Dự thảo Nghị định quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân do Bộ Tài chính xây dựng và đang lấy ý kiến. Dự thảo được xây dựng để hướng dẫn Luật Thuế thu nhập cá nhân mới, trong đó có đề xuất bổ sung giảm trừ đối với chi phí y tế và giáo dục, nhằm giảm nghĩa vụ thuế và hỗ trợ người dân sát hơn với thực tế chi tiêu.

Không phải ai thu nhập 28 triệu đồng/tháng cũng chưa phải nộp thuế

Điểm đầu tiên người lao động cần lưu ý là mốc khoảng 28 triệu đồng/tháng không áp dụng đồng loạt cho tất cả mọi người. Theo thông tin Bộ Tài chính công bố, đây là mức ước tính trong trường hợp cá nhân có người phụ thuộc và được tính thêm các khoản giảm trừ dự kiến cho y tế, giáo dục. Vì vậy, đây không phải ngưỡng “miễn thuế” chung cho mọi người có thu nhập ở mức này.

Theo cách tính được nêu trong dự thảo, khi cộng mức giảm trừ bản thân, giảm trừ người phụ thuộc và các khoản giảm trừ dự kiến cho y tế, giáo dục, một số trường hợp có thể chỉ bắt đầu phát sinh thuế khi thu nhập vượt khoảng 28,63 triệu đồng/tháng. Khi đó, phần thu nhập vượt ngưỡng cũng mới chịu thuế ở bậc thấp nhất là 5%. Điều này cho thấy cùng một mức lương, nghĩa vụ thuế có thể khác nhau tùy hoàn cảnh từng người.

Nói cách khác, một người độc thân, không có người phụ thuộc sẽ khác với người đang nuôi con nhỏ hoặc có các khoản chi hợp lệ cho y tế, giáo dục. Vì vậy, chữ “có thể” trong cách đặt vấn đề là rất quan trọng. Đây là khả năng phát sinh từ phương án tính thuế mới, chứ không phải quy định cào bằng cho mọi đối tượng nộp thuế.

Điều người lao động nên quan tâm là khoản giảm trừ và hóa đơn hợp lệ

Điểm mới đáng chú ý nhất trong dự thảo là đề xuất cho phép tính thêm khoản giảm trừ đối với hai nhóm chi phí gắn rất sát với đời sống là y tế và giáo dục. Theo phương án được nêu, mức giảm trừ tối đa cho chi phí y tế có thể là 20 triệu đồng/năm và cho giáo dục là 21 triệu đồng/năm; phương án khác nâng lên lần lượt 23 triệu và 24 triệu đồng/năm. Chính các khoản giảm trừ bổ sung này là cơ sở dẫn tới cách tính cho thấy người có thu nhập khoảng 28 triệu đồng/tháng trong một số trường hợp có thể chưa phát sinh thuế.

Điều đáng nói là các đề xuất này được xây dựng trên cơ sở dữ liệu chi tiêu thực tế của người dân. Điều đó cho thấy cách tiếp cận của chính sách thuế đang có xu hướng gần hơn với đời sống, thay vì chỉ dựa vào mức giảm trừ gia cảnh chung như trước. Với nhiều hộ gia đình, đặc biệt là gia đình có con nhỏ hoặc thường xuyên phát sinh chi phí khám chữa bệnh, đây là thay đổi đáng chú ý.

Tuy nhiên, mở rộng quyền được giảm trừ không có nghĩa người nộp thuế tự động được hưởng. Bộ Tài chính nêu rõ các khoản chi muốn được tính giảm trừ phải có hóa đơn, chứng từ hợp lệ. Với chi phí y tế, người nộp thuế còn cần có bảng kê chi tiết do cơ sở khám chữa bệnh cung cấp. Đồng thời, các khoản chi này chỉ được tính giảm trừ khi chưa được thanh toán từ nguồn khác như bảo hiểm y tế, ngân sách nhà nước hay các quỹ hỗ trợ.

Điều này có nghĩa, nếu chính sách được thông qua, người lao động sẽ phải chú ý hơn đến việc lấy và lưu giữ hóa đơn khi đóng học phí, viện phí hoặc chi trả các khoản hợp lệ khác. Hóa đơn khi đó không còn là chuyện thủ tục, mà có thể trở thành căn cứ trực tiếp để xác định số thuế phải nộp. Ở chiều ngược lại, yêu cầu này cũng đặt ra trách nhiệm với các cơ sở giáo dục, y tế trong việc xuất hóa đơn đầy đủ, minh bạch cho người dân.

Ở thời điểm hiện nay, điều quan trọng nhất là người lao động cần hiểu rõ đây vẫn là dự thảo, chưa phải quy định áp dụng ngay lập tức. Thông tin về mốc 28 triệu đồng/tháng chỉ nên được hiểu như một cách hình dung về khả năng thay đổi chính sách theo hướng giảm áp lực thuế, chứ không phải một ngưỡng cứng đã có hiệu lực. Nếu được hoàn thiện và ban hành, đề xuất này có thể giúp chính sách thuế thu nhập cá nhân tiến gần hơn với thực tế đời sống.