Theo Bộ trưởng Đào Hồng Lan, chính sách an sinh xã hội là chính sách vì con người, lấy người dân làm trung tâm. Đây vừa là mục tiêu, vừa là động lực trong suốt quá trình phát triển của đất nước ta. Nghị quyết của Đại hội Đảng toàn quốc cũng như Đại hội Đảng các cấp trong nhiều nhiệm kỳ qua đều xác định chính sách an sinh xã hội là một trong những trọng tâm quan trọng, gắn kết tăng trưởng kinh tế với việc thực hiện công bằng xã hội.

Chính sách này đã được triển khai qua nhiều năm, nhiều nhiệm kỳ. Đặc biệt trong 5 năm qua, chúng ta đã trải qua một giai đoạn với nhiều đặc thù và thách thức chưa từng có tiền lệ. Đó là tình hình căng thẳng do dịch bệnh Covid-19, thiên tai, bão lũ... tác động rất lớn đến đời sống của người dân.

Trong bối cảnh đó, các chính sách an sinh xã hội trụ cột như bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, cùng các chính sách cứu trợ, trợ giúp xã hội đã được Đảng, Nhà nước hết sức quan tâm chỉ đạo.

Để triển khai, hàng loạt quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước đã được ban hành nhằm hoàn thiện thể chế, tăng cường khả năng tiếp cận các dịch vụ y tế, giáo dục, trợ giúp pháp lý, nhà ở, cũng như giải quyết các vấn đề khi người dân mất việc làm. Những kết quả này đã được nêu rất rõ trong báo cáo đánh giá của Đảng ủy Chính phủ chuẩn bị cho Đại hội lần này.

Trong nhiệm kỳ 2020-2025, Đảng, Nhà nước, Chính phủ đã nhất quán tinh thần “không để ai bị bỏ lại phía sau”. Trung ương đã ban hành Nghị quyết số 42 ngày 24/11/2023 về tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng chính sách xã hội.

Gần đây nhất là Nghị quyết 71, Nghị quyết 72 liên quan đến chính sách giáo dục và y tế với những giải pháp đột phá, đều đề cập đến nhiều nhiệm vụ, giải pháp tăng cường chính sách an sinh xã hội, lấy người dân làm trung tâm để các cấp, các ngành triển khai thực hiện.

Bộ trưởng Đào Hồng Lan điểm lại những dấu mốc nổi bật trong thời gian qua:

Thứ nhất, chính sách an sinh xã hội góp phần đảm bảo quyền con người, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần và củng cố niềm tin của nhân dân.

"Ngay trong đại dịch Covid-19, chúng ta đã triển khai 4 gói hỗ trợ chưa từng có tiền lệ với hơn 120.000 tỷ đồng và 200.000 tấn gạo để trợ giúp hàng chục triệu người dân và doanh nghiệp. Kèm theo đó là các chính sách hỗ trợ việc làm, phục hồi kinh tế xã hội, giúp người dân vượt qua giai đoạn khó khăn nhất", bà Lan nói.

Thứ hai, hệ thống chính sách bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế được củng cố và hoàn thiện.

Trong giai đoạn này, Chính phủ đã trình Quốc hội sửa đổi Luật Bảo hiểm xã hội, Luật Bảo hiểm y tế với nhiều chính sách mới, đảm bảo quyền tiếp cận của người dân, người lao động được đầy đủ và rõ ràng hơn. Ví dụ, trong chính sách bảo hiểm y tế, đến nay đã có trên 95 triệu người được bao phủ, với quyền lợi ngày càng mở rộng.

Về chính sách trợ giúp xã hội, chúng ta đã rà soát và giảm độ tuổi hưởng trợ cấp xã hội hằng tháng cho người cao tuổi không có thu nhập từ 80 tuổi xuống còn 75 tuổi để mở rộng quyền lợi cho người dân. Hệ thống này đã trở thành trụ cột quan trọng, là điểm tựa cho người lao động khi gặp rủi ro, mất việc làm.

Thứ ba, hệ thống trợ giúp xã hội được mở rộng, trở thành mạng lưới an sinh quan trọng đối với người yếu thế. Tỷ lệ người dân được hưởng trợ cấp thường xuyên đã tăng từ 2,7% dân số (năm 2016) lên 4,5% dân số (năm 2025), tức khoảng 4,5 triệu người mỗi năm. Đồng thời, hằng năm có khoảng 1,5 triệu người được trợ giúp đột xuất do ảnh hưởng thiên tai, dịch bệnh.

Nước ta là quốc gia thường xuyên đối mặt với thiên tai, bão lũ và biến đổi khí hậu, vì vậy vai trò của chính sách an sinh xã hội trong việc giúp người dân vượt qua khó khăn là vô cùng quan trọng. Công tác này không chỉ là vai trò của Nhà nước mà đã trở thành một nét văn hóa, một nếp sống sẻ chia trong cộng đồng.

Thứ tư, công tác giảm nghèo đạt kết quả rõ nét. Tỷ lệ hộ nghèo đã giảm từ 4,4% (năm 2021) xuống còn 1,93% (năm 2024), dự kiến năm 2025 còn khoảng 1%. Việt Nam đã hoàn thành Mục tiêu Thiên niên kỷ của Liên Hợp Quốc và được quốc tế ghi nhận là một điểm sáng về giảm nghèo bền vững.

Đặc biệt, về việc xóa nhà tạm, nhà dột nát, nhiệm kỳ này có một điểm nhấn quan trọng. Công tác này được triển khai rất tập trung với sự chỉ đạo trực tiếp của đồng chí Thủ tướng Chính phủ, Trưởng ban chỉ đạo, và sự tham gia của tất cả các cấp, các ngành.

"Chúng ta đã thay đổi tư duy, phương pháp, cách thức triển khai. Ban chỉ đạo được thành lập từ Trung ương đến cấp xã, phường; định kỳ họp rà soát, rút kinh nghiệm. Với sự vào cuộc tích cực, chúng ta đã huy động mọi nguồn lực từ tiết kiệm chi ngân sách, các khoản vượt thu, cho đến xã hội hóa từ cộng đồng doanh nghiệp, người dân", theo Bộ trưởng Đào Hồng Lan.

Dẫn lời Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính "mọi sự hỗ trợ được triển khai đồng bộ theo tinh thần ai có gì góp nấy, ai có công góp công, ai có của góp của”, bà Lan khẳng định, nhờ cách làm này, chúng ta đã hoàn thành việc xóa nhà tạm, nhà dột nát trước 5 năm 4 tháng so với mục tiêu Nghị quyết 42 đề ra. Tổng số là 334.234 căn nhà đã được xây mới hoặc sửa chữa, với tổng kinh phí gần 50.000 tỷ đồng.

Bộ trưởng Đào Hồng Lan nhấn mạnh, đây mới là kết quả ban đầu. Với đặc thù của đất nước thường xuyên chịu ảnh hưởng của thiên tai, bão lũ, công tác này sẽ được tiến hành đồng bộ, thường xuyên và liên tục, để giúp người dân có hoàn cảnh khó khăn được an cư, ổn định cuộc sống.

Thay mặt Chính phủ, Bộ trưởng Đào Hồng Lan khẳng định, trong 5 năm tới, an sinh xã hội tiếp tục là nhiệm vụ trọng tâm với những yêu cầu cao hơn, chính sách thiết thực hơn để thực sự phục vụ và nâng cao đời sống của người dân trên cả nước.

Tại buổi họp báo, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Nguyễn Hòa Bình cũng nhận định, chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát là chương trình rất thành công và được Liên Hợp Quốc đánh giá rất cao.

"Mỗi năm nguồn lực Chính phủ chi cho an sinh xã hội là rất lớn. Trong nhiệm kỳ vừa qua, mỗi năm chúng ta dành 180.000 - 200.000 tỷ đồng, tương đương với 8,5% chi ngân sách nhà nước cho hoạt động an sinh. Trong đó thì chi cho gia đình chính sách, người có công khoảng 46.000 tỷ; chi cho bão lũ là từ 10.000 - 15.000 tỷ. Đây là ngân sách nhà nước, chưa kể các địa phương. Cái này là lo cho dân", ông Nguyễn Hoà Bình cho hay.