Đào, quất hụt mạnh nguồn cung sau mưa lũ

Tết 2026 được xem là mùa vụ khó khăn nhất của các nhà vườn cả ba miền trong nhiều năm trở lại đây. Những đợt mưa lũ, triều cường và hoàn lưu bão liên tiếp cuối năm 2025 đã khiến hàng loạt vùng trồng đào, quất trọng điểm như Nhật Tân, Quảng An, Phú Thượng (Hà Nội), Văn Giang (Hưng Yên), Hợp Tiến (Thanh Hóa), các vườn hoa Đà Lạt chìm trong nước nhiều ngày. Các nhà vườn cho biết nước ngập từ 2–3 m khiến rễ cây thối, nhiều diện tích “mất trắng”.

Anh Nguyễn Văn Tình, chủ một vườn quất tại Văn Giang, chia sẻ: “Tôi làm nghề hơn 15 năm, chưa năm nào nước lên nhanh như năm nay. Nhiều cây đẹp đã tạo thế 2–3 năm bị ngập quá ngọn, chỉ còn cách cắt tỉa để cứu phần nào. Số lượng cây đạt chuẩn để bán Tết chắc chắn giảm 40-50%.”

Tại Nhật Tân, không ít hộ trồng đào cho biết họ phải chuyển một phần diện tích sang hoa ngắn ngày để bù lại chi phí đã mất. Điều này dẫn đến một thực tế, đào thế gốc to, tán đều, quất thế quả đẹp trở thành những mặt hàng cực kỳ khan hiếm trong Tết 2026, đặc biệt tại các thành phố lớn.

Theo chuyên gia nông nghiệp thuộc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, việc cây bị úng dài ngày sẽ làm “giảm sức sống, mất bộ rễ khỏe, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng nở hoa đúng dịp”. Do đó, nhà vườn phải tăng chi phí chăm sóc phục hồi, đẩy giá thành lên cao.

Sự đắt đỏ và khan hiếm còn rõ hơn ở nhóm cây lâu năm. Nhiều chậu quất cổ thụ 15-20 năm tuổi được báo giá 50-70 triệu đồng nhưng phần lớn đã có khách đặt trước. Hiện tượng “nổ cọc giữ cây đẹp” từ sớm xuất hiện tại nhiều vườn lớn điều ít thấy ở các mùa Tết trước.

Trong khi đó, người chơi đào cũng tính toán thận trọng hơn. Chị Mai Hương, cư dân tại Hà Đông (Hà Nội), cho biết: “Năm nào tôi cũng thuê đào thế để đặt phòng khách, nhưng năm nay chủ vườn báo giá tăng 20-30%. Dù vậy, tôi vẫn chấp nhận đặt sớm vì sợ sát Tết sẽ không còn cây ưng ý.”

Thuê mai chơi Tết giảm chi phí

Không chỉ miền Bắc, miền Nam cũng trải qua đợt triều cường nặng nề nhất trong nhiều năm, khiến nhiều vùng trồng mai vàng bị thiệt hại lớn. Tại xã Bình Lợi – một “thủ phủ mai vàng” của TP.HCM hàng trăm hecta mai bị ngập sâu, có vườn lên đến 12.000 gốc mai chìm trong nước. Dù nông dân nỗ lực bơm thoát nước ngày đêm, nhưng thực tế, rễ đã bị tổn thương, cây suy, nguy cơ nở hoa không đúng Tết rất cao.

Ông Lê Văn Hợp, chủ vườn mai 20 năm kinh nghiệm ở Bình Lợi, chia sẻ: “Chưa năm nào tôi chứng kiến cảnh ngập như vậy. Nếu triều cường kéo dài thêm vài ngày nữa là có thể mất tới 70% số mai chuẩn bị bán Tết. Chúng tôi buộc phải tăng phân hữu cơ, thuốc kích rễ để cứu cây nhưng hiệu quả chỉ ở mức cầm chừng.”

Sự thiếu hụt này khiến mai thế dáng đẹp, mai cổ thụ trở thành mặt hàng “siêu hiếm”, được doanh nghiệp, khách sạn, biệt thự đặt trước cả tháng. Nhưng thay vì mua đứt, thị trường lại ưu tiên thuê mai Tết, bởi giá mua mai cổ quá cao trong khi chi phí chăm lại sau Tết không hề nhỏ. Trong khi đó, nhà vườn muốn giữ cây để tái tạo cho mùa sau. Khách hàng muốn đổi mẫu mã mỗi năm mà không phải đầu tư lớn.

Bên cạnh dịch vụ thuê mai Tết, xu hướng mai bonsai mini, mai chậu nhỏ để bàn (giá 400.000–2.000.000 đồng) trở nên rất sôi động, đặc biệt với khách ở chung cư và dân văn phòng. Các tiểu cảnh mai mini dễ vận chuyển, ít rủi ro và phù hợp không gian nhỏ.

Lan hồ điệp và cây cảnh mini lên ngôi

Nếu đào, mai, quất chịu thiệt hại nặng do mưa lũ, thì lan hồ điệp – trồng chủ yếu trong nhà kính tại Đà Lạt, Đồng Nai, Hà Tĩnh lại là mặt hàng tương đối “an toàn”. Với quy trình kiểm soát nhiệt độ từ 20–22°C và độ ẩm ổn định, lan ít chịu tác động trực tiếp từ thời tiết cực đoan.

Nhiều vườn lan tại Lâm Đồng cho biết họ đã chủ động đưa cây vào giai đoạn xử lý lạnh từ tháng 10 để kịp ra hoa đúng Tết. Nhờ vậy, nguồn lan hồ điệp năm nay ít bị gián đoạn như các dòng cây ngoài trời.

Ông Vũ Quốc Trung, chủ vườn lan ở Lâm Đồng, nhận định: “Năm thời tiết xấu, lan lại dễ bán hơn vì người chơi có xu hướng chọn thứ gì chắc ăn, nở đúng Tết, ít rủi ro. Chậu lan tầm trung 7-15 cành luôn bán nhanh, nhất là doanh nghiệp mua làm quà biếu.”

Ở phân khúc nhà ở đô thị, xu hướng cây mini - bonsai nhỏ - quất thần tài - đào cành nhỏ tiếp tục lên ngôi. Không gian sống hiện đại, đặc biệt tại chung cư, đòi hỏi cây vừa vặn, tán gọn, dễ chăm. Mặt hàng này cũng hợp với bán online, bởi vận chuyển dễ, ít hỏng, có thể đặt trước từ cuối tháng Chạp.

Khảo sát một số sàn TMĐT cho thấy lượng tìm kiếm “lan hồ điệp Tết”, “quất bonsai mini”, “mai mini để bàn” tăng so với cùng kỳ năm trước. Nhiều shop nhận đơn từ tháng 11 và cam kết bảo hành hoa nở đúng dịp.

Nhiều người tiêu dùng trẻ cũng thay đổi thói quen mua cây. Anh Hoàng Nam (35 tuổi, quận Bình Thạnh) chia sẻ: “Trước đây tôi thích chơi đào cành hoặc mai nhỏ, nhưng năm nay giá cao quá, lại lo thời tiết ấm lên làm nở sớm. Tôi sẽ đặt một chậu lan 12 cành và vài chậu cây mini trang trí các góc trước nhà vừa sang, vừa bền.”

Nhìn tổng thể, thị trường cây cảnh Tết 2026 mang dấu ấn rất rõ của thời tiết cực đoan. Mưa lũ kéo dài khiến đào - mai - quất thế đẹp trở thành hàng khan hiếm và đẩy mặt bằng giá tăng ngay từ đầu vụ. Trong khi đó, lan hồ điệp, cây mini, hoa ngắn ngày và dịch vụ thuê cây cảnh lại có cơ hội bứt lên nhờ rủi ro thấp, phù hợp xu hướng sống hiện đại và thói quen tiêu dùng của giới trẻ đô thị.

Với người kinh doanh, Tết 2026 vừa là thách thức vừa là cơ hội. Sự khan hiếm của dòng cây truyền thống buộc thị trường phải thích nghi nhanh hơn, đa dạng hơn và hướng đến những lựa chọn “an toàn, hiện đại, ít rủi ro”. Nếu biết cân đối hàng hóa, chủ động nguồn hàng và mở rộng dịch vụ thuê - giao - chăm trọn gói, đây sẽ là mùa Tết đặc biệt khả quan, dù thiên tai chưa kịp lắng.