Vụ hũ ăn dặm HiPP: Nghi vấn “đầu độc” từ bên ngoài gây rúng động

Những ngày qua, thông tin về sản phẩm ăn dặm của HiPP bị phát hiện có chứa thuốc diệt chuột tại Áo đã khiến thị trường và các bậc phụ huynh đặc biệt lo lắng.

Theo cơ quan chức năng Áo, một mẫu kiểm nghiệm từ hũ thức ăn vị cà rốt – khoai tây loại 190g cho kết quả dương tính với chất độc trong thuốc diệt chuột.

Điều đáng chú ý, vụ việc được xác định có dấu hiệu can thiệp từ bên ngoài, với các hũ bị nghi đã bị mở nắp, mất niêm phong hoặc có dấu hiệu bất thường trước khi đến tay người tiêu dùng.

Ngay lập tức, sản phẩm đã bị thu hồi tại hơn 1.500 cửa hàng ở Áo, đồng thời mở rộng điều tra sang nhiều quốc gia châu Âu.

Tại Việt Nam, Bộ Y tế cũng phát đi cảnh báo khẩn, yêu cầu thu hồi, rà soát và ngừng sử dụng các lô sản phẩm liên quan.

Dù chưa ghi nhận ca ngộ độc, nhưng giới chuyên gia cảnh báo hoạt chất trong thuốc diệt chuột có thể gây rối loạn đông máu, đe dọa trực tiếp đến tính mạng trẻ nhỏ nếu sử dụng.

Thông tin về sản phẩm ăn dặm của HiPP bị phát hiện có chứa thuốc diệt chuột tại Áo Không phải cá biệt, trước đó, loạt vụ thực phẩm trẻ em từng gây hoang mang vì chứa những chất không an toàn.

Sữa công thức nhiễm khuẩn – nỗi ám ảnh kéo dài nhiều năm

Một trong những bê bối lớn nhất trong lịch sử thực phẩm trẻ em là các vụ sữa công thức nhiễm khuẩn.

Điển hình nhất là bê bối năm 2022 liên quan đến tập đoàn Abbott Nutrition, khi hàng loạt sản phẩm thuộc dòng Similac, Alimentum và EleCare bị thu hồi do nghi nhiễm vi khuẩn Cronobacter sakazakii. Cơ quan Centers for Disease Control and Prevention xác nhận đã ghi nhận nhiều ca nhiễm ở trẻ sơ sinh, trong đó có trường hợp tử vong, buộc nhà máy sản xuất tại bang Michigan phải đóng cửa tạm thời, kéo theo khủng hoảng thiếu sữa trên diện rộng tại Mỹ.

Không lâu sau đó, các sản phẩm của Enfamil như ProSobee Simply Plant-Based và dòng Nutramigen LGG cũng bị thu hồi tại nhiều thị trường do nguy cơ nhiễm cùng loại vi khuẩn. Điều đáng nói, trong nhiều trường hợp, mầm bệnh không được phát hiện trực tiếp trong thành phẩm mà xuất hiện trong môi trường sản xuất hoặc nguyên liệu đầu vào – cho thấy lỗ hổng có thể nằm ở bất kỳ khâu nào của chuỗi cung ứng.

Tương tự, tập đoàn Nestlé cũng từng phải thu hồi sản phẩm Good Start Soothe vì nghi nhiễm khuẩn, đồng thời đối mặt với cảnh báo tại châu Âu liên quan đến độc tố từ vi khuẩn Bacillus cereus – loại vi sinh vật có thể sinh độc tố bền nhiệt, không bị loại bỏ trong quá trình pha chế thông thường.

Các chuyên gia an toàn thực phẩm nhận định, điểm chung của các vụ việc là vi khuẩn có thể tồn tại trong môi trường khô như sữa bột – điều từng được xem là “an toàn tương đối”. Khi kết hợp với hệ miễn dịch còn non yếu của trẻ sơ sinh, chỉ một lượng nhiễm khuẩn rất nhỏ cũng có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng. Chuỗi sự cố kéo dài nhiều năm qua cho thấy, nguy cơ không chỉ nằm ở nhà máy, mà còn rình rập trong toàn bộ hành trình của sản phẩm – từ nguyên liệu, sản xuất cho đến lưu thông trên thị trường.

Sữa nhiễm melamine tại Trung Quốc – thảm họa an toàn thực phẩm

Một trong những bê bối nghiêm trọng nhất trong lịch sử an toàn thực phẩm trẻ em toàn cầu là scandal sữa nhiễm Melamine tại Trung Quốc năm 2008. Khi đó, cơ quan chức năng phát hiện nhiều nhà sản xuất đã cố tình pha trộn melamine – một hóa chất công nghiệp dùng trong sản xuất nhựa – vào sữa nhằm “đánh lừa” các phép kiểm tra hàm lượng protein. Thủ đoạn này giúp nâng chỉ số đạm trên giấy tờ, nhưng lại gây hậu quả nghiêm trọng đối với sức khỏe trẻ nhỏ.

Tâm điểm của vụ việc là tập đoàn Sanlu Group, một trong những thương hiệu sữa lớn nhất Trung Quốc thời điểm đó. Theo thống kê của Bộ Y tế Trung Quốc, hơn 300.000 trẻ em đã bị ảnh hưởng, trong đó hàng chục nghìn trường hợp phải nhập viện vì sỏi thận và suy thận cấp, ít nhất 6 trẻ tử vong. Vụ việc nhanh chóng lan rộng, kéo theo hàng loạt sản phẩm sữa và chế phẩm từ sữa bị thu hồi không chỉ tại Trung Quốc mà còn ở nhiều quốc gia khác.

Scandal melamine không chỉ khiến ngành sữa Trung Quốc rơi vào khủng hoảng niềm tin sâu sắc mà còn buộc chính phủ nước này phải cải tổ toàn diện hệ thống quản lý an toàn thực phẩm. Nhiều lãnh đạo doanh nghiệp liên quan bị truy tố, thậm chí nhận án tù nặng. Đến nay, vụ việc vẫn được xem là “bài học xương máu” cho toàn ngành thực phẩm toàn cầu, cho thấy chỉ một hành vi gian lận trong kiểm soát chất lượng cũng có thể gây ra hậu quả xã hội và y tế nghiêm trọng kéo dài nhiều năm.

Sữa ByHeart và nguy cơ botulinum

Một sự cố đáng chú ý khác trong ngành thực phẩm trẻ em là vụ thu hồi sữa công thức của ByHeart do lo ngại nguy cơ nhiễm độc tố botulinum – một trong những chất độc thần kinh nguy hiểm nhất từng được biết đến. Cuối năm 2023, doanh nghiệp này đã chủ động thu hồi một số lô sản phẩm sữa công thức nguyên lon sau khi phát hiện nguy cơ nhiễm khuẩn Clostridium botulinum trong quá trình giám sát chất lượng. Dù chưa ghi nhận ca bệnh cụ thể nào liên quan, động thái thu hồi vẫn được triển khai trên diện rộng theo nguyên tắc phòng ngừa.

Theo các chuyên gia an toàn thực phẩm, độc tố botulinum có thể gây liệt cơ, suy hô hấp và đe dọa tính mạng, đặc biệt ở trẻ sơ sinh – nhóm đối tượng có hệ miễn dịch còn non yếu. Điều đáng lo ngại là loại độc tố này có thể hình thành trong điều kiện yếm khí và không phải lúc nào cũng dễ phát hiện bằng cảm quan thông thường. Chính vì vậy, chỉ cần xuất hiện nghi vấn trong chuỗi sản xuất, các nhà sản xuất buộc phải kích hoạt quy trình thu hồi khẩn cấp.

Vì sao thực phẩm trẻ em dễ trở thành “điểm nóng”?

Có 3 nguyên nhân chính:

Đối tượng tiêu dùng cực kỳ nhạy cảm

Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ có hệ miễn dịch yếu, nên chỉ cần một lượng rất nhỏ chất độc cũng có thể gây hậu quả nghiêm trọng.

Niềm tin cao vào thương hiệu

Các sản phẩm dành cho trẻ thường được gắn với tiêu chuẩn “an toàn tuyệt đối”, khiến phụ huynh ít nghi ngờ hơn.

Chuỗi cung ứng toàn cầu phức tạp

Nhiều sản phẩm được sản xuất ở một quốc gia, đóng gói ở nơi khác và phân phối toàn cầu – tạo ra nhiều “khe hở” kiểm soát.

Bài học từ vụ HiPP và các bê bối trước đó

Từ góc nhìn chuyên gia, vụ việc lần này cho thấy 3 vấn đề cốt lõi:

Thứ nhất, kiểm soát chất lượng không thể chỉ dừng ở nhà máy, mà phải kéo dài đến tận điểm bán lẻ.

Thứ hai, cần cơ chế truy xuất nguồn gốc và cảnh báo nhanh xuyên biên giới – điều mà châu Âu đã làm khá tốt khi phát hiện và thu hồi nhanh chóng.

Thứ ba, người tiêu dùng cần chủ động kiểm tra sản phẩm, đặc biệt là các dấu hiệu bất thường như:

Nắp bị mở

Mùi lạ

Bao bì không nguyên vẹn

Vụ hũ ăn dặm HiPP nghi nhiễm thuốc diệt chuột một lần nữa cho thấy: an toàn thực phẩm trẻ em không phải là “vùng tuyệt đối an toàn”.

Dù nguyên nhân có thể là hành vi phá hoại, sự cố này vẫn đặt ra yêu cầu cấp thiết:

Siết chặt kiểm soát chuỗi cung ứng

Tăng cường giám sát thị trường

Minh bạch thông tin với người tiêu dùng

Trong bối cảnh thị trường thực phẩm trẻ em ngày càng mở rộng và toàn cầu hóa, mỗi sự cố – dù nhỏ – đều có thể trở thành khủng hoảng niềm tin trên diện rộng.