Việc mở rộng không gian phát triển không đơn thuần là câu chuyện quy hoạch đô thị, mà còn mở ra bài toán phân bổ lại các nguồn lực kinh tế. Khi quỹ đất trung tâm ngày càng hạn chế, chi phí phát triển tăng cao và áp lực hạ tầng lớn, mô hình đa cực được kỳ vọng sẽ tạo ra chu kỳ tăng trưởng mới cho TP.HCM.

Tại Hội thảo khoa học "Định hình cấu trúc không gian siêu đô thị TP.HCM trong bối cảnh mới" vừa qua, nhiều chuyên gia nhận định nếu vẫn duy trì mô hình phát triển tập trung vào khu vực lõi, thành phố sẽ khó khai thác hiệu quả lợi thế của không gian mở rộng sau sáp nhập. Ngược lại, việc hình thành các cực kinh tế chuyên biệt sẽ giúp tái phân bổ dòng vốn đầu tư và tạo thêm dư địa phát triển cho doanh nghiệp.

Theo PGS.TS.KTS Phạm Trọng Thuật, Hiệu trưởng Trường Đại học Kiến trúc TP.HCM, cấu trúc mới của thành phố cần được xây dựng trên nền tảng kết nối các cực phát triển như trung tâm tài chính quốc tế, đổi mới sáng tạo, công nghiệp - logistics, cảng biển và kinh tế biển thay vì chỉ mở rộng đô thị theo chiều ngang.

Điểm đáng chú ý là các cực này sẽ không vận hành độc lập mà được liên kết thông qua hệ thống metro, các tuyến vành đai, mô hình TOD cùng các hành lang sông Sài Gòn - Đồng Nai. Theo các chuyên gia, đây chính là hạ tầng tạo ra chuỗi giá trị mới cho toàn vùng, đồng thời giảm áp lực lên khu vực trung tâm hiện hữu.

Mô hình đa cực không chỉ giúp TP.HCM mở rộng không gian phát triển mà còn tạo thêm quỹ đất cho công nghiệp, logistics, dịch vụ và bất động sản. Ảnh: Gia Linh

Ở góc độ phát triển kinh tế, TS.KTS Phạm Ngọc Tuấn, Trưởng khoa Quy hoạch (Trường Đại học Kiến trúc TP.HCM), cho rằng siêu đô thị không nên được nhìn dưới góc độ quy mô dân số mà cần được tổ chức như một "mạng lưới giá trị". Nhóm nghiên cứu đề xuất mô hình "6+1 cực chiến lược", trong đó mỗi khu vực đảm nhận một vai trò riêng, từ tài chính, công nghệ, logistics đến đô thị sân bay và kinh tế biển.

Theo giới chuyên gia, cách tiếp cận này sẽ giúp hình thành các chuỗi giá trị liên kết giữa sản xuất, dịch vụ, logistics và thương mại, thay vì để từng địa phương phát triển riêng lẻ như trước.

TS.KTS Quentin Michaud, chuyên gia Boston Consulting Group (BCG), cũng đề xuất TP.HCM phát triển theo mô hình gồm 5 cực tăng trưởng, 5 hành lang kinh tế - xã hội và các khu chức năng chuyên biệt như trung tâm AI, thương mại tự do, logistics hay năng lượng. Theo ông, lợi thế cạnh tranh của các siêu đô thị hiện đại không còn nằm ở quy mô, mà ở khả năng tổ chức mạng lưới kinh tế hiệu quả.

Đồng quan điểm, ThS.KTS Vũ Chí Kiên, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển TP.HCM, cho rằng kinh nghiệm từ Seoul hay Thượng Hải cho thấy mỗi cực phát triển cần có chức năng rõ ràng và được kết nối bằng các hành lang kinh tế, thay vì chỉ liên kết bằng hạ tầng giao thông.

Theo các chuyên gia, nếu được triển khai đồng bộ, mô hình đa cực không chỉ giúp TP.HCM mở rộng không gian phát triển mà còn tạo thêm quỹ đất cho công nghiệp, logistics, dịch vụ và bất động sản, qua đó thu hút dòng vốn đầu tư chất lượng cao. Đây được xem là điều kiện quan trọng để thành phố nâng cao năng lực cạnh tranh, giữ vai trò đầu tàu tăng trưởng và từng bước trở thành trung tâm kinh tế có sức ảnh hưởng trong khu vực.