Người tiêu dùng nên làm gì để góp sức chống hàng gian, hàng giả?
Nguyễn Thụy
13/07/2025 10:01 AM (GMT+7)
Ngoài việc thường xuyên cập nhật thông tin về hàng giả trên thị trường và ưu tiên mua hàng từ các nguồn hàng uy tín, người tiêu dùng cần tăng cường hiểu biết về các phương pháp chống hàng giả.
Hàng giả: Vấn đề rất nghiêm trọng, hệ lụy khôn lường
Trong phân
tích mới nhất của mình, TS Nguyễn Mạnh Hùng, chủ nhiệm cấp cao bộ môn Quản lý chuỗi cung ứng và logistics tại Đại học RMIT Việt Nam nhấn mạnh đến việc vấn nạn hàng giả đã tràn lan.
Ông cho biết
nhiều vụ hàng giả lớn vừa bị phanh phui liên quan tới các mặt hàng thiết yếu
như sữa, dầu ăn, thuốc và thực phẩm chức năng, đe dọa sức khỏe người tiêu dùng
và gây thiệt hại kinh tế. Hàng giả xuất hiện tràn lan làm giảm doanh thu từ sản
phẩm chính hãng và tổn hại uy tín thương hiệu, ảnh hưởng nghiêm trọng đến cộng
đồng doanh nghiệp sản xuất tại Việt Nam.
TS Hùng chỉ
ra bất công với doanh nghiệp: “Doanh nghiệp phải trả phí để được bảo vệ quyền sở
hữu trí tuệ và mất phí khởi kiện nếu bị đạo nhái. Trong khi đó hàng giả lại thỏa
sức tung hoành tạo ra cạnh tranh không công bằng”.
Không những
doanh nghiệp bị ảnh hưởng mà cả nền sản xuất cũng khó tránh khỏi tác động xấu.
Ông giải thích: “Sản phẩm giả kém chất lượng còn đem đến rủi ro cho người tiêu
dùng, làm giảm niềm tin vào toàn ngành. Các tác động này đặc biệt nghiêm trọng
đối với những sản phẩm thiết yếu như thực phẩm, đồ uống, dược phẩm, mỹ phẩm hay
hàng tiêu dùng hằng ngày”.
Ngành dược phẩm (ảnh minh họa) luôn đối mặt với vấn nạn hàng giả khó giải quyết
Ông Hùng cho rằng
việc chống hàng giả, hàng gian, hàng kém chất lượng trong quản lý chuỗi cung ứng
sản phẩm thiết yếu đang gặp khó khăn do chi phí cao và hàng giả ngày càng tinh
vi khiến việc xác minh nguồn gốc khá phức tạp. Hơn nữa, hàng giả thường xuất hiện
ở các kênh phân phối phi chính thức mà khung pháp lý chưa đủ mạnh để xử lý vi
phạm.
Doanh nghiệp cần làm gì để đối phó với
hàng giả?
Tăng cường
khả năng truy xuất nguồn gốc sản phẩm vào chuỗi cung ứng là ưu tiên hàng đầu với
doanh nghiệp, theo Tiến sĩ Nguyễn Cảnh Lam, giảng viên ngành Quản lý chuỗi cung
ứng và logistics tại Đại học RMIT Việt Nam.
Nhiều nghiên
cứu đã chỉ ra rằng xây dựng các ứng dụng chia sẻ thông tin chuỗi cung ứng dựa
trên công nghệ blockchain có thể giúp doanh nghiệp chống lại hàng giả. Ví dụ
trên mỗi bao gạo, người dùng có thể dùng điện thoại để quét mã QR và tự kiểm
tra thông tin về nguồn gốc xuất xứ cũng như thông tin kho vận được lưu trên ứng
dụng của nhà sản xuất sử dụng công nghệ blockchain.
Blockchain
có ưu điểm rõ rệt so với công nghệ lưu trữ tập trung truyền thống, nơi thông
tin có thể bị doanh nghiệp thao túng hay chỉnh sửa, khiến người dùng mất đi sự
tin tưởng với những thông tin mà họ đọc được.
TS Lam cho
biết: “Công nghệ blockchain cung cấp một phương pháp bảo mật để theo dõi và xác
minh tính xác thực của sản phẩm, đảm bảo tính toàn vẹn dữ liệu và khả năng truy
xuất nguồn gốc, khiến hàng giả khó xâm nhập vào chuỗi cung ứng”.
Công nghệ
này nếu được áp dụng sẽ giúp các doanh nghiệp thuyết phục người tiêu dùng về
tính minh bạch của thông tin trên từng chặng trong chuỗi cung ứng sản phẩm, theo
ông Lam. Bởi vì sử dụng blockchain để xây dựng phần mềm truy xuất nguồn gốc buộc
doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm với thông tin mà mình đưa lên và giúp cơ
quan quản lý có thể theo dõi và điều tra khi phát hiện hàng giả.
TS Lam cũng
cho rằng việc sử dụng bao bì chống làm giả vẫn là một giải pháp hiệu quả để bảo
vệ sản phẩm thiết yếu khỏi hàng giả. Loại bao bì này được thiết kế để ngăn chặn
việc mở hoặc can thiệp vào sản phẩm mà không để lại dấu hiệu rõ ràng.
Các loại bao
bì chống làm giả phổ biến hiện nay bao gồm băng keo niêm phong, vòng co, niêm
phong cảm ứng, bao bì bọt hoặc vỉ, và nhãn an ninh với keo hoặc thiết kế đặc biệt.
Các loại bao bì này không thể tái sử dụng để ngăn chặn ý đồ sản xuất hàng giả.
Trên bao bì phải có đặc điểm nhận dạng như hoa văn, tên, nhãn hiệu đã đăng ký,
logo, hoặc hình ảnh mà không thể dễ dàng sao chép.
Ngoài ra, nhà
sản xuất cũng có thể in mã QR hoặc mã vạch lên bao bì để người tiêu dùng truy
xuất nguồn gốc của từng lô sản phẩm trên trang web chính thức bằng cách quét mã
trên điện thoại thông minh. Đối với các mặt hàng giá trị cao, sử dụng các chip
công nghệ như RFID hay NFC gắn vào từng sản phẩm cũng là phương án chống hàng
giả hữu hiệu.
Cũng có một
cách khác đã được thế giới áp dụng nhất là trong ngành thực phẩm và dược phẩm.
Tên của phương pháp này là Cyber-physical Watermarking, tạm dịch là in ấn thủy
vân số trực tiếp vào sản phẩm. Đây là một công nghệ quan trọng và tiết kiệm chi
phí để chống hàng giả.
Khá quen thuộc
với các sản phẩm kỹ thuật số, thủy vân số là hình mờ được chèn trên các video
hay hình ảnh để đánh dấu bản quyền. Kỹ thuật này có thể được kết hợp với công
nghệ in ấn vật lý để đánh dấu xác thực lên các sản phẩm thiết yếu, TS Lam cho
biết.
Đơn cử, một
nghiên cứu năm 2022 trên tạp chí Advanced Functional Materials đã tìm ra cách
in phun hình ảnh thủy vân số bằng phẩm màu thực phẩm an toàn lên từng liều thuốc,
thậm chí từng viên thuốc, cung cấp giải pháp xác thực sản phẩm.
Các công nghệ
này thêm các lớp bảo vệ bổ sung, khiến cho việc sao chép sản phẩm trở nên khó
khăn hơn đối với những kẻ làm giả, đồng thời đảm bảo rằng người tiêu dùng nhận
được hàng hóa chính hãng, nguyên vẹn và an toàn.
Công an Hà Nội vừa phát hiện đường dây giết mổ, tiêu thụ hàng tấn thịt lợn nhiễm virus Dịch tả lợn châu Phi mỗi đêm. Ảnh: Thịt lợn nhiễm bệnh được các đối tượng mổ ngay tại nhà riêng. Ảnh: CACC
Song song với
việc ứng dụng các phương pháp này, doanh nghiệp cần tăng cường truyền thông tới
người dùng, giúp khách hàng cảnh giác hơn, giảm thiểu sự phổ biến của sản phẩm
giả.
Để chống hàng giả, người tiêu dùng cần nâng cao nhận thức
Về phía người
tiêu dùng, việc tự nâng cao nhận thức là điều cần thiết hơn bao giờ hết. Ngoài
việc thường xuyên cập nhật thông tin về hàng giả trên thị trường và ưu tiên mua
hàng từ các nguồn hàng uy tín, TS Hùng cho rằng người tiêu dùng cần tăng cường
hiểu biết về các phương pháp chống hàng giả mà các doanh nghiệp đang ứng dụng.
Ông khuyến
nghị: “Người tiêu dùng cần tạo thói quen dùng điện thoại thông minh của mình để
truy xuất nguồn gốc sản phẩm từ mã QR, chip gắn liền hoặc thủy vân số in trên sản
phẩm, đồng thời nên sử dụng hàng hóa của các doanh nghiệp cung cấp thông tin
nguồn gốc sản phẩm minh bạch, có kiểm chứng”.
Xây dựng văn
hóa tiêu dùng bài trừ hàng giả cũng là một yếu tố hết sức quan trọng, bởi từ
lâu nay chúng ta đã quen với việc mua các sản phẩm nhái ở các ngành hàng như đồ
thời trang hay thiết bị điện tử.
Ngoài ra,
ông Hùng cho rằng thói quen mua hàng giả của một bộ phận người tiêu dùng đang cổ
xúy cho một vòng xoáy xuống cấp, nơi các đơn vị sản xuất hàng nhái lấn chiếm thị
phần của các doanh nghiệp chân chính, tạo ra một nền kinh tế méo mó, dung túng
cho các hành động phi pháp.
Trong gần một thế kỷ, các kiện hàng giá trị thấp nhập khẩu vào Mỹ được miễn thuế nhờ “quy tắc de minimis”, vốn từ năm 2015 áp dụng cho các kiện hàng có giá trị dưới 800 USD, theo CNN.
Một yêu cầu từ chính quyền Trump đề nghị Nhật Bản mua thêm gạo Mỹ đã gây ra trục trặc trong các cuộc đàm phán thương mại song phương tuần này, khi Tokyo kịch liệt phản đối điều kiện đó, tờ Nikkei đưa tin hôm thứ Bảy.
Công an TP Hà Nội vừa thông báo điều chỉnh phương án phân luồng giao thông phục vụ sơ duyệt Lễ kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9. Thế giới tiếp thị gửi tới bạn đọc lịch cấm đường ngày 1/9, 2/9 ở Hà Nội chi tiết nhất.
Tin hot thị trường ngày 31/8 ghi nhận những thông tin đáng chú ý: Chính phủ ban hành Nghị định về thuế tối thiểu toàn cầu; Giá bạc tăng vọt, bạc miếng cháy hàng; Bổ sung hơn 10,7 nghìn tỷ đồng tặng quà nhân dân dịp Quốc khánh 2/9…
Mỹ muốn áp đặt những giới hạn chặt chẽ hơn về thời gian lưu trú của sinh viên nước ngoài, khách tham quan trao đổi văn hóa, giáo sư và nhà báo tại Mỹ. Việc này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến các sinh viên nước ngoài.
Hãng hàng không Vietnam Airlines sẽ điều chỉnh giờ khai thác nhiều chuyến bay đến/đi các sân sân bay Đồng Hới, Phú Bài (Huế) trong ngày 30/8 vì ảnh hưởng áp thấp nhiệt đới.
Trong gần một thế kỷ, các kiện hàng giá trị thấp nhập khẩu vào Mỹ được miễn thuế nhờ “quy tắc de minimis”, vốn từ năm 2015 áp dụng cho các kiện hàng có giá trị dưới 800 USD, theo CNN.
Một yêu cầu từ chính quyền Trump đề nghị Nhật Bản mua thêm gạo Mỹ đã gây ra trục trặc trong các cuộc đàm phán thương mại song phương tuần này, khi Tokyo kịch liệt phản đối điều kiện đó, tờ Nikkei đưa tin hôm thứ Bảy.
Công an TP Hà Nội vừa thông báo điều chỉnh phương án phân luồng giao thông phục vụ sơ duyệt Lễ kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9. Thế giới tiếp thị gửi tới bạn đọc lịch cấm đường ngày 1/9, 2/9 ở Hà Nội chi tiết nhất.
Tin hot thị trường ngày 31/8 ghi nhận những thông tin đáng chú ý: Chính phủ ban hành Nghị định về thuế tối thiểu toàn cầu; Giá bạc tăng vọt, bạc miếng cháy hàng; Bổ sung hơn 10,7 nghìn tỷ đồng tặng quà nhân dân dịp Quốc khánh 2/9…
Mỹ muốn áp đặt những giới hạn chặt chẽ hơn về thời gian lưu trú của sinh viên nước ngoài, khách tham quan trao đổi văn hóa, giáo sư và nhà báo tại Mỹ. Việc này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến các sinh viên nước ngoài.
Hãng hàng không Vietnam Airlines sẽ điều chỉnh giờ khai thác nhiều chuyến bay đến/đi các sân sân bay Đồng Hới, Phú Bài (Huế) trong ngày 30/8 vì ảnh hưởng áp thấp nhiệt đới.