Hàng tồn kho “đóng băng”, lợi nhuận “âm”, khả năng trả nợ bị đặt dấu hỏi

Báo cáo tài chính quý III/2025 của Than Hà Tu cho thấy, trong 3 tháng vừa qua, tình hình tài chính của doanh nghiệp có khởi sắc khi doanh thu tăng, lợi nhuận thoát tình trạng âm so với nửa đầu năm.

Cụ thể, doanh thu thuần của THT trong quý III ở mức 672 tỷ đồng (tăng khoảng 14% so với cùng kỳ 2024). Doanh thu lũy kế từ đầu năm là 2,9 nghìn tỷ, thấp hơn cùng kỳ năm trước khoảng 300 tỷ đồng.

Điểm đáng chú ý, trong báo cáo tài chính quý III, tổng lợi nhuận sau thuế của doanh nghiệp đã lên mức dương 10,4 tỷ đồng. Tuy nhiên, lũy kế từ đầu năm đến nay, lợi nhuận của THT vẫn đang ở mức âm hơn 10 tỷ đồng.

Về cơ cấu tài sản, tại ngày 30/9/2025, tổng cộng nguồn vốn của THT đang ghi nhận ở mức 2,3 nghìn tỷ đồng. Trong đó, vốn chủ sở hữu chỉ ở mức 338 tỷ (chiếm xấp xỉ 13%), ngoài ra, nợ phải trả của công ty lên tới hơn 2 nghìn tỷ đồng.

Trong đó, nợ ngắn hạn chiếm tới hơn 1,8 nghìn tỷ đồng (khoảng hơn 90% tổng nợ, tăng gần 900 tỷ đồng so với đầu năm), tỷ lệ tổng nợ vượt vốn chủ sở hữu khoảng gần 7 lần. Nguyên nhân của tình hình tài chính “lao dốc” trên là do trong thời gian đã qua năm 2025, lượng hàng tồn kho của THT tăng đột biến.

Cụ thể, so với đầu năm 2025, tính đến ngày 30/9, lượng tồn kho của đơn vị tăng từ 479 tỷ lên hơn 1,5 nghìn tỷ đồng (gấp hơn 3 lần). Trước đó, theo báo cáo giữa niên độ 2025, con số này của THT ở mức 1,1 nghìn tỷ đồng.

Báo cáo tài chính giữa niên độ 2025 cho thấy, kết quả kinh doanh của Than Hà Tu đang ghi nhận tình trạng ảm đạm nhất trong nhiều năm trở lại đây. Cụ thể, sau nửa đẩu năm, doanh thu thuần về bán hàng và cung cấp dịch vụ của THT ở mức 2,2 nghìn tỷ đồng.

Trong đó, biên lợi nhuận gộp của doanh nghiệp ở mức hơn 41 tỷ đồng (khoảng 1,8% lợi nhuận). Sau khi trừ đi các khoản chi phí, lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh của Than Hà Tu xuống mức âm 22,4 tỷ đồng.

Lợi nhuận cơ bản sau thuế thu nhập doanh nghiệp ở mức âm 20,9 tỷ đồng, lãi cơ bản trên cổ phiếu âm 851 đồng. Con số này trái ngược hoàn toàn so với cùng kỳ năm 2024, khi đó, Than Hà Tu ghi nhận lợi nhuận sau thuế lên tới hơn 54 tỷ đồng. Đồng thời, cổ phiếu của doanh nghiệp này cũng “có giá” khi đạt mức lãi cơ bản 2,2 nghìn đồng.

So với cùng kỳ nửa đầu năm 2024 cũng như các khoảng thời gian trước đó, cơ cấu tài chính của THT không có nhiều thay đổi. Giá vốn hàng hóa vẫn chiếm tỷ trọng lớn ở mức 2,2 nghìn tỷ, chiếm khoảng 98,2% doanh thu gộp (cùng kỳ 2024, giá vốn 2,6 nghìn tỷ, chiếm 95,7% doanh thu).

Các khoản khác như chi phí quản lý doanh nghiệp, bán hàng 6 tháng đầu năm 2025 ở mức hơn 44 tỷ đồng và 5 tỷ đồng. Tuy nhiên, tình hình tài chính không khả quan khiến chi phí lãi vay vào giữa niên độ trở thành một phần gánh nặng của THT khi tăng từ 12,3 tỷ lên hơn 15,8 tỷ đồng.

Tại thời điểm công bố báo cáo tài chính quý III/2025, tổng nợ của THT gấp gần 7 lần vốn chủ sở hữu. Theo các nguyên tắc tài chính doanh nghiệp, đây là con số đáng báo động.

Cụ thể, thông thường, hệ số nợ phải trả/vốn chủ sở hữu theo tỉ lệ đòn bẩy tài chính thì 1/1 được tính là bình thường. Đối với từng doanh nghiệp, ngành nghề, tỷ lệ nợ tăng sẽ xét đến các yếu tố khác để đánh giá khả năng trả nợ.

Để đánh giá doanh nghiệp có khả năng thanh toán hay không cần phải xem xét đến cả dòng tiền của doanh nghiệp từ lợi nhuận, bán tài sản cố định, hàng tồn kho,…

Sau khi đã thực hiện các giải pháp trên, số tiền thu lại phải ngang bằng với số nợ mới được coi là “an toàn”. Như vậy, “bài toán” tài chính hiện tại của THT để giải quyết tình trạng nợ là xử lý triệt để số hàng tồn kho trị giá hơn 1,5 nghìn tỷ đồng trong các tháng còn lại của năm 2025.

Bên cạnh nhiệm vụ trên, THT cũng cần kiểm soát không để vốn chủ sở hữu bị “bào” mỏng thêm, tránh rơi vào vào tình trạng tăng lãi vay. Với trường hợp vay nợ kéo dài sẽ kéo chi phí lãi vay tăng cao, gánh nặng tiếp tục đè lên doanh nghiệp.

Biến động thượng tầng, THT có thể về đích “an toàn”?

Theo báo cáo giải trình về tình trạng tài chính “ảm đạm” giai đoạn đầu năm, THT cho biết, nguyên nhân của tình trạng lợi nhuận “âm nặng” là do công ty điều hành hướng tiết giảm chi phí theo chỉ đạo Tập đoàn công nghiệp Than khoáng sản Việt Nam (TKV).

Đồng thời, đơn vị này cũng cho biết, thời gian qua hoạt động kinh doanh gặp khó khăn do nhiều nguyên nhân như thời tiết diễn biến bất thường, công tác tiêu thụ khó khăn, chi phí tăng do hệ số bóc đất tăng,…

Kết quả sản xuất, kinh doanh 9 tháng đầu năm 2025 của THT: Bóc xúc đất đá đạt trên 37,3 triệu m3, bằng 84,9% kế hoạch năm. Than khai thác trên 1,68 triệu tấn, bằng 67,3% kế hoạch năm; Than tiêu thụ 1,8 triệu tấn, bằng 70% kế hoạch năm; tiền lương bình quân 14 triệu đồng/người/tháng, bằng 106,5% kế hoạchh năm…

Kế hoạch qúy IV/2025, Công ty thực hiện bốc xúc đất đá 12,665 triệu m3, cả năm 50 triệu m3, bằng 113,6% kế hoạch năm. Than nguyên khai sản xuất 817.000 tấn, cả năm sản xuất 2,5 triệu tấn, bằng 100% kế hoạch năm. Than tiêu thụ 691.000 tấn, cả năm 2,49 triệu tấn, bằng 96,9% kế hoạch năm…

Trong một diễn biến có liên quan về cơ cấu tổ chức của CTCP Than Hà Tu, mới đây, ông Ngô Thế Phiệt đã làm đơn từ nhiệm chức Chủ tịch HĐQT công ty.

Việc ông Phiệt rời “ghế nóng” giữa những bủa vây tài chính của THT dựa trên Quyết định số 2091 ngày 30/9/2025 của Hội đồng thành viên Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam "V/v thay đổi Người đại diện quản lý phần vốn của Tập đoàn và Người đại diện của Tập đoàn tham gia HĐQT tại CTCP Than Hà Tu – Vinacomin".

Hội đồng quản trị của THT đã giao ông Trần Quốc Tuấn, Giám đốc công ty tạm thời phụ trách và thực hiện quyền, nghĩa vụ của Chủ tịch HĐQT kể từ ngày 7/10/2025 cho đến khi bầu Chủ tịch HĐQT chính thức theo quy định.

Đồng thời, ông Vũ Văn Khẩn được giới thiệu vào công tác đại diện quản lý phần vốn của TKV tại công ty, đồng thời bầu bổ sung thành viên HĐQT nhiệm kỳ 2022 - 2027 tại Đại hội đồng cổ đông bất thường dự kiến diễn ra ngày 25/11.

Được biết, trong cơ cấu cổ đông của Than Hà Tu, TKV nắm giữ hơn 65% cổ phần. Trong đó, ông Ngô Thế Phiệt giữ chức Chủ tịch HĐQT, đại diện phần vốn của TKV tại Than Hà Tu, ông Trần Quốc Tuấn giữ chức vụ Tổng Giám đốc Than Hà Tu.

Trước đó, ông Tuấn là Phó Tổng Giám đốc của CTCP Than Núi Béo. Trước khi giữ chức Chủ tịch HĐQT tại Than Hà Tu, ông Phiệt cũng đã từng đảm nhận vị trí Chủ tịch HĐQT nhiều đơn vị thành viên của TKV và có cùng kịch bản là nộp đơn từ nhiệm vị trí lãnh đạo này.

Trong một diễn biến tài chính liên quan, theo báo cáo giải trình của THT, kế hoạch năm 2025, công ty điều hành hướng tiết giảm chi phí theo chỉ đạo của TKV.
Tuy nhiên, vào đầu năm 2025, đơn vị này đã có một thương vụ đấu thầu với tỷ lệ tiết kiệm khá “khiêm tốn”. Cụ thể, ngày 13/2/2025, Giám đốc THT Trần Quốc Tuấn ký quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu cho Gói thầu số 01 Thuê ngoài vận chuyển đất đá phục vụ máy xúc của mỏ phục vụ sản xuất năm 2025.
Nhà thầu duy nhất tham dự và “về đích” trong thương vụ trên là Liên danh Công ty TNHH MTV Hướng Tâm - Công ty CP Hoàng Hậu - Công ty TNHH Thương mại Ngọc Hùng - Công ty CP Đầu tư và Dịch vụ vận tải Trung Nghĩa trúng thầu với giá 397 tỷ đồng (đạt tỷ lệ tiết kiệm ngân sách nhà nước khoảng 0,2%, so với giá gói thầu 398 tỷ đồng).