Dù ông Trump gây sức ép buộc các đối tác châu Á phải giảm thặng dư thương mại với Mỹ, các quốc gia trong khu vực vẫn chưa vội vã tăng nhập khẩu dầu thô, khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) hay than đá.

Năng lượng – “mặt trận ngầm” trong thương chiến Mỹ - châu Á

Dù đất hiếm là chủ đề “nóng” trong các cuộc đàm phán giữa chính quyền Trump và Trung Quốc, phần quan trọng thực sự của bất kỳ thỏa thuận thương mại nào lại nằm ở ba mặt hàng năng lượng chủ chốt: dầu, khí LNG và than.

Với các nền kinh tế châu Á khác, mong muốn “lấy lòng” Trump để có thể né các mức thuế nặng nề được ông công bố trong gói “Ngày Giải phóng” hôm 2/4 — hiện đang tạm hoãn 90 ngày — cũng có thể là động lực để gia tăng nhập khẩu năng lượng Mỹ.

Tuy nhiên, điều đang diễn ra lại ngược lại. Dữ liệu cho thấy trong bốn tháng qua kể từ khi ông Trump nhậm chức, tổng lượng hàng hóa năng lượng mà châu Á nhập khẩu từ Mỹ đã giảm so với cùng kỳ năm trước.

Nhập khẩu từ Mỹ giảm trên cả ba mặt hàng năng lượng

Theo dữ liệu từ công ty phân tích hàng hóa Kpler:

Dầu thô: Từ tháng 2 đến tháng 5, châu Á nhập khẩu trung bình 1,53 triệu thùng/ngày, giảm nhẹ so với 1,55 triệu thùng/ngày cùng kỳ năm 2024 (theo dữ liệu từ hãng phân tích hàng hóa Kpler).

Khí LNG: Tổng cộng đạt 4,78 triệu tấn trong giai đoạn này – giảm mạnh 40% so với 8,04 triệu tấn năm ngoái.

Than đá: Nhập khẩu đạt 13,79 triệu tấn, thấp hơn mức 14,19 triệu tấn của năm 2024.

Những con số này cho thấy rằng, khu vực châu Á — nơi tiêu thụ hàng hóa lớn nhất thế giới — không hề gia tăng lượng nhập khẩu năng lượng từ Mỹ, thậm chí là giảm.

Trung Quốc và Nhật Bản "quay lưng" với năng lượng Mỹ, giá cả là nguyên nhân?

Nhật Bản và Trung Quốc — hai trong số các nhà nhập khẩu lớn nhất — đã giảm đáng kể nhập khẩu năng lượng Mỹ:

Nhật Bản chỉ nhập 1,75 triệu tấn than Mỹ từ tháng 2 đến tháng 5, giảm từ 2,15 triệu tấn cùng kỳ năm ngoái. LNG cũng giảm từ 1,75 triệu tấn xuống còn 1,04 triệu tấn.

Trung Quốc gần như không mua LNG hay dầu từ Mỹ trong ba tháng gần đây. Chỉ có một chuyến than khoảng 35.000 tấn cập cảng trong tháng 5.

Một phần nguyên nhân là giá: giá giao ngay LNG của Mỹ cao hơn khiến các lô hàng chuyển hướng sang châu Âu — nơi đang tích trữ lại khí đốt sau mùa đông.

Ngoài ra, cuộc chiến thuế giữa Mỹ và Trung Quốc tiếp tục làm xói mòn thương mại năng lượng giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Ấn Độ và Hàn Quốc: Ngoại lệ giữa bức tranh chung

Tuy nhiên, nếu nhìn sâu hơn, vẫn có một vài động thái cho thấy một số quốc gia châu Á đang bắt đầu tăng dần mua năng lượng từ Mỹ.

Ấn Độ là ví dụ điển hình. Từ tháng 2 đến tháng 5, nước này nhập khẩu trung bình 253.000 thùng dầu thô mỗi ngày từ Mỹ – tăng đáng kể so với 175.000 thùng/ngày cùng kỳ năm ngoái. Dự báo lượng dầu nhập khẩu trong tháng 6 sẽ đạt 439.000 thùng/ngày – mức cao thứ hai từ trước đến nay.

Mặc dù dầu thô Mỹ chỉ chiếm chưa đến 10% tổng lượng dầu nhập của Ấn Độ, việc tăng nhập khẩu trong một thị trường cạnh tranh về giá cho thấy có thể New Delhi đang muốn tăng cường quan hệ thương mại với Washington. Ngoài ra, Ấn Độ cũng đang nhập nhiều than đá hơn từ Mỹ, với 3,1 triệu tấn trong tháng 5 – mức cao nhất từng ghi nhận. Tổng cộng 8,82 triệu tấn trong 4 tháng đầu năm nay, tăng 12% so với 7,85 triệu tấn năm trước. 

Bên cạnh Ấn Độ, Hàn Quốc là quốc gia châu Á duy nhất còn lại tăng nhập khẩu năng lượng Mỹ. Trong tháng 5, lượng dầu thô nhập từ Mỹ của nước này đạt 593.000 thùng/ngày – mức cao thứ hai trong lịch sử. Hàn Quốc cũng tăng nhập LNG, với 560.000 tấn trong tháng 5 – mức cao nhất kể từ tháng 10 năm ngoái, và dự kiến đạt 570.000 tấn trong tháng 6.

Châu Á đang giữ “quân bài” năng lượng cho đàm phán?

Tổng thể, có thể thấy châu Á vẫn chưa sẵn sàng biến năng lượng Mỹ thành công cụ để “giảm thặng dư thương mại” như mong muốn của ông Trump.

Có khả năng các nước trong khu vực đang giữ nhập khẩu như một quân bài đàm phán với Washington, hoặc đơn giản là giá dầu, khí và than Mỹ không đủ cạnh tranh để giành thị phần trước các đối thủ truyền thống.

Dù lý do là gì, thì ít nhất trong hiện tại, việc tăng mua năng lượng Mỹ chưa phải là lựa chọn ưu tiên của châu Á.