Việc bỏ thuế khoán không chỉ là thay đổi cách tính thuế, mà quan trọng hơn là thay đổi cách ghi nhận doanh thu. Thời điểm lập hóa đơn từ nay sẽ được “soi” theo đúng luật: bán hàng/giao dịch lúc nào thì lập hóa đơn lúc đó, không phải đợi đến khi khách chuyển khoản hay đến cuối ngày mới gộp. Khi tất cả đều lên hóa đơn điện tử, dữ liệu chuyển thẳng về cơ quan thuế và có thể đối chiếu với ngân hàng, với đơn vị mua hàng, những thói quen “lập cho tiện” sẽ dễ bị phát hiện hơn. Dưới đây là 5 nhóm hộ được dự báo sẽ dễ vướng nhất.

1. Hộ bán hàng lưu động, popup, chợ Tết

Đây là nhóm bán hàng “đi muôn nơi”, từ chung cư, văn phòng đến phố đi bộ, hội chợ. Doanh thu thay đổi theo ngày, trong ngày lại có rất nhiều giao dịch nhỏ. Vì phải lo bán hàng là chính nên chuyện lập hóa đơn thường bị để… cuối phiên. Sang năm 2026, cách làm này sẽ phải thay đổi. Bởi khi đã dùng hóa đơn điện tử hoặc máy tính tiền, ngày giờ lập hóa đơn sẽ hiển thị rõ. Nếu doanh thu ở các điểm bán được ghi nhận trên phần mềm còn hóa đơn lại lập dồn vào cuối ngày thì cơ quan thuế sẽ nhìn thấy ngay. Cách xử lý tốt nhất cho nhóm này là dùng ứng dụng hóa đơn điện tử trên điện thoại/máy tính bảng để lập tại chỗ, chấp nhận lập nhiều hóa đơn giá trị nhỏ, đổi lại không phải giải trình sau này.

2. Hộ làm dịch vụ theo đợt: sửa chữa, thi công nhỏ, trang trí

Đặc thù của nhóm này là làm xong rồi mới đòi được tiền nên họ hay xuất hóa đơn theo… ngày khách chuyển khoản. Nhưng quy định mà ngành thuế nhắc rất rõ: khi hoàn thành cung cấp dịch vụ thì phải lập hóa đơn, nếu đã thu tiền trước lại càng phải lập tại thời điểm thu. Nếu giao dịch ngày 5 mà xuất hóa đơn ngày 10 để khớp với tiền về thì đó là lập sai thời điểm. Khi đã quản lý bằng dữ liệu điện tử, khoảng cách 4-5 ngày như vậy sẽ hiện rõ. Giải pháp là lập hóa đơn từng phần, đồng thời thông báo trước cho khách rằng, từ năm 2026 hóa đơn sẽ đi cùng dịch vụ chứ không đợi thanh toán.

3. Hộ bán online nhận tiền sau

Bán online thường có 3 mốc tách rời: chốt đơn - giao hàng - nhận tiền (COD, ví, chuyển khoản). Nhiều chủ shop có thói quen đợi đến khi tiền thực về tài khoản mới lập hóa đơn để “đẹp sổ”. Nhưng với hóa đơn điện tử, mốc phải lập là mốc giao hàng. Đặc biệt, khi bán qua sàn, đơn vị vận chuyển hoặc hệ thống thanh toán đều có dữ liệu ngày giao, nếu người bán lại lập hóa đơn vào ngày tiền về (thường chậm 2–3 ngày) thì hệ thống rất dễ lộ ra sự khác biệt. Nhóm này cần tách bạch ngay trong năm 2025: ngày giao là ngày lập hóa đơn; tiền về sau thì hạch toán công nợ. Nếu dùng phần mềm bán hàng hay POS, hãy bật chế độ sinh hóa đơn ngay sau khi bấm “đã giao”.

4. Hộ có nhiều kênh thanh toán

Một số hộ vừa thu tiền mặt tại quầy, vừa nhận chuyển khoản, vừa quét QR, lại có đơn hàng về ví điện tử. Ưu điểm là thuận tiện cho khách, nhược điểm là ngày nhận tiền có thể khác nhau, dễ làm chủ hộ “chọn” một ngày đẹp để lập hóa đơn. Khi bỏ khoán, cách làm này rất rủi ro. Bởi lẽ thanh toán không tiền mặt để lại dấu vết rất rõ trên ngân hàng; nếu ngày nhận tiền và ngày lập hóa đơn cách nhau 1–2 ngày, thậm chí khác tháng, thì đó là điểm để cơ quan thuế hỏi lại. Hộ nên thống nhất quy trình: nhân viên chỉ được thu sau khi đã lập hóa đơn và nên tách tài khoản kinh doanh khỏi tài khoản chi tiêu gia đình để hạn chế nhầm lẫn hoặc phải giải trình những khoản tiền không rõ nguồn.

5. Hộ thuê người khác bán

Đây là nhóm tưởng ổn mà lại dễ sai nhất. Khi chủ hộ không trực tiếp đứng bán mà giao cho người nhà, nhân viên, cộng tác viên, shipper… thì khả năng lập hóa đơn đúng thời điểm phụ thuộc hoàn toàn vào người đi bán. Thực tế hiện nay nhiều hộ vẫn để nhân viên báo cáo doanh số vào cuối ngày, rồi chủ hộ mới lập một hóa đơn gộp. Sau 1/1/2026, cách này sẽ khiến ngày giao dịch (do nhân viên thực hiện) không khớp với ngày lập hóa đơn (do chủ hộ thực hiện). Cách khắc phục là giao luôn quyền lập hóa đơn cho người bán (qua app, phân quyền theo tài khoản), quy định phải gửi báo cáo bán hàng ngay trong ngày và chỉ để chủ hộ kiểm tra, chứ không “lập lại” một hóa đơn khác vào hôm sau.

Năm 2026 không phải là lúc hộ kinh doanh mới học lập hóa đơn, mà là lúc cơ quan thuế bắt đầu kiểm tra xem hộ đã làm đúng những gì được hướng dẫn từ 2025 hay chưa. Những nhóm có doanh thu biến động, bán nhiều kênh, hoặc không trực tiếp đứng quầy sẽ bị “lộ” sai thời điểm lập hóa đơn sớm nhất vì dữ liệu điện tử ghi rất rõ ngày, giờ giao dịch. Chủ động thay đổi cách bán và cách lập hóa đơn ngay bây giờ sẽ giúp hộ kinh doanh đi qua giai đoạn bỏ thuế khoán nhẹ nhàng hơn, tránh phạt không đáng có và quan trọng là tận dụng được mặt tích cực của minh bạch: dễ bán cho khách doanh nghiệp, dễ vay vốn, dễ mở rộng kinh doanh.