Trong 5 tháng đầu năm 2025, giá trị nhập khẩu sầu riêng tươi đã giảm 32,5% so với cùng kỳ năm ngoái, chỉ còn 1,93 tỷ USD, theo số liệu của Tổng cục Hải quan Trung Quốc. Về khối lượng, lượng nhập khẩu cũng giảm 32,9%, xuống còn 390.900 tấn.

Tờ Bangkok Post cho biết, Việt Nam chịu ảnh hưởng nặng nề, với mức sụt giảm gần 62% cả về giá trị lẫn sản lượng sầu riêng xuất sang Trung Quốc trong cùng kỳ, theo dữ liệu hải quan. Tổng giá trị xuất khẩu sầu riêng của Việt Nam chỉ đạt 254 triệu USD trong 5 tháng đầu năm.

Nhập khẩu từ Thái Lan – nguồn cung lớn nhất – giảm 24% tính theo giá trị USD, còn 1,67 tỷ USD, với mức sụt giảm nhẹ hơn về sản lượng. Thái Lan vẫn giữ vị trí là nước xuất khẩu sầu riêng lớn nhất sang Trung Quốc, theo sau là Việt Nam và các quốc gia Đông Nam Á khác.

Nguyên nhân chính đến từ các quy định kiểm soát chặt chẽ hơn về dư lượng thuốc trừ sâu và các vấn đề vệ sinh thực phẩm, khiến tiến độ thông quan chậm lại. Theo các chuyên gia thương mại, các nhà xuất khẩu cần thêm thời gian để thích nghi với những quy định mới này.

“Người trồng và thương lái Việt Nam cần tuân thủ đúng tiêu chuẩn,” ông Nguyễn Thành Trung – nhà khoa học chính trị tại Đại học Fulbright Việt Nam – nhận định. “Tôi nghĩ năm nay họ sẽ bị ảnh hưởng khá nặng, nhưng rồi sẽ học được cách thích nghi”.

Ông Sam Sin – giám đốc phát triển của S&F Produce Group (một công ty xuất khẩu sầu riêng có trụ sở tại Hồng Kông) – cho biết chính sách hải quan Trung Quốc đã thay đổi cách đo lường dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, áp dụng theo giới hạn tối đa cho phép đối với hàng nhập khẩu.

Trung Quốc là thị trường tiêu thụ sầu riêng rất lớn, nơi một quả nặng 6kg có thể bán tới 200 nhân dân tệ (tương đương 27,87 USD). Nhưng các siêu thị Trung Quốc có tiêu chuẩn an toàn thực phẩm rất cao. 

Ông Lim Chin Khee – cố vấn tại Học viện Sầu riêng Malaysia – cho biết các báo cáo chỉ ra rằng Trung Quốc đã “siết chặt kiểm tra hải quan và kiểm soát chất lượng” đối với các lô hàng trái cây.

Tổng cục Hải quan Trung Quốc chưa đưa ra bình luận nào trước yêu cầu từ báo chí.

Bangkok Post cho biết, Việt Nam là nguồn cung mới nổi cho thị trường sầu riêng Trung Quốc – quốc gia không có sản lượng nội địa đáng kể. Tuy nhiên, các chuyên gia nhận định một số nhà vườn Việt vẫn đang loay hoay trong việc đảm bảo tiêu chuẩn vệ sinh xuất khẩu.

“Thái Lan đã phản ứng rất nhanh khi thiết lập các cơ sở kiểm nghiệm tại cấp nông trại và nhanh chóng lấy lại niềm tin từ Trung Quốc,” ông Dan Martin – cố vấn kinh doanh quốc tế tại Dezan Shira & Associates ở Hà Nội – nhận xét.

“Trong khi đó, các nhà xuất khẩu Việt Nam vẫn bị từ chối tại cửa khẩu do phát hiện tạp chất và sự thiếu hụt rõ ràng về hệ thống kiểm tra chất lượng ngay từ khâu thu hoạch tại nông trại.”