Giá xăng liên tục giảm, thị trường vẫn "lặng sóng"

Theo điều chỉnh mới nhất của cơ quan chức năng, giá xăng dầu tiếp tục nối dài chuỗi giảm. Giá xăng RON95 đã lùi về dưới ngưỡng 20.000 đồng/lít, trong khi dầu diesel cũng giảm hơn một nửa so với mức đỉnh hồi đầu tháng 4. Đây được xem là tín hiệu tích cực đối với chi phí đầu vào của nhiều ngành sản xuất, vận tải và dịch vụ. Bởi trong cơ cấu chi phí của nhiều ngành nghề, nhiên liệu luôn là một yếu tố đầu vào quan trọng.

Thế nhưng, trên thị trường, bức tranh giá cả vẫn gần như chưa có nhiều thay đổi. Theo ghi nhận của phóng viên, trêncác nền tảng bán hàng trực tuyến, giá của nhiều dịch vụ như ăn uống, giao hàng, vận chuyển hay nhiều mặt hàng tiêu dùng vẫn được giữ ở mức đã điều chỉnh trong giai đoạn giá xăng tăng cao.

Dù giá xăng dầu đã liên tục đi xuống trong nhiều kỳ điều hành, mặt bằng giá của không ít hàng hóa và dịch vụ trên thị trường vẫn gần như "đứng yên". Từ vận tải hành khách đến quán ăn bình dân, những đợt tăng giá trước đây vẫn được duy trì, trong khi tín hiệu giảm từ chi phí nhiên liệu chưa thực sự lan tỏa đến người tiêu dùng.

Tại các chợ dân sinh, siêu thị và nhiều cửa hàng bán lẻ, giá nhiều mặt hàng thiết yếu cũng chưa ghi nhận biến động rõ rệt. Tương tự, nhiều quán ăn bình dân vẫn giữ nguyên mức giá đã tăng trong những tháng gần đây. Bát phở bò, phở gà tại nhiều phố Hà Nội đã giữ mức giá từ 50.000 - 60.000 đồng/bát thường, 80-100.000 đồng/bát đặc biệt…

Theo nhiều hộ kinh doanh, xăng dầu chỉ là một trong nhiều yếu tố cấu thành giá bán. Ngoài chi phí vận chuyển, giá thực phẩm, tiền thuê mặt bằng, điện, nước và nhân công vẫn ở mức cao. Vì vậy, dù giá nhiên liệu đã giảm, họ cho rằng chưa đủ cơ sở để điều chỉnh giá bán trở lại.

Vì sao giá tăng rất nhanh nhưng giảm lại rất chậm?

Đây không phải lần đầu tiên người tiêu dùng đặt ra câu hỏi này. Thực tế cho thấy, mỗi khi giá xăng tăng, nhiều loại hàng hóa và dịch vụ thường điều chỉnh khá nhanh với lý do chi phí đầu vào tăng nhưng khi giá xăng giảm, quá trình điều chỉnh theo chiều ngược lại lại diễn ra chậm hơn nhiều.

Theo các chuyên gia kinh tế, hiện tượng này xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Thứ nhất, xăng dầu không phải yếu tố duy nhất quyết định giá bán. Ngoài nhiên liệu, doanh nghiệp còn phải gánh nhiều khoản chi phí khác như nguyên liệu, nhân công, điện năng, mặt bằng, bảo hiểm, lãi vay hay khấu hao tài sản. Phần lớn những khoản chi này chưa giảm tương ứng.

Thứ hai là "độ trễ truyền dẫn giá". Hàng hóa lưu thông trên thị trường thường được nhập từ trước với mức chi phí cũ, trong khi nhiều hợp đồng vận chuyển, cung ứng nguyên liệu cũng đã được ký kết trước đó. Vì vậy, tác động từ việc giảm giá xăng cần thêm thời gian để lan tỏa hết chuỗi cung ứng.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng có tâm lý thận trọng trước biến động của giá nhiên liệu. Nếu giá xăng chỉ giảm trong một vài kỳ điều hành rồi tăng trở lại, việc điều chỉnh giá bán liên tục sẽ làm xáo trộn hoạt động kinh doanh.

Dù có nhiều nguyên nhân khách quan, kỳ vọng của người tiêu dùng cũng hoàn toàn có cơ sở. Trong nhiều năm qua, giá xăng thường được xem là một trong những lý do đầu tiên để điều chỉnh giá hàng hóa và dịch vụ. Vì vậy, khi giá nhiên liệu liên tục đi xuống, người dân mong muốn những lợi ích từ chi phí đầu vào giảm sẽ dần được phản ánh vào giá bán cuối cùng.

Ở góc độ thị trường, cạnh tranh sẽ là yếu tố quan trọng thúc đẩy quá trình này. Khi chi phí đầu vào giảm và xu hướng được duy trì đủ lâu, những doanh nghiệp chủ động tối ưu chi phí, điều chỉnh giá bán hợp lý hoặc gia tăng giá trị dịch vụ sẽ có thêm lợi thế trong việc thu hút khách hàng.

Các chuyên gia cũng cho rằng cơ quan quản lý cần tiếp tục theo dõi sát diễn biến giá đối với những nhóm hàng có mức độ phụ thuộc lớn vào chi phí vận tải nhằm bảo đảm tín hiệu giảm giá được truyền dẫn minh bạch hơn tới thị trường.

Giá xăng giảm là tín hiệu tích cực cho nền kinh tế, nhưng người tiêu dùng chỉ thực sự cảm nhận được điều đó khi những khoản chi trong cuộc sống hằng ngày cũng dần "hạ nhiệt". Điều thị trường cần lúc này không phải là những đợt giảm giá mang tính phong trào, mà là sự lan tỏa thực chất của chi phí đầu vào đến giá bán cuối cùng. Chỉ khi đó, lợi ích từ những lần điều chỉnh giá xăng mới thực sự đi trọn chặng đường từ cây xăng đến túi tiền của người dân.