Trong bối cảnh Việt Nam là một trong những thị trường tiêu thụ sữa công thức lớn tại Đông Nam Á, những diễn biến này không chỉ là câu chuyện của các hãng sữa quốc tế mà còn đặt ra nhiều vấn đề về cơ chế giám sát, minh bạch thông tin và trách nhiệm bảo vệ người tiêu dùng.

Làn sóng cảnh báo sữa bột trên thế giới

Trong vài năm gần đây, nhiều vụ việc liên quan đến an toàn sữa công thức đã được ghi nhận tại các thị trường lớn như châu Âu, Mỹ và châu Á. Đặc biệt từ đầu năm 2026, nhiều thông tin thu hồi, cảnh báo liên quan đến sữa bột dành cho trẻ em đã gây lo lắng cho nhiều bậc phụ huynh.

Đầu năm 2026, một số hãng sữa tại châu Âu đã tiến hành thu hồi các lô sữa công thức sau khi phát hiện nguy cơ nhiễm độc tố cereulide – một độc tố do vi khuẩn Bacillus cereus tạo ra. Nguyên nhân được cho là liên quan đến một loại dầu dinh dưỡng bổ sung trong công thức sữa. Do nguyên liệu này được cung cấp cho nhiều nhà sản xuất khác nhau, sự cố đã khiến nhiều lô sản phẩm phải thu hồi tại một số quốc gia để phòng ngừa rủi ro.

Song song với nguy cơ nhiễm vi sinh, các nghiên cứu gần đây cũng đặt ra lo ngại về sự hiện diện của kim loại nặng trong sữa công thức. Theo báo cáo của tổ chức Consumer Reports tại Mỹ được truyền thông đưa tin, một số mẫu sữa công thức được kiểm nghiệm có phát hiện dấu vết của các kim loại như thạch tín (arsenic) và chì (lead). Tuy nhiên, phần lớn các mức phát hiện vẫn nằm trong ngưỡng được coi là an toàn theo quy định hiện hành.

Dù vậy, các chuyên gia an toàn thực phẩm vẫn khuyến nghị cần thận trọng, bởi trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ là nhóm đặc biệt nhạy cảm với các chất ô nhiễm môi trường do hệ thần kinh và miễn dịch còn đang phát triển.

Ngoài ra, cơ quan quản lý thực phẩm tại Mỹ cũng từng điều tra một số trường hợp bệnh lý hiếm gặp ở trẻ sơ sinh liên quan đến sữa công thức dạng bột. Những sự cố này cho thấy sản phẩm dinh dưỡng dành cho trẻ nhỏ vốn được coi là nhóm thực phẩm nhạy cảm nhất vẫn có thể tiềm ẩn rủi ro nếu chuỗi cung ứng và quy trình kiểm soát không được giám sát chặt chẽ.

Các sự kiện trên đang thúc đẩy nhiều quốc gia tăng cường kiểm nghiệm, rà soát tiêu chuẩn an toàn và yêu cầu doanh nghiệp minh bạch hơn trong việc công bố thông tin sản phẩm.

Việt Nam bắt đầu siết chặt thị trường

Trước các cảnh báo quốc tế, cơ quan quản lý tại Việt Nam cũng đã có những động thái tăng cường kiểm soát đối với thị trường sữa bột dành cho trẻ nhỏ.

Cuối tháng 1/2026, Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) phát đi cảnh báo sau khi nhận được thông tin từ các cơ quan an toàn thực phẩm quốc tế về nguy cơ nhiễm độc tố cereulide trong một số sản phẩm sữa công thức.

Theo thông báo của Bộ Y tế, một số sản phẩm sữa công thức dành cho trẻ nhỏ đã được yêu cầu ngừng kinh doanh và thu hồi nếu đang lưu hành tại Việt Nam, gồm: Babybio Optima 1 (Pháp) – các lô 894408, 900035, 900932. Alula Gold Reflux (Australia) – lô 8000003387. Alula Colic & Constipation (Australia) – lô 8000003407.

Các sản phẩm này trước đó đã được nhà sản xuất thu hồi tại một số thị trường do nghi ngờ nguyên liệu có nguy cơ nhiễm độc tố.

Một sự kiện khác cũng gây chú ý lớn trên thị trường là Nestlé Việt Nam chủ động thu hồi 17 lô sữa công thức thương hiệu NAN vào đầu năm 2026. Các sản phẩm nằm trong diện thu hồi chủ yếu thuộc hai dòng NAN INFINIPRO A2 và NAN OPTIPRO PLUS, với quy cách lon 400g và 800g, hạn sử dụng từ tháng 4/2027 đến tháng 9/2027.

Theo doanh nghiệp, việc thu hồi được thực hiện theo nguyên tắc phòng ngừa sau khi phát hiện một nguyên liệu dầu dinh dưỡng bổ sung (ARA oil) từ nhà cung cấp bên thứ ba có nguy cơ nhiễm độc tố cereulide.

Dù việc thu hồi chủ yếu mang tính phòng ngừa và chưa ghi nhận trường hợp ảnh hưởng sức khỏe tại Việt Nam, sự kiện này vẫn khiến nhiều phụ huynh quan tâm bởi NAN là một trong những thương hiệu sữa công thức phổ biến trên thị trường.

Bộ Y tế cũng yêu cầu các sàn thương mại điện tử rà soát và ngừng kinh doanh các sản phẩm nằm trong danh sách cảnh báo, nhằm tránh tình trạng sản phẩm bị thu hồi ở nước ngoài vẫn tiếp tục lưu hành tại Việt Nam thông qua kênh bán hàng trực tuyến.

Những động thái này cho thấy cơ quan quản lý đang chuyển sang cách tiếp cận giám sát chủ động dựa trên cảnh báo quốc tế, đặc biệt trong bối cảnh thị trường sữa công thức tại Việt Nam phụ thuộc nhiều vào sản phẩm nhập khẩu.

Những lỗ hổng lớn của thị trường sữa công thức

Từ các sự cố gần đây, có thể thấy thị trường sữa công thức dành cho trẻ em đang tồn tại một số khoảng trống quản lý đáng chú ý.

Thứ nhất là chuỗi cung ứng nguyên liệu toàn cầu ngày càng phức tạp. Một thành phần dinh dưỡng được cung cấp cho nhiều nhà sản xuất khác nhau có thể khiến sự cố lan rộng trên nhiều thương hiệu và nhiều quốc gia.

Thứ hai là sự phát triển nhanh của thương mại điện tử và hàng xách tay. Không ít sản phẩm sữa công thức được bán qua các gian hàng trực tuyến hoặc nhập khẩu cá nhân, khiến cơ quan quản lý gặp khó khăn trong việc kiểm soát nguồn gốc và chất lượng.

Thứ ba là tình trạng quảng cáo dinh dưỡng ngày càng mạnh. Trên thị trường, các sản phẩm sữa công thức thường được quảng bá với nhiều công dụng như hỗ trợ phát triển trí não, tăng chiều cao hay tăng cường miễn dịch. Tuy nhiên, không phải mọi tuyên bố dinh dưỡng đều có bằng chứng khoa học rõ ràng.

Trong khi đó, phụ huynh đặc biệt là những gia đình có con nhỏ thường dễ bị tác động bởi thông tin quảng cáo, dẫn tới việc lựa chọn sản phẩm dựa trên thương hiệu hoặc cảm nhận cá nhân thay vì thông tin khoa học.