lý.

Việc bàn giao và xử lý các khu đất sau đó vẫn phải tuân thủ trình tự, thủ tục của pháp luật về đất đai. Với TP.HCM, câu chuyện đáng chú ý vì thế không dừng ở việc thu hồi bao nhiêu cơ sở nhà, đất. Giá trị kinh tế lớn hơn nằm ở khả năng đưa những quỹ đất không còn phát huy hiệu quả trở lại vòng khai thác, qua đó bổ sung nguồn lực cho hạ tầng, nhà ở xã hội và các nhu cầu phát triển đô thị.