Paul Sciarra, Chủ tịch điều hành Joby Aviation, cho rằng đã đến lúc phương thức di chuyển này được nâng cấp. Về lâu dài, chi phí đi taxi bay có thể tương đương một chuyến taxi đường bộ, trong khi thời gian di chuyển được rút ngắn đáng kể.

Taxi bay đang tiến gần hơn bao giờ hết đến khả năng trở thành hiện thực nhờ sự hội tụ của công nghệ mới, cạnh tranh giữa các doanh nghiệp và những thay đổi trong chính sách quản lý.

Từ mùa hè năm nay, một loạt chương trình thí điểm được chính phủ Mỹ cho phép sẽ giúp Joby và nhiều công ty phát triển máy bay điện thế hệ mới bắt đầu thử nghiệm vận chuyển hàng hóa, sau đó là hành khách trong điều kiện thực tế.

Nếu thành công, các dự án này có thể mở ra một “trục giao thông mới”, giúp phương tiện bay vượt qua những trở ngại về địa hình như núi non và cả các rào cản do con người tạo ra, điển hình là tình trạng tắc nghẽn giao thông.

Các phương tiện mà Joby đang phát triển được gọi là eVTOL, viết tắt của cụm từ “máy bay điện cất và hạ cánh thẳng đứng”. Chúng kết hợp đặc điểm của trực thăng, máy bay cánh cố định và máy bay không người lái.

Những người ủng hộ kỳ vọng việc sử dụng eVTOL sẽ đơn giản như gọi xe công nghệ Uber. Tuy nhiên, ý tưởng bước lên một phương tiện bay hoàn toàn mới, nhất là khi chưa được Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) cấp chứng nhận đầy đủ, vẫn có thể khiến nhiều người lo ngại.

Mẫu eVTOL của Joby sử dụng 6 cánh quạt điện để cất cánh thẳng đứng. Sau khi rời mặt đất, các cánh quạt sẽ xoay sang ngang, đẩy máy bay tiến về phía trước. Thiết kế này tạo ra tiếng ồn chỉ bằng một phần nhỏ so với trực thăng truyền thống.

Phương tiện có thể chở 4 hành khách cùng một phi công, bay xa tối đa khoảng 160 km và hoạt động ở độ cao thấp từ khoảng 300 m. Theo ông Sciarra, nếu eVTOL có thể hoạt động tại những khu vực trực thăng trước đây không thể tiếp cận do lo ngại về an toàn hoặc tiếng ồn, mô hình giao thông đô thị có thể thay đổi căn bản.

Joby, có trụ sở tại bang California và vốn hóa thị trường khoảng 7,6 tỷ USD, đang chuẩn bị triển khai các chuyến bay thực tế tại New York, New Jersey, Texas và Florida trong năm nay. Được Toyota, Uber và Delta Air Lines hậu thuẫn, công ty sẽ bắt đầu bằng việc vận chuyển hàng hóa.

Ông Sciarra kỳ vọng Joby có thể tiến hành các chuyến bay thử nghiệm chở hành khách vào mùa thu hoặc mùa đông, song hoạt động này chưa mang tính thương mại, tức hành khách sẽ chưa phải trả tiền.

Trong khi đó, Archer Aviation – một nhà phát triển eVTOL khác có trụ sở tại San Jose – cũng đang đẩy nhanh kế hoạch. Công ty được United Airlines đầu tư và có vốn hóa khoảng 3,7 tỷ USD.

Archer đặt mục tiêu đưa mẫu Midnight eVTOL với 12 cánh quạt vào vận hành thương mại kịp Thế vận hội Mùa hè Los Angeles năm 2028.

Theo Adam Goldstein, nhà sáng lập kiêm Giám đốc điều hành Archer, Los Angeles là thị trường phù hợp với taxi bay bởi người dân thường thực hiện nhiều chuyến đi ngắn, dưới 32 km. Những hành trình này có thể mất hơn một giờ nếu di chuyển bằng ôtô nhưng sẽ nhanh hơn đáng kể khi đi bằng đường hàng không.

Chính phủ Mỹ đã lựa chọn Archer thực hiện các dự án thử nghiệm tại Florida, Texas và khu vực New York – New Jersey trong khuôn khổ chương trình thí điểm tích hợp máy bay điện cất và hạ cánh thẳng đứng và giao thông hàng không tiên tiến.

Chương trình kéo dài 3 năm cho phép các doanh nghiệp và chính quyền địa phương thử nghiệm eVTOL trước khi phương tiện hoàn tất quá trình cấp chứng nhận của FAA, với điều kiện máy bay phải đang trong giai đoạn xin phê duyệt.

Beta Technologies, được Amazon và GE Aerospace hậu thuẫn, đã hoàn thành những chuyến bay đầu tiên trong chương trình tại Maryland và Virginia vào ngày 10/7. Công ty đang tham gia thử nghiệm tại 7 trong số 8 dự án thí điểm, trải rộng trên tổng cộng 26 bang của Mỹ.

Tuy nhiên, để taxi bay thực sự cất cánh, các doanh nghiệp cần thuyết phục công chúng tin tưởng vào công nghệ mới. Nhiều người có thể e ngại khi phải bay trên một phương tiện vẫn đang trong quá trình thử nghiệm và chưa được cấp chứng nhận đầy đủ.

Các chuyên gia cho rằng eVTOL có thể an toàn hơn trực thăng truyền thống nhờ sử dụng nhiều cánh quạt hoạt động độc lập. Trong khi trực thăng thường phụ thuộc vào một cánh quạt chính, thiết kế nhiều động cơ giúp giảm nguy cơ xảy ra sự cố do một điểm hỏng duy nhất.

Các hãng Joby, Archer và Beta cho biết phương tiện của họ đang trải qua quá trình thử nghiệm thực tế nghiêm ngặt với các phi công được đào tạo chuyên biệt điều khiển. Cả ba công ty đều đang ở giai đoạn cuối của quá trình xin chứng nhận FAA.

Một thách thức khác là quản lý không lưu. Không giống máy bay phản lực thường bay ở độ cao trên 10.000 m và cách xa nhau, taxi bay có thể hoạt động ở độ cao không quá 1.200 m trên các tuyến ngắn. Khi hàng trăm phương tiện cùng bay trong một thành phố, hệ thống kiểm soát không lưu có thể phải được tự động hóa ở mức cao hơn.

Năm ngoái, Joby đã mua lại Blade Air Mobility, công ty cung cấp dịch vụ vận chuyển bằng trực thăng. Thương vụ giúp Joby tích lũy kinh nghiệm về vận hành thương mại và quản lý lưu lượng bay.

Blade hiện khai thác nhiều bãi đáp trực thăng tại New York và có thời điểm thực hiện tới 200 chuyến bay mỗi ngày. Nhờ tăng quy mô hoạt động, công ty đã giảm giá một chuyến bay trực thăng đến sân bay JFK xuống còn khoảng 195 USD.

Các nhà phân tích cho rằng giá taxi bay điện cần giảm xuống gần mức của dịch vụ gọi xe thông thường để có thể thu hút đông đảo khách hàng.

Theo ông Sciarra, taxi bay có thể tạo ra những thay đổi mang tính bước ngoặt, từ việc định hình nơi con người lựa chọn sinh sống, giúp người lao động tiếp cận việc làm thuận tiện hơn đến mở rộng khả năng đến bệnh viện và các cơ sở y tế.

Quan trọng hơn, taxi bay có thể biến hành trình vốn đầy ám ảnh vì tắc đường tới sân bay thành một chuyến đi nhanh chóng và dễ chịu hơn.

“Đây là những thay đổi mang tính thế hệ”, ông Sciarra nhận định.