Thị trường chứng khoán Mỹ vừa khép lại một trong những tháng biến động dữ dội nhất lịch sử gần đây bằng một cú sốc lớn: Situational Awareness - quỹ đầu cơ phòng hộ đình đám do cựu nhà nghiên cứu OpenAI Leopold Aschenbrenner sáng lập - đã phải thanh lý phần lớn danh mục cổ phiếu phổ thông sau chuỗi thua lỗ nặng nề, với Citadel được cho là bên mua lại, MarketWatch đưa tin.

Từ đỉnh cao lợi nhuận hơn 2.000% đến cú ngã đau đớn vì đòn bẩy

Trước khi phải bán tháo tài sản, Situational Awareness từng là cái tên gây chấn động Phố Wall nhờ chiến lược sử dụng đòn bẩy tài chính cực lớn để đặt cược vào các cổ phiếu liên quan đến AI.

Quỹ này từng ghi nhận mức lợi nhuận bùng nổ hơn 2.000% kể từ khi ra mắt vào tháng 9/2024, và báo cáo với nhà đầu tư rằng danh mục đã tăng tới 439% chỉ trong nửa đầu năm 2026.

Tuy nhiên, việc lạm dụng đòn bẩy (có thời điểm lên tới gấp 4 lần vốn chủ sở hữu) đã biến thành con dao hai lưỡi khi thị trường bước vào đợt sụt giảm mạnh trong tháng 7.

Các cổ phiếu AI trong danh mục của quỹ đã hứng chịu áp lực bán tháo tơi tả, đẩy quỹ vào chân tường và buộc phải thực hiện các giao dịch bán khối lớn (block trade) để giải quyết áp lực từ các chủ nợ.

Phố Wall thở phào, giới đầu tư ồ ạt "bắt đáy"

Ngay sau khi thông tin quỹ này đã tống tháo các vị thế đòn bẩy lớn được truyền thông phanh phui, tâm lý thị trường dường như xoay chiều 180 độ. Thay vì tiếp tục hoảng loạn, làn sóng mua vào cứu trợ đã càn quét qua các mã cổ phiếu trong danh mục dài hạn từng bị bán tháo của quỹ này vào phiên ngày thứ Năm, giúp nhiều mã ghi nhận mức hồi phục cực lớn.

Sự kiện một "cá voi" đầu cơ bị thổi bay đã giải tỏa tâm lý lo ngại rằng nguồn cung bán tháo ép buộc sẽ tiếp tục đè nặng lên thị trường.

Ông Michael O'Rourke, chiến lược gia trưởng tại Jones Trading, nhận định: "Khi bạn biết chắc một bên bán tiềm năng đã hoàn toàn rời khỏi thị trường, đó chính là lúc phe bắt đáy ùa trở lại".

Liệu đây đã là đáy thực sự của nhóm cổ phiếu AI?

Dù sự sụp đổ của một quỹ lớn thường xuất hiện tại các thời điểm bước ngoặt của thị trường, các chuyên gia vẫn giữ góc nhìn thận trọng. Ông Mark Hackett, chiến lược gia trưởng tại Nationwide, lưu ý rằng mặc dù hầu như mọi điểm uốn lớn đều đi kèm với những câu chuyện sụp đổ kiểu này, nhưng không phải vụ sụp đổ nào cũng tự động tạo ra một điểm uốn vĩ mô bền vững.

Bản thân chiến lược gia O'Rourke cũng thừa nhận hành vi của thị trường đang phản ánh tâm kỳ vọng rằng đáy đã xuất hiện, nhưng liệu đây có thực sự là đáy của chu kỳ điều chỉnh hay không thì vẫn còn cần thời gian kiểm chứng.

Dù sao đi nữa, vụ việc chấn động này cũng để lại một bài học đắt giá về rủi ro chí mạng của việc sử dụng đòn bẩy tài chính quá mức nhằm theo đuổi lợi nhuận phi mã trong các lĩnh vực công nghệ đầy biến động.

Nhìn chung, càng ham làm giàu nhanh bằng cách vay mượn (đòn bẩy) thì lúc vấp ngã cú đau sẽ càng chí mạng. Dù công nghệ AI chắc chắn vẫn là tương lai của thế giới, nhưng thị trường luôn có những con sóng dữ đủ sức hạ gục cả những bộ óc thông minh nhất nếu họ quá chủ quan với rủi ro.