Thỏa thuận tiềm năng về ứng dụng mạng xã hội phổ biến này - với 170 triệu người dùng ở Mỹ - là một đột phá hiếm hoi trong các cuộc đàm phán kéo dài nhiều tháng giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới, vốn đang tìm cách hạ nhiệt cuộc chiến thương mại diện rộng khiến thị trường toàn cầu bất ổn.

Sau cuộc gặp với các nhà đàm phán Trung Quốc ở Madrid, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết hạn chót ngày 17/9 – vốn có thể gây gián đoạn hoạt động của ứng dụng tại Mỹ có thể được gia hạn thêm 90 ngày để hoàn tất thỏa thuận, nhưng từ chối tiết lộ chi tiết.

Bessent cho biết khi các điều khoản thương mại được công bố, thỏa thuận sẽ giữ lại các yếu tố văn hóa mà phía Trung Quốc quan tâm - điều mà Trung Quốc coi là quyền lực mềm, trong khi phía Mỹ quan tâm tới an ninh quốc gia.

Khi được hỏi liệu Trung Quốc có giữ cổ phần trong công ty hay không, Trump trả lời: “Chúng tôi chưa quyết định, nhưng theo tôi thấy… và tôi sẽ nói chuyện với Chủ tịch Tập vào thứ Sáu để xác nhận.”

Đây là lần thứ hai trong năm hai bên nói sắp đạt thỏa thuận về TikTok; lần công bố hồi tháng Ba đã không thành.

“Một thỏa thuận cũng đã đạt được với ‘một công ty nào đó’ mà giới trẻ nước ta rất muốn cứu. Họ sẽ rất vui! Tôi sẽ nói chuyện với Chủ tịch Tập vào thứ Sáu. Quan hệ hai bên vẫn rất vững chắc!!!” – Tổng thống Mỹ Donald Trump viết trên mạng xã hội Truth Social.

Bộ trưởng Bessent không cho biết công ty mẹ ByteDance có chuyển giao quyền kiểm soát công nghệ lõi cho người mua Mỹ hay không. Trong khi đó, quan chức Vương Kính Đào thuộc cơ quan quản lý không gian mạng Trung Quốc nói thỏa thuận có thể bao gồm cấp phép sở hữu trí tuệ, trong đó có thuật toán.

Ngoài TikTok, Mỹ cũng viện dẫn lý do an ninh quốc gia để chặn các lô hàng chip và công nghệ tiên tiến khác tới Trung Quốc, cũng như cấm các sản phẩm Trung Quốc mà Washington kết luận có thể được dùng để do thám người Mỹ hoặc thu thập tình báo.

Trưởng đoàn đàm phán thương mại Trung Quốc Lý Thành Cương nói với báo chí rằng các lo ngại đó là “hành vi bắt nạt đơn phương.” Ông nói: “Mỹ không thể vừa yêu cầu Trung Quốc đáp ứng các mối quan ngại của mình, vừa tiếp tục đàn áp các công ty Trung Quốc”.

Ông Lý cho biết hai bên đã đạt “đồng thuận khung cơ bản” để giải quyết các vấn đề liên quan TikTok – hơi khác so với ngôn từ phía Mỹ. Cuộc gặp ở trụ sở Bộ Ngoại giao Tây Ban Nha, cung điện Palacio de Santa Cruz kiểu baroque, là vòng đàm phán thứ tư trong bốn tháng nhằm tháo gỡ quan hệ thương mại căng thẳng cũng như hạn chót thoái vốn TikTok.

Liên quan đến vấn đề TikTok, ông Lý nói Trung Quốc luôn phản đối việc chính trị hóa, công cụ hóa và vũ khí hóa công nghệ cũng như các vấn đề kinh tế và thương mại và sẽ không bao giờ tìm cách đạt được bất kỳ thỏa thuận nào gây tổn hại đến các nguyên tắc, lợi ích của các công ty hoặc công bằng và công lý quốc tế.

Ông Lý cho biết Trung Quốc sẽ bảo vệ vững chắc lợi ích quốc gia, quyền và lợi ích hợp pháp của các doanh nghiệp Trung Quốc và thực hiện phê duyệt xuất khẩu công nghệ theo luật pháp và quy định có liên quan, đồng thời cho biết thêm rằng Chính phủ Trung Quốc cũng hoàn toàn tôn trọng ý chí của các doanh nghiệp và hỗ trợ họ tiến hành đàm phán kinh doanh trên cơ sở bình đẳng theo nguyên tắc thị trường.

Ông Vương Kinh Đào, Phó Cục trưởng Cục Quản lý không gian mạng Trung Quốc, cho biết hai bên đã đạt được sự đồng thuận cơ bản về việc tôn trọng hoàn toàn ý chí của doanh nghiệp cũng như quy luật thị trường trong việc giải quyết vấn đề TikTok thông qua các phương pháp như ủy thác hoạt động bảo mật dữ liệu và nội dung của người dùng TikTok tại Mỹ, cũng như cấp phép sử dụng thuật toán và các quyền sở hữu trí tuệ khác.

Ông Vương cho biết thêm, chính phủ Trung Quốc sẽ xem xét và phê duyệt các vấn đề liên quan đến TikTok, chẳng hạn như xuất khẩu công nghệ và cấp phép sử dụng sở hữu trí tuệ, theo đúng luật pháp và quy định hiện hành.

Ông nói thêm rằng Chính phủ Trung Quốc luôn bảo vệ chặt chẽ các quyền và lợi ích hợp pháp của các doanh nghiệp do Trung Quốc tài trợ và khuyến khích họ tích cực tìm hiểu và phát triển ở nước ngoài.

Các đoàn do Bộ trưởng Tài chính Mỹ Bessent và Phó Thủ tướng Trung Quốc Hà Lập Phong dẫn đầu đã gặp nhau ở nhiều thành phố châu Âu từ tháng Năm để tìm cách chấm dứt cuộc chiến thương mại với các đòn thuế trả đũa và việc Trung Quốc dừng xuất khẩu đất hiếm sang Mỹ.

Ông Trump nhiều lần bày tỏ mong muốn gặp Tập, còn Trung Quốc thì đang tìm cách mời ông tới Bắc Kinh dự hội nghị thượng đỉnh. Bessent nói việc có gặp hay không sẽ do các nhà lãnh đạo bàn trong cuộc điện đàm thứ Sáu. Một nguồn tin am hiểu cho biết phía Mỹ nói với Trung Quốc rằng bất kỳ cuộc gặp nào vào mùa thu này sẽ bị hủy nếu hai bên không đạt thỏa thuận về TikTok ở Madrid.