Những thành tựu về phát triển con người trong nhiều năm qua tại khu vực Châu Á – Thái Bình Dương đang chịu sức ép đáng kể khi tác động từ sự leo thang quân sự gần đây tại Trung Đông lan rộng tới các nền kinh tế và đời sống người dân, bất chấp lệnh ngừng bắn tạm thời - theo báo cáo mới của Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) công bố hôm 14/4.

Báo cáo mang tên “Leo thang quân sự ở Trung Đông: Tác động đến Phát triển Con người tại Châu Á và Thái Bình Dương” tổng hợp đánh giá nhu cầu và tác động tại 36 quốc gia, kết hợp với các mô phỏng kinh tế vĩ mô, nhằm cung cấp cái nhìn toàn diện về khu vực cũng như cách các quốc gia đang ứng phó với những áp lực này.

Trong bối cảnh tình hình vẫn nhiều biến động, phân tích sơ bộ của UNDP chỉ ra cách thức những bất ổn gia tăng đang lan truyền qua các thị trường năng lượng, thương mại và lao động, qua đó gây sức ép lên thu nhập, tiêu dùng, việc làm và hệ thống an sinh xã hội trên toàn khu vực. Các hộ gia đình thu nhập thấp, lao động phi chính thức, người di cư và doanh nghiệp nhỏ là những nhóm chịu rủi ro lớn nhất, trong đó phụ nữ là đối tượng dễ bị tổn thương hơn cả.

Chi phí nhiên liệu và vận tải gia tăng là áp lực trực tiếp nhất. Với hơn 80% lượng dầu thô và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) đi qua eo biển Hormuz hướng tới các thị trường Châu Á, khu vực này đang chứng kiến mức tăng nhanh của chi phí vận tải, điện năng, lương thực và phân bón.

Đối với một nền kinh tế định hướng xuất khẩu như Việt Nam, những biến động về chi phí vận chuyển và năng lượng toàn cầu đặt ra thách thức trực tiếp trong việc duy trì tăng trưởng ổn định và bảo vệ sức mua của người dân.

Báo cáo ước tính khoảng 8,8 triệu người trong khu vực có nguy cơ rơi vào nghèo đói. Tổn thất sản lượng có thể dao động từ 97 tỷ đến 299 tỷ USD, tương đương 0,3% đến 0,8% GDP của toàn khu vực.

UNDP: Việt Nam đã phản ứng nhanh chóng

Chính phủ các nước trong khu vực, bao gồm Việt Nam, đã phản ứng nhanh chóng nhằm giảm thiểu tác động trong nước thông qua bình ổn giá nhiên liệu, trợ cấp có mục tiêu và các biện pháp thích ứng sớm như đa dạng hóa nguồn cung năng lượng và nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng.

“UNDP hoan nghênh phản ứng kịp thời của Việt Nam thông qua các biện pháp tài khóa khẩn cấp và hỗ trợ giá nhằm ổn định nền kinh tế" - bà Ramla Khalidi, Đại diện Thường trú của UNDP tại Việt Nam, cho biết.

“Tuy nhiên, kinh nghiệm quốc tế cũng cho thấy các biện pháp hỗ trợ nhiên liệu hóa thạch trong thời gian dài có thể làm chậm tiến trình chuyển dịch năng lượng. Đẩy nhanh chuyển dịch năng lượng công bằng là yếu tố then chốt để đảm bảo an ninh năng lượng dài hạn và tăng cường khả năng chống chịu trước các cú sốc toàn cầu”.

Tại các quốc gia khác, những tổn thất về phát triển con người trong kịch bản ngắn hạn tương đương với việc chậm lại từ vài tuần đến vài tháng tiến trình phát triển. Mặc dù Đông Nam Á chịu tác động nhẹ hơn so với Nam Á, báo cáo cảnh báo rằng các gián đoạn có thể gia tăng đáng kể nếu tình trạng này kéo dài.

“Áp lực từ cuộc xung đột này đã hiện hữu rõ rệt trên khắp Châu Á - Thái Bình Dương, tác động đến các hộ gia đình nhanh hơn khả năng điều chỉnh của chính sách,” bà Kanni Wignaraja, Trợ lý Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc kiêm Giám đốc Khu vực Châu Á - Thái Bình Dương của UNDP, nhận định.

“Những biến động kéo dài trên thị trường toàn cầu đang buộc các quốc gia phải đưa ra những lựa chọn ngày càng khó khăn. Tuy nhiên, đây cũng là cơ hội để thúc đẩy khả năng chống chịu dài hạn thông qua các hệ thống an sinh xã hội thích ứng, tăng cường chuỗi giá trị trong nước và khu vực, cũng như đa dạng hóa hệ thống năng lượng và lương thực”.