Sự bất ổn của thị trường xuất phát từ cuộc chiến thương mại do Tổng thống Mỹ Donald Trump phát động, lãi suất cao và căng thẳng địa chính trị rộng khắp đã cản trở - dù không hoàn toàn phá hỏng những kỳ vọng về một năm bùng nổ của hoạt động M&A (sáp nhập và mua lại) toàn cầu, theo chia sẻ từ các nhà giao dịch.

Chính sách thuế quan của ông Trump, bắt đầu từ cái gọi là "Ngày Giải phóng" do ông tự đặt vào ngày 2/4, đã khiến thị trường ảm đạm và đẩy lùi nhiều thương vụ M&A cũng như các đợt chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) sang các quý sau.

"Người ta kỳ vọng rằng nửa đầu năm 2025 sẽ chứng kiến nhiều hoạt động giao dịch, nhưng thực tế là điều đó đã không xảy ra," ông Tommy Rueger, đồng Giám đốc toàn cầu mảng thị trường vốn cổ phần tại UBS, chia sẻ. Theo dữ liệu sơ bộ từ Dealogic, UBS xếp hạng 9 về doanh thu thị trường vốn cổ phần trong giai đoạn từ 1/1 đến 27/6.

Các lãnh đạo ngân hàng cấp cao cho thấy niềm tin đang tăng lên rằng giai đoạn biến động tồi tệ nhất đã qua. Các mức đóng cửa kỷ lục mới của chỉ số S&P 500 và Nasdaq đã góp phần làm sống lại hy vọng rằng hoạt động M&A trong nửa cuối năm sẽ còn mạnh mẽ hơn nữa.

"Rất nhiều thương vụ đã bị hoãn sẽ quay trở lại" - ông Ivan Farman, đồng Giám đốc toàn cầu mảng M&A tại Bank of America, cho biết. Bank of America được xếp hạng thứ 3 về tổng doanh thu ngân hàng đầu tư và thứ 5 về M&A theo bảng xếp hạng của Dealogic. “Tôi lạc quan về nửa cuối năm nay”.

Theo các nhà giao dịch, sự phục hồi của thị trường và các chính sách chống độc quyền mềm mỏng hơn dưới thời Trump đang mở đường cho những thương vụ lớn hơn. “Khả năng xảy ra các thương vụ rất lớn, có thể trên 50 tỷ USD, đã tăng lên so với một năm trước” - ông John Collins, đồng Giám đốc toàn cầu mảng M&A tại Morgan Stanley nhận định. Ngân hàng này đứng thứ 4 về tổng doanh thu phí và thứ 3 về M&A.

Tổng cộng khoảng 2,14 nghìn tỷ USD giá trị thương vụ đã được ký kết từ 1/1 đến 27/6, tăng 26% so với cùng kỳ năm ngoái. Tuy nhiên, một phần mức tăng này đến từ châu Á, nơi hoạt động M&A tăng hơn gấp đôi lên 583,9 tỷ USD.

Tại Bắc Mỹ, tổng giá trị giao dịch tăng lên 1,04 nghìn tỷ USD, tăng 17% so với nửa đầu năm ngoái, theo dữ liệu sơ bộ của Dealogic.

Chỉ số đo lường mức độ biến động thị trường - chỉ số VIX - đã giảm xuống mức cho thấy nhà đầu tư cảm thấy an toàn hơn khi rót vốn.

“Rõ ràng là động lực đang tiếp tục gia tăng, mở đường cho các thương vụ lớn hơn. Mọi người đang cảm thấy tích cực hơn so với một tháng trước và bắt đầu thực hiện các quyết định của mình” - ông Philip Ross, Phó Chủ tịch ngân hàng Jefferies, nhận định.

Khi thị trường dần ổn định trở lại, các nhà đầu tư tổ chức đã quay lại với cổ phiếu, và nhiều công ty đang tiếp tục các kế hoạch IPO vốn từng bị trì hoãn. “Tất cả các yếu tố đó đã tạo nên một môi trường phát hành mới rất mạnh trong ba đến bốn tuần qua, và chúng tôi đã thấy hoạt động tăng rõ rệt” - ông Rueger nói thêm.

Ông Saadi Soudavar, người phụ trách thị trường vốn cổ phần tại khu vực châu Âu, Trung Đông và châu Phi của Deutsche Bank, nhận định: “Thị trường cổ phiếu đã thể hiện khả năng phục hồi ấn tượng, bất chấp những biến động do thuế quan và căng thẳng địa chính trị gây ra.”

Những thương vụ tạo động lực tâm lý

Một số thương vụ lớn đã giúp xoa dịu tâm lý thị trường giữa lúc hỗn loạn vì thuế quan, chẳng hạn như thương vụ Global Payments mua lại một công ty xử lý thẻ và dịch vụ tài khoản trị giá 24,25 tỷ USD vào tháng 4.

Charter Communications đồng ý mua lại đối thủ tư nhân Cox Communications với giá 21,9 tỷ USD vào tháng 5. Ngoài ra, nhà sản xuất thiết bị Mỹ Chart Industries và Flowserve Corp cũng đồng ý sáp nhập, với định giá công ty hợp nhất khoảng 19 tỷ USD.

Tổng cộng có 17.528 thương vụ được ký kết trong nửa đầu năm nay, so với 20.583 thương vụ cùng kỳ năm ngoái, theo Dealogic. Tuy nhiên, quy mô các thương vụ năm nay lớn hơn, đẩy tổng giá trị giao dịch lên cao hơn. Số lượng các thương vụ trên 10 tỷ USD tăng 62% so với cùng kỳ năm trước.

Châu Á là điểm sáng

Hoạt động M&A tại châu Á là điểm nhấn nổi bật, tăng lên 583,9 tỷ USD trong sáu tháng đầu năm, so với 269,9 tỷ USD cùng kỳ năm ngoái.

Được dẫn dắt bởi Nhật Bản và Trung Quốc, khu vực này chiếm 27,3% hoạt động M&A toàn cầu, tăng hơn 11 điểm phần trăm so với năm trước.

Một số thương vụ lớn trong khu vực được thực hiện nội vùng, ví dụ: ngày 3/6, Toyota Motor công bố kế hoạch mua lại một trong các nhà cung cấp của mình với giá 33 tỷ USD. Ngày 16/6, một liên danh do Tập đoàn dầu khí ADNOC của Abu Dhabi dẫn đầu đã thực hiện thương vụ mua lại toàn bộ bằng tiền mặt trị giá 18,7 tỷ USD với Santos, nhà sản xuất dầu lớn thứ hai của Úc.

Châu Á cũng góp phần thúc đẩy lượng phát hành cổ phiếu toàn cầu tăng lên, bất chấp biến động thị trường, với tổng khối lượng tăng gần 8%, đạt 350 tỷ USD so với cùng kỳ năm ngoái.

“Sẽ có thêm nhiều thương vụ ‘châu Á với châu Á’” - ông Raghav Maliah, Phó Chủ tịch toàn cầu mảng ngân hàng đầu tư tại Goldman Sachs cho biết. Goldman Sachs hiện đứng đầu về doanh thu M&A và đứng thứ 2 về tổng phí ngân hàng đầu tư.

“Nhật Bản đã và đang là động lực chính trong tổng khối lượng giao dịch ở châu Á, và chúng tôi tin rằng xu hướng đó sẽ còn tiếp tục”.