Ba nhà kinh tế đại diện cho những cách tiếp cận khác nhau nhưng bổ sung cho nhau. Mokyr là một nhà sử học kinh tế, nghiên cứu các xu hướng dài hạn dựa trên tư liệu lịch sử, trong khi Howitt và Aghion sử dụng toán học để lý giải cơ chế hoạt động của sự hủy diệt sáng tạo.

Mokyr (79 tuổi, sinh tại Hà Lan) là giáo sư của Đại học Northwestern (Mỹ); Aghion (69 tuổi) thuộc Collège de France và London School of Economics; còn Howitt (79 tuổi, sinh tại Canada) là giáo sư của Đại học Brown.

Aghion cho biết ông “sốc” khi nhận tin đoạt giải: “Tôi không thể tìm từ nào để diễn tả cảm xúc của mình” - ông nói qua điện thoại tại buổi họp báo ở Stockholm, đồng thời cho biết sẽ đầu tư toàn bộ tiền thưởng vào phòng nghiên cứu của mình.

Trả lời câu hỏi về các cuộc chiến thương mại và chủ nghĩa bảo hộ hiện nay, Aghion nói: “Tôi không ủng hộ xu hướng bảo hộ ở Mỹ. Điều đó không tốt cho tăng trưởng và đổi mới toàn cầu”.

Ủy ban Nobel cho biết các nhà kinh tế này đã giúp “làm sáng tỏ và định lượng hóa khái niệm hủy diệt sáng tạo” - quá trình trong đó các đổi mới hữu ích thay thế (và đồng thời tiêu diệt) những công nghệ, doanh nghiệp cũ. Khái niệm này vốn gắn liền với nhà kinh tế Joseph Schumpeter, người trình bày trong cuốn Chủ nghĩa tư bản, chủ nghĩa xã hội và dân chủ (1942).

Ủy ban cũng nhấn mạnh rằng Mokyr chứng minh: “Để đổi mới liên tục theo cơ chế tự vận hành, con người không chỉ cần biết rằng điều gì đó hoạt động, mà còn cần có giải thích khoa học về lý do tại sao nó hoạt động.”

Aghion và Howitt thì tập trung vào các cơ chế thúc đẩy tăng trưởng bền vững, đặc biệt trong bài viết năm 1992, nơi họ xây dựng mô hình toán học cho sự hủy diệt sáng tạo.

Aghion từng góp phần xây dựng chương trình kinh tế cho chiến dịch tranh cử tổng thống Pháp năm 2017 của Emmanuel Macron, và gần đây đồng chủ trì Ủy ban Trí tuệ nhân tạo (AI), công bố báo cáo năm 2024 với 25 khuyến nghị giúp Pháp trở thành cường quốc AI.

Chủ tịch Ủy ban Giải thưởng Kinh tế John Hassler nhận định: “Công trình của các nhà khoa học đoạt giải cho thấy tăng trưởng kinh tế không thể được xem là điều hiển nhiên. Chúng ta phải duy trì các cơ chế nền tảng của sự hủy diệt sáng tạo, nếu không, xã hội sẽ rơi vào trì trệ”.

Giải thưởng trị giá 11 triệu krona Thụy Điển (gần 1,2 triệu USD): một nửa trao cho Mokyr, nửa còn lại chia cho Aghion và Howitt. Họ cũng nhận được huy chương vàng 18 carat và bằng khen.

Giải thưởng này có tên chính thức là Giải Kinh tế của Ngân hàng Trung ương Thụy Điển tưởng niệm Alfred Nobel, được lập năm 1968 để vinh danh nhà phát minh thuốc nổ và người sáng lập giải Nobel.

Từ đó đến nay, giải đã được trao 56 lần cho 96 nhà kinh tế, trong đó chỉ có ba phụ nữ từng đoạt giải. Dù không phải là một trong năm giải Nobel gốc, nó luôn được trao ngày 10/12, kỷ niệm ngày mất của Alfred Nobel (1896).

Năm ngoái, giải thưởng này thuộc về ba nhà kinh tế Daron Acemoglu, Simon Johnson và James A. Robinson, những người nghiên cứu nguyên nhân khiến các quốc gia giàu hay nghèo, và chứng minh rằng các xã hội tự do, cởi mở có nhiều khả năng thịnh vượng hơn.