Xe điện trở thành động lực tăng trưởng mới

Theo báo cáo công bố của MotorcyclesData, thị trường xe hai bánh Việt Nam đạt khoảng 1,86 triệu chiếc trong 7 tháng đầu năm 2026, tăng 19,6% so với cùng kỳ. Trong đó, lượng xe hai bánh chạy điện đạt 513.742 chiếc, tăng 97,2% và chiếm 27,7% tổng doanh số toàn thị trường. Như vậy, tốc độ tăng trưởng của xe điện cao gấp khoảng 5 lần mức tăng chung của ngành. 

Còn theo cơ quan năng lượng quốc tế Global EV Outlook 2026, Việt Nam là thị trường xe hai bánh điện lớn nhất Đông Nam Á trong năm 2025, với khoảng 735.000 xe bán ra, tăng hơn gấp đôi so với năm trước. Xe điện chiếm hơn 20% tổng lượng xe hai bánh tiêu thụ và Việt Nam đóng góp trên 30% mức tăng doanh số xe hai bánh điện toàn cầu trong năm. 

Số liệu của Hiệp hội Các nhà sản xuất xe máy Việt Nam cho thấy 5 thành viên gồm Honda, Yamaha, Piaggio, Suzuki và SYM bán tổng cộng 1.367.552 xe trong nửa đầu năm 2026. Riêng quý II, doanh số đạt 638.431 xe, tăng 4,4% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, con số này chưa bao gồm VinFast, Yadea, Dat Bike và nhiều thương hiệu ngoài hiệp hội chưa thể phản ánh đầy đủ toàn thị trường. 

Sức mua tăng nhanh đang làm thay đổi tương quan cạnh tranh. MotorcyclesData xếp VinFast đứng đầu phân khúc xe hai bánh điện tại Việt Nam, với doanh số 7 tháng tăng 170,1% so với cùng kỳ. Một số hãng khác cũng đạt mức tăng đáng kể như Yadea 57,2%, Dat Bike 49,5% và Tailg 43,6%. Honda có tốc độ tăng rất cao nhưng xuất phát từ nền doanh số xe điện thấp. 

Thị trường hiện hình thành ba nhóm cạnh tranh chính. Doanh nghiệp Việt có VinFast, Dat Bike, Selex và Pega; các thương hiệu Trung Quốc gồm Yadea, Dibao, Tailg và DK Bike; trong khi Honda, Yamaha đại diện cho nhóm hãng Nhật Bản đang từng bước mở rộng danh mục xe điện. Sự tham gia của nhiều doanh nghiệp giúp sản phẩm trải rộng từ xe dành cho học sinh, sinh viên, người đi làm đến phương tiện phục vụ giao hàng.

Cuộc đua thị trường xe máy điện thời gian gần đây ghi nhận có thêm đối thủ mới. TMT Group dự kiến mở bán bốn mẫu xe thuộc thương hiệu TMT E-Motor từ tháng 9/2026. Super Max hướng tới nhu cầu giao hàng, Iris phục vụ khách hàng đi lại cá nhân, Tansy dành cho người trẻ, còn X-Pro nhắm tới nhóm khách hàng yêu thích thiết kế cá tính. Việc một doanh nghiệp vốn hoạt động trong lĩnh vực ô tô và hạ tầng sạc tham gia mảng xe máy điện cho thấy phân khúc này đang thu hút thêm nguồn lực đầu tư.

Ảnh minh họa. Nguồn: Honda

Cuộc đua không dừng ở giá bán

Khi số lượng thương hiệu và sản phẩm tăng lên, giá bán trở thành một trong những công cụ cạnh tranh trực tiếp. Tuy nhiên, người tiêu dùng cần phân biệt giá xe đã gồm pin với giá chưa gồm pin. Một mẫu xe có giá niêm yết thấp nhưng phải mua hoặc thuê pin riêng có thể khiến tổng chi phí ban đầu và chi phí sử dụng thay đổi đáng kể.

Chẳng hạn, từ ngày 1/4/2026, Honda ICON e có giá đề xuất từ 20,52 đến gần 20,91 triệu đồng trong điều kiện thuế giá trị gia tăng 8%, chưa bao gồm pin. Pin mua kèm xe có giá hơn 8,83 triệu đồng. Như vậy, nếu lựa chọn mua cả xe và pin, số tiền thực tế người mua phải trả theo giá đề xuất vào khoảng 29,35-29,75 triệu đồng, chưa tính các chi phí đăng ký và phát sinh khác. 

Ngoài giá bán, khả năng sạc và đổi pin đang trở thành yếu tố quan trọng trong quyết định mua xe. Với xe máy xăng, người dùng có thể tiếp nhiên liệu nhanh tại mạng lưới cửa hàng rộng khắp. Trong khi đó, trải nghiệm sử dụng xe điện phụ thuộc vào quãng đường sau mỗi lần sạc, thời gian sạc, điều kiện sạc tại nơi ở và mật độ điểm sạc hoặc đổi pin công cộng.

Honda đang tận dụng hệ thống đại lý để phát triển hạ tầng. Từ ngày 26/6/2026, hãng mở bán UC3 thông qua 83 cửa hàng HEAD kinh doanh xe điện tại 20 tỉnh, thành phố, đồng thời đưa trạm sạc dành cho UC3 vào vận hành tại Hà Nội, TP.HCM và một số địa phương. Hãng cũng áp dụng các chính sách trả góp, cứu hộ và mua lại xe có điều kiện nhằm giảm bớt lo ngại của khách hàng về quá trình sử dụng và giá trị bán lại. 

Theo công bố của Honda toàn cầu, UC3 ban đầu được sản xuất tại Thái Lan để cung cấp cho cả thị trường Thái Lan và Việt Nam. Hãng đặt kế hoạch chuyển sang sản xuất mẫu xe này tại Việt Nam trong năm 2026. Việc nội địa hóa có thể giúp Honda chủ động hơn về nguồn cung và mở rộng hoạt động kinh doanh nếu nhu cầu tiếp tục tăng. 

VinFast cũng lựa chọn hạ tầng sạc làm trọng tâm cốt lõi trong chiến lược phủ rộng thị trường. Doanh nghiệp cùng đối tác hạ tầng V-GREEN đã diễn khai mạng lưới trạm sạc phủ khắp 63 tỉnh thành, hướng tới mục tiêu phát triển 150.000 cổng sạc trên toàn quốc để phục vụ cho cả ô tô và xe máy điện.

Sự khác nhau giữa sạc cố định, pin tháo rời và đổi pin cũng khiến thị trường hình thành nhiều hệ sinh thái riêng. Mỗi phương án có lợi thế khác nhau nhưng đồng thời đặt ra câu hỏi về khả năng sử dụng chung hạ tầng, chi phí thuê pin, giá điện, độ bền pin và mức độ thuận tiện khi người dùng di chuyển ngoài khu vực đô thị lớn.

Bởi vậy, người mua không nên chỉ so sánh giá niêm yết khi tổng chi phí sử dụng còn bao gồm tiền mua hoặc thuê pin, chi phí sạc, bảo dưỡng, thay thế pin và giá trị bán lại. Quãng đường di chuyển thực tế, thời gian bảo hành, mạng lưới sửa chữa và khả năng cứu hộ cũng cần được cân nhắc trước khi lựa chọn.