Việt Nam đặt mục tiêu làm chủ chuỗi cung ứng chip

Các doanh nghiệp Việt sản xuất linh kiện chip như bảng mạch, wafer đã ghi nhận lượng đơn hàng tăng vọt khi khách tranh thủ đặt trước thời điểm áp thuế, trong bối cảnh Mỹ siết chặt kiểm soát đối với hàng hóa có nguồn gốc từ Trung Quốc.

Tại nhà máy Fab-9 ở TP.HCM – chuyên sản xuất bảng mạch cho chip – đơn hàng đã tăng 20% chỉ trong tuần sau khi ông Trump đe dọa áp thuế 145% với hàng Trung Quốc vào tháng 4, theo lời Chủ tịch công ty Bert Arucan.

“Chúng tôi đang rất bận rộn. Chúng tôi họp với khách toàn cầu mỗi ngày. Hôm qua họp với Ý, họ không tin là Việt Nam lại có thể làm được sản phẩm như thế này”, Arucan chia sẻ.

Hiện Fab-9 đang mở rộng sang tòa nhà thứ hai, lắp đặt thêm thiết bị để tăng quy mô sản xuất.

Ông Lê Phúc, Giám đốc Trung tâm Bán dẫn và Trí tuệ Nhân tạo Đà Nẵng, một tổ chức nhà nước nhằm thúc đẩy năng lực sản xuất chip và trí tuệ nhân tạo của Việt Nam nhận định: “Đây là cơ hội lớn để Việt Nam chen chân vào chuỗi cung ứng bán dẫn. Về dài hạn, chúng ta cần làm chủ chuỗi, không thể mãi nhập linh kiện về lắp ráp".

Dù Trung Quốc và Đài Loan hiện thống lĩnh mảng lắp ráp, đóng gói và kiểm định chip toàn cầu, nhưng Việt Nam là nơi đặt nhà máy của nhiều tập đoàn sản xuất chip lớn như Intel, Amkor, Onsemi và Hana Micron.

Năm ngoái, Việt Nam công bố Chiến lược Quốc gia về Bán dẫn, với mục tiêu đến năm 2030 sẽ xây dựng: 1 nhà máy sản xuất chip (fabs), 100 công ty thiết kế chip, 10 nhà máy đóng gói.

Một nhóm kỹ sư Việt từng làm việc tại các tập đoàn như Soitec (Pháp), Synopsys, TSMC và Samsung đang đầu quân cho VSAP Lab – nơi đang đầu tư 72 triệu USD vào trung tâm đóng gói chip hiện đại tại Đà Nẵng, dự kiến sản xuất 10 triệu sản phẩm/năm.

“Đây sẽ là nơi đầu tiên ở Việt Nam mà người Việt sở hữu công nghệ”, ông Phúc nhấn mạnh.

Viettel và doanh nghiệp tư nhân vào cuộc

Tập đoàn Viettel cũng đang theo đuổi mục tiêu tương tự, như một phần trong chiến lược nhà nước nhằm nâng vị thế Việt Nam từ nơi lắp ráp giá rẻ thành trung tâm công nghệ cao.

Tổng giám đốc Vietnam Wafer – công ty Việt duy nhất sản xuất wafer – cho biết công ty không dùng bất kỳ linh kiện Trung Quốc nào: “Wafers của chúng tôi 100% sản xuất trong nước, nguyên vật liệu đều từ Việt Nam".

Ông Hải Trần, Chủ tịch HSPTek, đơn vị thiết kế mô-đun chip từ 2023, cũng khẳng định có nhiều lựa chọn mở rộng sản xuất – từ hợp tác với Foxconn, Luxshare, đến các nhà máy trong nước có năng lực ngang với doanh nghiệp FDI nhưng chưa hoạt động hết công suất.

Cơ hội có nhưng không dễ thành công

Tuy vậy, làn sóng đơn hàng mới chưa chắc giúp Việt Nam bứt phá ngay. Bài học từ Malaysia – nơi có chuỗi cung ứng bán dẫn và nhà máy của Intel, Texas Instruments... suốt 50 năm qua – cho thấy nước này vẫn chưa tạo được hãng chip nội địa tầm cỡ thế giới.

Theo chuyên gia Christopher Cuong T. Nguyen (Aitomatic – Mỹ), rất khó để các công ty nội địa trở thành đầu tàu về R&D và chinh phục thị trường toàn cầu nếu không có kế hoạch dài hạn và hệ thống ưu đãi phù hợp.

Hiện Việt Nam đang tiến hành cải cách hành chính mạnh mẽ, đưa công nghệ, R&D và khu vực tư nhân thành trung tâm của chiến lược tăng trưởng mới.

Tại Đà Nẵng, khu thương mại tự do đầu tiên của Việt Nam được công bố vào tháng 6, hiện đã có 23 công ty thiết kế chip – tăng gấp gần 3 lần so với năm 2023.

Ngoài ra, Vietnam Wafer đang chuyển đổi nhà máy xử lý cát tại Quảng Trị để sản xuất thạch anh siêu tinh khiết. FPT và CT Semiconductor đang xây dựng nhà máy đóng gói và kiểm định chip đầu tiên do người Việt sở hữu.

“Cảm giác như Thung lũng Silicon của 55, 60 năm trước”, Chủ tịch Arucan nói về làn sóng phát triển chip ở Việt Nam.