Hà Nội 31oC
Thứ bảy, 02/07/2022

Kinh tế thế giới sẽ bất ổn vì dầu cọ tăng giá

20/05/2022 5:00 AM (GMT+7)

Giá dầu đang chạm mức cao nhất lịch sử trên toàn thế giới, tạo ra tình trạng hoảng loạn trên thị trường. Không chỉ dầu thô tăng giá chóng mặt, dầu ăn, cụ thể là dầu cọ cũng đang sốt giá và ảnh hưởng tiêu cực tới kinh tế, chính trị thế giới.

Tăng giá đến khó tin

Giá dầu hướng dương tăng do nguồn cung giảm mạnh bởi cuộc chiến đang diễn ra ở Ukraine. Nga và Ukraine cùng chiếm 75% sản lượng dầu hướng dương trước khi chiến tranh bắt đầu. Ukraine là nước xuất khẩu lớn nhất thế giới. Với việc thu hoạch ở Ukraine bị đình trệ và các lệnh trừng phạt nhằm vào các công ty Nga, sản xuất và xuất khẩu đã sụt giảm: xuất khẩu từ Ukraine giảm 95% kể từ cuộc chiến và nếu tiếp diễn, các nông dân Ukraine có nguy cơ không thể thu hoạch và trồng trọt.

Kinh tế thế giới sẽ bất ổn vì dầu cọ tăng giá - Ảnh 1.

Dầu cọ là sản phẩm thiết yếu tại nhiều quốc gia.


Tuy nhiên, các yếu tố đằng sau sự tăng giá gần đây của dầu cọ không quá rõ ràng. Cho đến nay, Indonesia là nhà sản xuất dầu cọ lớn nhất thế giới, sản xuất khoảng 60% và xuất khẩu khoảng 53% nguồn cung của thế giới. Đất nước này hiện không phải chứng kiến tình trạng thiếu hụt: sản lượng dầu cọ vẫn ổn định và dự kiến sẽ tăng 2,6% trong năm tới. Tuy nhiên, giá dầu cọ ở Indonesia đã tăng một cách bí ẩn trong quý cuối cùng của năm ngoái, từ khoảng 1 USD/lít vào tháng 10-2021 lên khoảng 1,5 USD/lít vào tháng 3-2022. Và, lạm phát gần đây đã bắt đầu tràn ra thị trường toàn cầu.

Hiệu ứng lan tỏa đó là do giá dầu cọ là một yếu tố tác động mạnh đến nền chính trị trong nước Indonesia. Dầu cọ là một mặt hàng chủ lực ở Indonesia và được mọi gia đình sử dụng để nấu ăn. Tất nhiên, việc tăng giá tới 50% là một yếu tố nguy hại tới bối cảnh chính trị và Tổng thống Joko Widodo gần đây đã bắt tay vào hành động để ổn định giá cả. Đầu tiên, ông cho mở kho dự trữ chiến lược gồm 11 triệu lít dầu. Khi giá cả tiếp tục tăng, ông đã triển khai trợ cấp. Tiếp theo là giới hạn xuất khẩu, sau đó là hạn ngạch và cuối cùng là giá trần cho thị trường nội địa.

Tuy nhiên, không một biện pháp nào phát huy hiệu quả. Dầu cọ biến mất khỏi các kệ hàng khi người dân bắt đầu tích trữ. Chính phủ tăng cường áp lực lên các nhà sản xuất và tăng thuế đối với hàng xuất khẩu. Dầu cọ xuất hiện trở lại trên thị trường nhưng với giá gần gấp đôi so với hồi tháng 11-2021. Vì vậy, tháng 4-2022, Tổng thống Widodo đã triển khai phương án “hạt nhân”: cấm xuất khẩu các sản phẩm dầu cọ.

Cú sốc trên thị trường thế giới

Thị trường toàn cầu đang rất hoang mang. Dầu cọ là loại dầu ăn được sử dụng nhiều nhất trên thế giới và viễn cảnh 50% nguồn cung toàn cầu biến mất trong một đêm khiến các thị trường hàng hóa hoảng sợ. Giá dầu cọ đã tăng 6% và giá các loại dầu ăn khác cũng tăng theo. Dầu đậu nành, loại dầu được sử dụng nhiều thứ hai, tăng 4,5%. Một ngày sau khi ban hành lệnh cấm, Tổng thống Widodo đã rút lại quyết định, nói rằng lệnh cấm chỉ giới hạn ở một số sản phẩm. Sau đó ông lại đảo ngược quyết định lần thứ hai, nói rằng lệnh cấm sẽ áp dụng với gần như hoàn toàn sản phẩm dầu cọ, bao gồm dầu cọ thô và thậm chí cả dầu ăn đã qua sử dụng.

Tổng thống Widodo muốn giảm giá dầu cọ ở Indonesia bởi ông có nhiệm vụ bảo vệ người dân của mình, nếu giá dầu cọ tiếp tục tăng, các cử tri gần như chắc chắn sẽ còn ủng hộ ông. Tuy nhiên, điều bí ẩn hơn là tại sao giá dầu cọ lại tăng mạnh ngay từ đầu. Nếu Indonesia không có vấn đề về sản xuất dầu cọ, thì điều gì đang xảy ra với nguồn cung?

Ông Widodo rõ ràng muốn tự mình hiểu điều này và đã mở một cuộc điều tra về hoạt động kinh doanh sản xuất dầu cọ. Cuộc điều tra đã tìm thấy bằng chứng về hoạt động của cartel (thỏa thuận hợp tác về giá), với việc các nhà sản xuất, nhà phân phối, hiệp hội kinh doanh, quan chức chính phủ và nhà bán lẻ thông đồng để hạn chế nguồn cung cho thị trường bán lẻ và cố định giá.

Tuy nhiên, một trong những vấn đề lớn nhất là chính phủ. Năm 2005, khi thế giới bắt đầu chú ý đến ý tưởng về nhiên liệu sinh học, Indonesia đã nhìn thấy cơ hội. Họ đã xây dựng nhiều nhà máy sản xuất dầu diesel sinh học, xây dựng mối quan hệ bền chặt với người mua và kích thích thị trường bằng các khoản trợ cấp. Điều đó đã khuyến khích các nhà sản xuất dầu cọ hướng lượng dầu ngày càng tăng ra khỏi thị trường tiêu thụ nội địa, do đó làm tăng giá đối với người Indonesia. Để đảo ngược hướng của dòng chảy đó, ông Widodo sẽ cần phải hủy bỏ hoặc ít nhất là đóng băng các khoản trợ cấp. Tuy nhiên, một số ít gia đình đang kiểm soát hoạt động kinh doanh dầu cọ của Indonesia đều là những người giàu có và có nhiều quyền lực chính trị, họ sẽ bị tổn hại lớn nếu tổng thống quyết định thực hiện bước đi đó.

Con dốc tăng giá

Tuy nhiên, không chỉ người Indonesia lo lắng về giá dầu cọ tăng cao. Mặt hàng này được sử dụng trong nhiều loại hàng hóa, từ mỹ phẩm, xà phòng cho đến socola và bánh mì đóng gói. Tuy nhiên, có lẽ quan trọng nhất, nó được sử dụng trên khắp thế giới như một loại dầu ăn, đặc biệt là ở các quốc gia nghèo hơn. Khi tình trạng khan hiếm dầu ăn kéo dài, giá dầu cọ sẽ tăng.

Ngân hàng Thế giới dự đoán giá sẽ tiếp tục tăng hơn 20% trong năm tới. Kết quả này có thể gây ra tình trạng thảm khốc. Nhiều quốc gia nghèo hơn đã và đang cảm thấy bị siết chặt về mặt tài chính và chính trị, khi các chính phủ nợ nần chồng chất, và những người dân không hài lòng đổ xuống đường để phản đối ảnh hưởng của lạm phát. Các quốc gia phương Tây có thể sẽ phủ nhận vấn đề, bởi xét cho cùng thì đó chỉ là “dầu ăn” mà thôi. Tuy nhiên, chi phí lương thực tăng và hậu quả là bất đồng chính trị có thể dẫn đến sụp đổ, đảo chính, thậm chí chiến tranh. Và rồi tất cả chúng ta sẽ phải trả giá.

Bình luận của bạn
(*) Nội dung bắt buộc cần có
Bình luận
Xem thêm bình luận

Nhập thông tin của bạn

Kim loại giảm giá mạnh nhất kể từ năm 2008

Kim loại giảm giá mạnh nhất kể từ năm 2008

Thị trường kim loại cơ bản gồm đồng, chì, nickel, thiếc, nhôm và kẽm vừa có quí giảm giá nghiêm trọng nhất kể từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008 khi nền kinh tế Trung Quốc phục hồi chậm và nỗi lo nền kinh tế thế giới suy thoái tăng dần.

6 tháng, xuất siêu 710 triệu USD

6 tháng, xuất siêu 710 triệu USD

6 tháng đầu năm 2022, tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu hàng hóa đạt 371,17 tỷ USD, tăng 16,4% so với cùng kỳ năm trước; trong đó, xuất khẩu tăng 17,3%; nhập khẩu tăng 15,5%. Cán cân thương mại hàng hóa 6 tháng đầu năm ước tính xuất siêu 710 triệu USD.

Giá phân bón hạ nhiệt: Doanh nghiệp lại lo tồn kho

Giá phân bón hạ nhiệt: Doanh nghiệp lại lo tồn kho

Giá phân bón thế giới đột ngột giảm mạnh trong tháng 6/2022, giúp giá phân bón trong nước 'hạ nhiệt'.

Vàng trong nước tiếp tục tăng bất chấp đà lao dốc của vàng thế giới

Vàng trong nước tiếp tục tăng bất chấp đà lao dốc của vàng thế giới

Chiều 30/6, giá vàng trong nước tiếp tục tăng nhẹ, trong khi đó, giá vàng thế giới giảm về mức 1.810USD/ounce. Hiện giá bán vàng SJC cao hơn 17,87 triệu đồng/lượng so với giá vàng thế giới ở cùng thời điểm.

Nông sản Việt tăng chất lượng, giữ giá để chinh phục thị trường trong nước

Nông sản Việt tăng chất lượng, giữ giá để chinh phục thị trường trong nước

Xuất khẩu gặp khó, giá nguyên liệu tăng cao, nhiều hợp tác xã nông nghiệp đang tìm cách đưa nông sản vào tiêu thụ tại các thành phố lớn trong nước. Họ giữ chất lượng, giữ giá để chinh phục người tiêu dùng Việt.

Thức ăn chăn nuôi liên tục tăng giá, lần thứ 6 trong năm 2022

Thức ăn chăn nuôi liên tục tăng giá, lần thứ 6 trong năm 2022

Từ ngày 1-7 giá thức ăn chăn nuôi tiếp tục tăng thêm 300-400 đồng/kg. Đây là lần thứ 6 trong năm 2022 và là lần thứ 17 kể từ năm 2020 giá thức ăn chăn nuôi được điều chỉnh tăng.

Khó trừng phạt dầu thô của nước Nga

Khó trừng phạt dầu thô của nước Nga

Giới chức phương Tây đang loay hoay tìm cách bổ sung lệnh trừng phạt đối với hoạt động xuất khẩu dầu của Nga. Tuy nhiên động thái này có thể gia tăng áp lực giá cả thị trường.