"Đặc sản" rêu xanh từ độ ẩm của núi rừng

Nằm ẩn mình dưới chân dãy núi Tây Côn Lĩnh hùng vĩ, thôn Xà Phìn (xã Phương Tiến, huyện Vị Xuyên, Hà Giang cũ, sau sáp nhập thuộc xã Thanh Thủy, tỉnh Tuyên Quang) hiện lên như một “ngôi làng thời gian”. Ở độ cao gần 1.000 mét so với mực nước biển, nơi đây thu hút du khách bởi những nếp nhà sàn lợp lá cọ phủ rêu xanh biếc – một vẻ đẹp độc bản mang đậm dấu ấn của thiên nhiên và con người vùng cao.

Điểm đặc biệt nhất khiến Xà Phìn trở thành điểm đến "cực phẩm" chính là những mái nhà phủ rêu xanh theo năm tháng. Do đặc thù khí hậu mát mẻ quanh năm, sương mù dày đặc và độ ẩm cao, những lớp lá cọ dày trên mái nhà sàn trở thành môi trường lý tưởng để rêu xanh ký sinh.

Bà Đặng Thị Ken, một người dân sinh sống lâu đời tại thôn Xà Phìn chia sẻ: “Do độ ẩm cao và mùa đông rất lạnh nên khoảng 5 năm là mái nhà sẽ bắt đầu có rêu. Thông thường, rêu mọc nhiều nhất từ tháng 10 đến tháng 4 năm sau.

Cứ sau khoảng 15 ngày, lớp rêu cũ lại lụi đi để nhường chỗ cho lớp mới xanh tốt hơn”. Không chỉ tạo nên vẻ thẩm mỹ độc đáo, lớp rêu này còn có tác dụng như một lớp cách nhiệt tự nhiên, giúp ngôi nhà ấm áp hơn vào mùa đông và mát mẻ vào mùa hè.

Dạo bước qua những con đường nhỏ tại Xà Phìn, du khách sẽ cảm nhận rõ nhịp sống chậm rãi, bình yên, nơi mọi thứ dường như trôi nhẹ hơn so với thế giới ngoài kia. Xà Phìn không chỉ là điểm đến để chụp ảnh đẹp, mà còn là nơi du khách có thể "chạm" vào văn hóa bản địa của người Dao.

Tại đây, khách du lịch có thể tham gia vào những trải nghiệm rất riêng như: tự tay hái búp chè trên những cây cổ thụ trăm tuổi, học cách sao trà Shan Tuyết thủ công – một nét văn hóa lâu đời được người dân gìn giữ qua nhiều thế hệ. Anh Nguyễn Hùng Minh, một du khách đến từ Hà Nội, trải lòng: “Khi được ngắm nhìn và chụp ảnh cùng những mái nhà phủ kín rêu xanh, tôi cảm thấy vô cùng thích thú. Bản làng ở đây vẫn lưu giữ được nét hoang sơ và bí ẩn khiến tôi lưu luyến không muốn rời”.

Nhận thấy giá trị độc đáo của làng rêu, chính quyền địa phương đã có những định hướng rõ ràng để vừa bảo tồn bản sắc, vừa phát triển kinh tế cho bà con. Ông Đặng Văn Háu cho biết: “Tôi thường xuyên tuyên truyền cho bà con hiểu giá trị của mái nhà rêu, vận động mọi người tiếp tục lợp nhà bằng lá cọ.

Việc này không chỉ giúp giữ gìn bản sắc dân tộc mà còn tạo sức hút với khách du lịch, giúp người dân có thêm thu nhập từ việc đón khách tham quan, tìm hiểu văn hóa”. Vào mùa nước đổ hay mùa lúa chín, sự hòa quyện giữa sắc xanh của rêu trên mái nhà và vẻ đẹp của ruộng bậc thang uốn lượn xung quanh tạo nên một bức tranh sơn thủy hữu tình.

Vẻ đẹp mộc mạc, nguyên sơ cùng lòng hiếu khách của cộng đồng người Dao đã biến Xà Phìn thành một điểm dừng chân không thể bỏ qua trên hành trình chinh phục mảnh đất địa đầu Tổ quốc.

Cẩm nang cho du khách:

Thời điểm: Tháng 10 đến tháng 4 năm sau là lúc rêu xanh tốt và dày nhất.

Trải nghiệm: Thử trà Shan Tuyết cổ thụ và tìm hiểu nghề thêu thủ công của người Dao.

Lưu ý: Giữ gìn vệ sinh chung và xin phép trước khi chụp ảnh không gian riêng tư của người dân.