Tại các chợ dân sinh, tình hình còn căng thẳng hơn khi rau củ đến tay người mua bị đội giá thêm 20 – 40%, tuỳ loại. Nhiều gia đình cho biết chi phí cho bữa ăn hằng ngày đã tăng mạnh, thậm chí có loại rau còn đắt ngang giá thịt. Trong khi đó, các tiểu thương cũng thở dài vì giá nhập cao ngất, buộc phải giảm lượng hàng mua vào để tránh rủi ro tồn hỏng.

“Ba chục năm bán rau, tôi chưa từng chứng kiến giá leo cao đến mức này”

Ghi nhận tại chợ đầu mối phía Nam (Hà Đông, Hà Nội), không khí buôn bán vào sáng 18/11 vẫn tấp nập, nhưng nét mặt nhiều tiểu thương lại đầy âu lo. Bà Tạ Thị Mai, một tiểu thương kinh doanh rau củ tại chợ, cho biết giá rau xanh năm nay thực sự “vượt quá sức tưởng tượng”.

“Rau muống hôm nay nhập vào đã là 32.000–38.000 đồng/kg. Đầu tháng 10 chỉ hơn 15.000 đồng một chút. Rau mồng tơi hay cải chíp cũng leo lên 25.000–30.000 đồng/kg. Còn các loại rau gia vị như mùi, hành lá thì khỏi nói, 50.000–60.000 đồng/kg là chuyện thường,” bà Mai liệt kê.

Theo bà, dù chợ đầu mối luôn là nơi có mức giá thấp nhất trong hệ thống phân phối, nhưng với tình hình hiện nay, kể cả các tiểu thương nơi đây cũng “giật mình” khi nhìn bảng giá mỗi buổi sáng.

Đáng chú ý nhất là cà chua. Giá bán buôn sáng nay 18/11 hiện đang ở mức 48.000–50.000 đồng/kg, đã giảm nhẹ so với mức đỉnh gần 57.000 đồng vài ngày trước. Nhưng khi ra chợ dân sinh, nhiều quầy vẫn bán 60.000–65.000 đồng/kg.

Dưa chuột cũng không nằm ngoài xu hướng tăng giá. Giá 1kg dưa chuột đang bán ở mức 35.000 đồng/kg, và người tiêu dùng phải trả 40.000 đồng/kg – gần gấp đôi so với thời điểm trước đợt mưa bão.

Bà Mai cho biết giá biến động theo từng ngày: “Hôm qua bắp cải còn 25.000 đồng/kg, hôm nay lên 30.000 đồng. Chỉ một đêm đã chênh ngay 5.000 đồng".

Tiểu thương dè dặt nhập hàng vì sợ lỗ

Tại chợ dân sinh Đại Mỗ, bà Lại Thị Hồng, 62 tuổi - một người chuyên bán rau chia sẻ bà chưa từng thấy giá rau cao đến vậy trong hơn bốn thập kỷ bán hàng.

Bà Hồng cho biết: “Giá dưa chuột hay bắp cải bình thường chỉ 10.000 đồng/kg. Bây giờ tăng gấp ba, gấp bốn. Người bán cũng chẳng muốn hét giá cao đâu vì khách chê đắt rồi bỏ đi".

Bà cho biết trước đây mỗi ngày bà nhập 120–150kg dưa chuột, nhưng một tuần trở lại đây, chỉ dám nhập 70–80kg.

“Giá buôn đã 35.000 đồng/kg thì ai dám ôm nhiều. Nhà hàng còn ngại chứ nói gì khách lẻ", bà Hồng than thở.

Không chỉ vậy, việc rau dễ hỏng khiến tiểu thương càng lo. Chỉ cần tồn một đêm, rau thất thoát 10–20% trọng lượng, lãi dù có nhưng không đủ bù chi phí.

Người tiêu dùng “xót ví”, chi phí nấu ăn đội lên từng ngày

Ở phía người tiêu dùng, tình hình cũng chẳng khả quan hơn.

Chị Đinh Thu Ngọc (phường Tây Mỗ) chia sẻ sáng qua chị mua: 1 mớ cải xanh, 1 mớ cải cúc, rau mùi, hành, thì là, tổng cộng hết 76.000 đồng.

“Nghe người bán đọc giá mà tôi giật mình. Bình thường từng ấy chỉ tầm 30.000–40.000 đồng. Bây giờ gần bằng 1kg thịt lợn rồi,” chị Ngọc nói.

Chị Phạm Khánh Linh cũng chung quan điểm: “Món cá om dưa nhà tôi làm hôm qua, tiền cá hết 60.000 đồng mà tiền rau cho món này hết những 95.000 đồng. Rau hiện tại đắt hơn cả cá trôi hay cá rô phi".

Theo chị Linh, chi phí cho mỗi bữa ăn tăng 25.000–30.000 đồng, khiến gia đình phải cắt giảm khẩu phần thịt để bù vào tiền rau. Trước đây 100.000 đồng mua đủ rau – thịt – trứng cho cả nhà. Bây giờ chỉ riêng tiền rau đã gần 50.000 đồng.

"Cơm không rau như đau không thuốc nhưng trước tình hình giá rau xanh đắt đỏ như hiện nay, tôi buộc phải cắt bớt khẩu phần rau xanh trong bữa cơm gia đình. Tạm thời thay thế bằng các loại củ quả dù sao giá cả cũng dễ chịu hơn. Ngoài ra, tôi mua tăng thêm trái cây để bổ sung vào bữa ăn hàng ngày", chị Linh chia sẻ.

Nguồn cung giảm mạnh vì mưa bão, rau “đội giá” từ gốc

Theo các tiểu thương và thương lái nguyên nhân chính khiến giá rau tăng kỷ lục là do:

Ảnh hưởng bão số 11 tại miền Bắc

Nhiều vùng trồng rau trọng điểm tại Cao Bằng, Bắc Giang, Thái Bình… bị ngập sâu, khiến rau hư hại nặng. Lượng hàng chuyển về Hà Nội giảm một nửa so với trước.

Miền Trung liên tiếp mưa lũ

Các vựa rau ở Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định cũng ngập úng diện rộng.

Nguồn hàng từ miền Trung – vốn là “điểm bổ sung” cho miền Bắc khi khan cung – năm nay gần như tê liệt.

Đà Lạt – Lâm Đồng cũng bị ảnh hưởng

Dù là trung tâm cung ứng rau lớn nhất cả nước, sản lượng tháng 11 của nhiều nông hộ giảm mạnh do mưa kéo dài và sương muối cục bộ.

Chuỗi cung ứng bị gián đoạn

Bình thường, khi miền Bắc khan hàng, các đầu mối chỉ cần gọi là 1–2 ngày sau có ngay xe hàng từ miền Trung hoặc Lâm Đồng ra.

Nhưng hiện tại, tất cả các nguồn đều thiếu, nên chợ đầu mối cũng chỉ bán nhỏ giọt.

Giá rau khi nào mới hạ nhiệt?

Theo dự báo của nhiều thương lái giàu kinh nghiệm, phải mất 20–30 ngày nữa thị trường rau xanh mới có thể bình ổn.

Điều kiện để giá giảm gồm:

Thời tiết ổn định trở lại

Rau là mặt hàng nhạy cảm với nhiệt độ – mưa – độ ẩm. Chỉ cần 1–2 tuần thời tiết khô ráo, sản lượng sẽ hồi phục nhanh.

Vụ thu hoạch mới tại Lâm Đồng và các tỉnh miền Trung

Nếu không tiếp tục mưa lớn, lượng hàng từ các khu vực này sẽ tăng đáng kể, hỗ trợ thị trường phía Bắc.

Khơi thông lại luồng vận chuyển

Khi đường sá hết ngập, chi phí logistics và thất thoát giảm, giá chắc chắn sẽ hạ.

Đợt tăng giá rau xanh lần này không phải là biến động ngắn hạn, mà là kết quả của chuỗi tác động kéo dài: thời tiết cực đoan, mưa lũ nhiều vùng, sản lượng giảm mạnh, nguồn hàng khan hiếm và chi phí vận chuyển – bảo quản tăng cao.

Người bán chật vật vì nhập hàng ít nhưng giá cao, rủi ro hư hỏng nhiều.

Người mua “xót ví” vì rau xanh – vốn là thực phẩm bình dân – nay có loại đắt ngang thịt cá.

Thị trường không thể điều tiết ngay vì thiếu nguồn cung bổ sung từ các vùng trồng lớn.

Trong bối cảnh đó, các hộ gia đình buộc phải thay đổi thực đơn, cân đối ngân sách; trong khi tiểu thương chỉ mong nguồn cung sớm hồi phục để giá trở lại mức bình ổn như trước.

Dù vậy, theo đánh giá của một số thương lái lâu năm, nếu không có thêm đợt mưa bão mới trong nửa cuối tháng 11, thị trường rau có thể “hạ nhiệt” từ cuối tháng 12, khi vụ rau mới bắt đầu cho thu hoạch.