Tinh thần hiếu học của những học viên đặc biệt

Tại thôn vùng cao Nặm Sai, xã Cao Minh (tỉnh Thái Nguyên), đồng bào Dao, H'Mông sau một ngày làm nương rẫy, chỉ kịp và vội bát cơm đã tức tốc lên đường, đến lớp học cái chữ. Những lớp học xóa mù chữ ở Nặm Sai chỉ diễn ra vào buổi tối và học viên là những người cao tuổi.

Thầy Ma Văn An, Hiệu trưởng Trường Phổ thông Dân tộc bán trú Tiểu học Công Bằng, cùng hai giáo viên của trường cứ sau buổi lên lớp cuối chiều lại vượt hơn 18km đường rừng để đến điểm trường Nặm Sai và Phiêng Luông. Trong màn đêm đặc quánh, ánh đèn pin rọi về phía điểm trường là tín hiệu đầu tiên cho sự có mặt của các học viên.

Lớp học của cô Dương Thị Môn phụ trách, có những học viên tuổi đã ngoài 55, trong đó có cả hai vợ chồng hoặc hai mẹ con cùng đi học. Những bàn tay vốn quen cầm cuốc, cầm dao nay nín thở nắn nót từng nét chữ, từng con số với sự quyết tâm, bền bỉ cùng khát vọng tri thức.

Bà Lý Mùi Phấy 55 tuổi chia sẻ, tôi đã quyết tâm đi học khi nhớ đến những lúc ra chợ không biết nói tiếng phổ thông, không biết tính tiền, hay khi ra xã làm thủ tục hành chính toàn phải điểm chỉ bằng ngón tay. Bà Triệu Mùi Nhảy, dù phải ôm cháu theo vì bố mẹ cháu đi làm công ty vẫn không bỏ buổi học nào. Sự chịu khó và tinh thần học tập của các học viên khiến các giáo viên vô cùng vui mừng.

Việc dạy xóa mù chữ cho học sinh lớn tuổi ở vùng cao có nhiều khác biệt và thử thách. Cuộc sống bà con bộn bề khó khăn, ban ngày lên nương rẫy, tối lại phải lên lớp học. Vì đó, giáo viên phải linh động, có hôm 19 giờ 30 vào lớp, có hôm phải đến 20 giờ mới bắt đầu. Trong lớp, các cô chia thành hai bảng, một bảng cho học viên khá hơn và một bảng cho học viên kém hơn, để đảm bảo ai cũng theo kịp.

Năm 2025, thôn Nặm Sai có 3 lớp xóa mù chữ với hơn 60 học viên. Sau hơn 6 tháng, nhiều học viên đã biết đọc, biết viết, biết tính toán và thậm chí là sử dụng điện thoại nhắn tin với người thân. Bà Vương Mùi Líu vui mừng kể: "Bây giờ tôi đã có thể viết họ tên, ký tên của bản thân, biết cộng, trừ phép tính đơn giản rồi, còn biết nhắn tin trên điện thoại cho các con và bạn bè nữa".

Nỗ lực gieo chữ chốn non cao

Để gieo được con chữ chốn non cao, sự nỗ lực của đội ngũ giáo viên là điều không thể không ghi nhận. Cô Dương Thị Môn, một giáo viên dạy điểm trường Nặm Sai, ban ngày dạy hai buổi cho các em nhỏ, tối lại lóc cóc vượt đường rừng dạy lớp xóa mù cho người lớn. Hôm nào tan học sớm cũng phải 21 giờ 30 mới từ trường về nhà với quãng đường gần 20km. Cô Môn chia sẻ, dù sợ trên đường về đêm khuya lo rắn, rết... nhưng nghĩ tới quyết tâm của bà con thì mình lại có thêm động lực.

Không chỉ dạy chữ, các thầy cô còn giúp bà con vùng cao có nhận thức đúng đắn hơn, chấp hành tốt chủ trương, pháp luật của Nhà nước. Xóa mù chữ ở vùng cao không chỉ là truyền thụ kiến thức, mà còn là gieo niềm tin, vun đắp tình làng nghĩa xóm.

Sự tiến bộ từng ngày của những học viên lớn tuổi là sự đền đáp xứng đáng cho nỗ lực của các cô giáo. Nhờ lớp học xóa mù chữ, nhiều người đã vượt qua sự mặc cảm. Bà Hoàng Mùi Mán, người trước đây đi đâu cũng phải nhờ người khác đọc hộ, ký tên chỉ biết lăn tay cười bảo, bây giờ biết chữ rồi, thấy tự tin hơn nhiều.

Những lớp học xóa mù chữ đã giúp bà con xóa bỏ những rào cản về sự tự ti, mặc cảm, giúp họ tự tin hơn trong cuộc sống. Theo ông Dương Thanh Trầm, Giám đốc Trung tâm học tập cộng đồng xã Cao Minh, nhiều người từ lớp học này đã trưởng thành, trở thành hạt nhân tích cực của bản, tham gia tuyên truyền, vận động người dân thực hiện tốt các chủ trương của Đảng, Nhà nước.

Hơn 22h đêm, sương đã mịt mùng trên những con đường về bản, lúc này những ánh đèn pin mới lại lấp loá trên đường về cùng khát vọng vươn lên nơi bản làng vùng cao con nhiều khó khăn của xã Cao Minh.