Hai sân bay, hai vai trò trong thị trường hàng không

Cục Hàng không Việt Nam vừa báo cáo Bộ Xây dựng và Ban Chỉ đạo công tác chuẩn bị khai thác Cảng hàng không quốc tế (CHKQT) Long Thành về phương án phân chia mạng bay giữa Long Thành và Tân Sơn Nhất do Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) đề xuất. Theo đánh giá của cơ quan quản lý, lộ trình này phù hợp với định hướng phát triển ngành hàng không quốc gia và có thể hạn chế những xáo trộn trong giai đoạn chuyển đổi.

Theo phương án được ACV xây dựng, việc chuyển các đường bay quốc tế sẽ diễn ra theo ba giai đoạn thay vì thực hiện đồng loạt.

Từ khi Long Thành khai thác thương mại đến hết lịch bay mùa đông 2026 (1/12/2026 - 27/3/2027), các hãng hàng không được khuyến khích khai thác các chuyến bay quốc tế và vận tải hàng hóa tại Long Thành trên cơ sở nhu cầu thực tế.

Đến lịch bay mùa hè năm 2027, toàn bộ các đường bay quốc tế đường dài cùng hoạt động vận tải hàng hóa sẽ được chuyển sang Long Thành. Giai đoạn cuối, từ lịch bay mùa đông 2027, hầu hết các đường bay quốc tế còn lại cũng được chuyển về sân bay mới, ngoại trừ các chặng dưới 1.000 km do các hãng hàng không Việt Nam khai thác vẫn duy trì tại Tân Sơn Nhất.

Nếu lộ trình này được triển khai đúng kế hoạch, Long Thành sẽ trở thành cửa ngõ quốc tế chủ lực của khu vực phía Nam, tiếp nhận các đường bay đến châu Âu, Đông Á, Tây Á, châu Đại Dương và toàn bộ vận tải hàng hóa quốc tế. Trong khi đó, Tân Sơn Nhất sẽ tập trung vào thị trường nội địa và các đường bay quốc tế cự ly ngắn bằng tàu bay thân hẹp.

Giới phân tích cho rằng đây là mô hình đã được nhiều trung tâm hàng không trong khu vực áp dụng nhằm tối ưu hạ tầng, phân bổ lưu lượng hành khách và tạo điều kiện mở rộng mạng bay quốc tế trong dài hạn.

Doanh nghiệp hàng không cần thêm thời gian để thích ứng

Điểm đáng chú ý trong báo cáo lần này là các hãng hàng không đều đồng thuận với chủ trương đưa Long Thành vào khai thác, song cho rằng quá trình chuyển đổi cần được thực hiện theo từng bước.

Theo phản ánh của doanh nghiệp, khoảng 9 tháng là chưa đủ để hoàn tất các công việc liên quan đến thương mại và vận hành. Ngoài việc di dời cơ sở vật chất, các hãng còn phải cập nhật hệ thống đặt giữ chỗ, điều chỉnh mạng bán vé toàn cầu, thay đổi dữ liệu trên các hệ thống quốc tế, đào tạo nhân sự và triển khai các chương trình truyền thông tới khách hàng.

Các hãng cũng đề nghị cơ quan quản lý sớm công bố tiến độ hoàn thiện nhà ga hành khách, nhà ga hàng hóa, hạ tầng logistics, chuyển phát nhanh cũng như phương án kết nối hành khách giữa Long Thành và Tân Sơn Nhất để bảo đảm quá trình khai thác diễn ra thông suốt.

Ở góc độ thị trường, việc hình thành hệ thống hai sân bay quốc tế được kỳ vọng sẽ tạo động lực tăng trưởng mới cho ngành hàng không Việt Nam. Khi áp lực quá tải tại Tân Sơn Nhất giảm bớt, các hãng có thêm dư địa mở rộng đội tàu, tăng tần suất khai thác và phát triển các đường bay quốc tế mới.

Không chỉ lĩnh vực vận tải hàng không hưởng lợi, việc Long Thành đi vào vận hành còn được dự báo sẽ thúc đẩy thị trường logistics, kho vận, thương mại, khách sạn và bất động sản khu vực cửa ngõ phía Đông TP.HCM và Đồng Nai. Đây cũng là nền tảng để hình thành trung tâm trung chuyển hành khách và hàng hóa quy mô lớn, nâng cao năng lực cạnh tranh của hàng không Việt Nam trong khu vực Đông Nam Á.

Theo Cục Hàng không Việt Nam, phương án chuyển đổi theo chu kỳ lịch bay của IATA sẽ tạo khoảng đệm cần thiết để các bên hoàn thiện quy trình khai thác, giảm thiểu rủi ro khi đưa một cảng hàng không quốc tế quy mô lớn vào vận hành, đồng thời bảo đảm sự ổn định của toàn bộ hệ thống hàng không phía Nam trong giai đoạn chuyển tiếp.