Cây trồng truyền thống với tiềm năng hiện đại

Cây bưởi là loại cây ăn quả phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng của nhiều vùng trên cả nước. Từ các tỉnh miền núi phía Bắc như Hòa Bình, Phú Thọ, Tuyên Quang đến miền Trung như Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình hay miền Tây Nam Bộ – cây bưởi đều khẳng định được giá trị về kinh tế và thị trường tiêu thụ.

Trong số đó, nổi bật là giống bưởi Phúc Trạch (Hà Tĩnh), một trong những đặc sản nổi tiếng đã được cấp chỉ dẫn địa lý, với hương vị thơm ngon đặc trưng, múi mọng nước, vị ngọt thanh pha chút chua dịu. Theo thống kê, Trên địa bàn Hà Tĩnh có khoảng 2.768 héc ta bưởi Phúc Trạch, trong đó diện tích cho sản phẩm là hơn 1.900 héc ta, được trồng nhiều tại các xã Phúc Trạch, Hương Đô, Hương Phố, Hà Linh, Hương Xuân và Hương Bình. Mỗi vụ bưởi, người dân trong vùng tất bật thu hái, đóng gói, thương lái về mua tấp nập. Không ít hộ dân thu về hàng trăm triệu đồng mỗi năm từ cây bưởi.

Một trong những minh chứng rõ nét cho khả năng làm giàu từ cây bưởi là trường hợp gia đình bà Thái Thị Nhung (xã Hương Trạch). Với hơn 300 gốc bưởi trồng trên diện tích vài nghìn mét vuông, mỗi mùa bà thu hoạch khoảng 15 tấn bưởi, mang về nguồn thu hơn 250 triệu đồng. Sau khi trừ chi phí đầu tư, chăm sóc, bà Nhung vẫn có lãi ròng hơn 150 triệu đồng – một con số không nhỏ đối với nông dân miền núi.

Tương tự, ông Nguyễn Văn Hiệp, một hộ trồng bưởi tại xã Phúc Trạch, cũng cho biết: “Gia đình tôi trồng hơn 100 cây bưởi, năm nào cũng thu được 2.500 - 3.000 quả. Với giá bán trung bình 20.000 đồng/quả, trừ chi phí, vẫn thu lời khoảng 60 - 70 triệu đồng.” Không chỉ thu nhập ổn định, ông còn tự hào chia sẻ: “Bưởi Phúc Trạch bây giờ không chỉ bán tại chợ quê, mà đã có mặt tại siêu thị, lên sàn thương mại điện tử, thậm chí xuất khẩu.”

Xây dựng thương hiệu và kết nối thị trường

Không ít người nghĩ rằng trồng cây ăn quả đơn giản chỉ là “gieo cây, đợi hái quả”. Tuy nhiên, để đạt được năng suất cao, chất lượng tốt, giá bán ổn định và có thị trường lâu dài, người nông dân cần áp dụng quy trình sản xuất an toàn và bài bản.

Tại các vùng trồng bưởi lớn, người dân đã chuyển từ phương pháp canh tác truyền thống sang hướng hữu cơ, VietGAP hoặc GlobalGAP. Quá trình chăm sóc chú trọng bón phân hữu cơ, hạn chế thuốc bảo vệ thực vật, sử dụng chế phẩm sinh học để phòng trừ sâu bệnh. Ngoài ra, khâu tỉa cành, tạo tán, thụ phấn cũng được thực hiện đúng kỹ thuật, giúp cây phát triển tốt, ra hoa kết trái đều.

Đặc biệt, để đạt tiêu chuẩn vào siêu thị hoặc xuất khẩu, các hộ trồng bưởi phải tuân thủ nghiêm ngặt quy trình từ sản xuất đến thu hoạch và bảo quản. Việc đóng gói, dán tem truy xuất nguồn gốc, bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm đã trở thành điều kiện bắt buộc

Ngoài ra, một số hộ còn mạnh dạn đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử như Shopee, Lazada, Tiki, hay bán qua mạng xã hội Facebook, Zalo. Cách làm mới mẻ này giúp sản phẩm đến tay người tiêu dùng nhanh hơn, giá bán tốt hơn, giảm phụ thuộc vào thương lái trung gian.

Bưởi không chỉ là quả ăn trực tiếp, mà còn là nguyên liệu cho nhiều sản phẩm giá trị gia tăng: nước ép bưởi, tinh dầu vỏ bưởi, mứt bưởi, trà vỏ bưởi, mỹ phẩm thiên nhiên… Một số cơ sở đã tận dụng vỏ bưởi – vốn bị bỏ đi – để sản xuất tinh dầu, nước gội đầu thảo dược, giúp tăng giá trị thu nhập từ mỗi quả bưởi.

Ngoài ra, bưởi sấy dẻo, bưởi đóng hộp, bưởi tách múi hút chân không… cũng là hướng đi đầy tiềm năng nếu được đầu tư bài bản, đúng công nghệ. Việc đa dạng hóa sản phẩm không chỉ giúp kéo dài thời gian bảo quản, mà còn mở ra thị trường mới cho nông sản Việt.

Dù có nhiều tiềm năng, con đường làm giàu từ cây bưởi cũng không ít chông gai. Thời tiết thất thường, dịch bệnh, chi phí vật tư tăng cao, giá cả thị trường biến động… đều là những rủi ro người trồng bưởi phải đối mặt. Đặc biệt, với các hộ nhỏ lẻ, thiếu vốn đầu tư, thiếu kiến thức kỹ thuật, việc duy trì chất lượng và đầu ra ổn định là một thách thức lớn.

Tuy nhiên, với sự hỗ trợ từ các chương trình nông thôn mới, khuyến nông, liên kết doanh nghiệp – nông dân – nhà nước, nhiều mô hình đã và đang chứng minh rằng người nông dân hoàn toàn có thể làm giàu từ nông nghiệp, nếu biết cách làm bài bản, đổi mới tư duy và mạnh dạn ứng dụng khoa học kỹ thuật.

Trong tương lai, khi thị trường ngày càng yêu cầu cao, người trồng bưởi cần không ngừng nâng cao chất lượng, xây dựng thương hiệu và đa dạng hóa sản phẩm. Có như vậy, “cây bưởi” mới thực sự trở thành “cây vàng” của làng quê Việt.