50 năm từ khi kết thúc chiến tranh, những tác động của cộng đồng người Việt di cư là rất rõ ràng. Hơn 125.000 người Việt di cư đã tìm kiếm sự khởi đầu mới trong khi cố gắng giữ kết nối với di sản của họ.

Họ khởi nghiệp vì đam mê nhưng cũng vì nhu cầu - tinh thần kinh doanh là một cách để có được chỗ đứng ở một vùng đất xa lạ và thúc đẩy cộng đồng của họ tiến lên. Ngày nay, có hơn 300.000 doanh nghiệp do người Mỹ gốc Việt làm chủ, minh chứng cho tinh thần đó.

Bây giờ, làn sóng tiếp theo của những người sáng lập người Mỹ gốc Việt - nhiều người trong số họ là con của những người di cư, đang tiếp tục truyền thống. Và nhiều người đang bắt đầu các thương hiệu thực phẩm như một cách kết hợp tư duy kinh doanh của họ với niềm đam mê dành cho di sản ẩm thực của họ.

Từ việc giới thiệu các thành phần như nước mắm đến việc làm nổi bật cách pha chế cà phê Việt Nam truyền thống, những người sáng lập đang tận dụng các sản phẩm như một sự khôi phục di sản và lời mời gọi những người khác tham gia trải nghiệm.

Khi làm như vậy, các thương hiệu như Nước mắm Red Boat , Nguyen Coffee Supply , Socola Chocolatier và Pho'nomenal Foods đang cho thấy sức mạnh biến đổi của thực phẩm.

Thức ăn như một sự trở về

Đối với hai chị em Tracy và Tiffany Pham, hành trình khởi nghiệp bắt đầu khi cha của họ, ông Cường, khám phá lại chất lượng tuyệt hảo của nước mắm chính hiệu có nguồn gốc địa phương trong chuyến về thăm quê hương Việt Nam vào năm 2005. Khi quay lại Mỹ ông mang theo một chai nước mắm, và nó khiến bà của Tiffany rơi nước mắt vì đã nhiều thập kỷ trôi qua kể từ lần cuối bà được nếm thứ tinh túy của ẩm thực Việt này.

Khoảnh khắc đó đã nảy sinh ý tưởng cho Nước mắm Red Boat . Thương hiệu này ra mắt vào năm 2011, chuyên về phương pháp truyền thống làm nước mắm nguyên chất chỉ từ cá cơm và muối biển. Ông Cường đã nghỉ việc kỹ sư phần mềm và gia đình bắt đầu đi tìm nguồn cung ứng đến vùng Phú Quốc của Việt Nam để sản xuất nước mắm nguyên chất.

Tracy cho biết: “Quy trình chúng tôi sử dụng là quy trình đã được sử dụng ở Việt Nam trong nhiều thế kỷ. Đó là chất lượng cao nhất, nồng độ cao nhất, không được pha loãng với nước, đường hoặc chiết xuất”.

Trước khi Red Boat nổi lên, nước mắm Việt Nam rất khan hiếm trong các chuỗi cửa hàng ở Mỹ. Họ nhận ra rằng có một khoảng trống trên thị trường cho một phiên bản chất lượng cao và họ muốn lấp đầy khoảng trống đó. Hiện nay, Red Boat có mặt trên các kệ hàng tạp hóa trên khắp cả nước từ Whole Foods đến Wal-Mart.

Thức ăn như sự công bằng

Đối với người sáng lập Nguyen Coffee Supply, cô Sahra Nguyen, sứ mệnh của thương hiệu của cô cũng là tôn vinh truyền thống lâu đời. Mặc dù là nước sản xuất cà phê lớn thứ hai thế giới sau Brazil, cà phê Việt Nam thường bị bỏ qua ở Mỹ.

Hành trình của Sarah Nguyen bắt đầu bằng sự thất vọng- thất vọng vì cách cà phê Việt Nam bị hiểu sai trong văn hóa cà phê Mỹ. “Tôi nhớ mình đã đến các quán cà phê và hỏi có gì trong cà phê Việt Nam của họ, vì nó không có vị giống như cà phê đá tôi từng uống khi còn nhỏ” - cô nói.

Cô nhận ra rằng tất cả họ đều sử dụng hạt cà phê arabica chứ không phải hạt cà phê robusta được sử dụng trong thức uống chính thống của Việt Nam. Hạt cà phê robusta, được trồng ở Châu Á, Châu Phi và Châu Mỹ Latinh, từ lâu đã bị dán nhãn là hạt cà phê chất lượng thấp ở phương Tây. Vì quan niệm sai lầm này, robusta hiếm khi được tìm thấy ở Mỹ.

“Cà phê Việt Nam đồng nghĩa với cà phê robusta. Nhưng có một sự thiên vị mạnh mẽ trong ngành cà phê rằng arabica là tốt và robusta là xấu. Tôi muốn thách thức điều đó và mở rộng quan niệm đó”.

Bằng cách thiết lập mối quan hệ thương mại trực tiếp với nông dân Việt Nam, Nguyen đảm bảo cà phê của cô không chỉ có chất lượng cao nhất mà còn có nguồn gốc đạo đức. Thương hiệu này tổ chức các buổi nếm thử và hội thảo, nơi Nguyen mạo hiểm vượt ra ngoài món cà phê để chia sẻ lịch sử phong phú đằng sau nó.

Công trình của cô đã góp phần thay đổi những huyền thoại xung quanh cà phê robusta, mang một khía cạnh văn hóa Việt Nam vào các căn bếp trên khắp nước Mỹ.

“Tôi đến những sự kiện này và bây giờ mọi người đều nói về cà phê robusta. Mọi thứ đã thay đổi rất nhiều và ngành công nghiệp này rất hào hứng về những khả năng đó.”

Thực phẩm như một sự đổi mới

Tương tự như vậy, Duke Pham với thương hiệu Pho'nomenal Foods đã tái hiện hương vị cổ điển của Việt Nam thông qua việc phát triển các sản phẩm phở ăn liền.

Duke Pham và gia đình đến Mỹ vào năm 1975, mẹ anh đã khởi nghiệp kinh doanh với việc mở một nhà hàng, và bà đã làm được điều đó.

Được truyền cảm hứng từ tinh thần kinh doanh của mẹ, Duke lớn lên và mở sáu nhà hàng phở nổi tiếng, sau này trở thành bệ phóng cho Pho'nomenal Foods, một thương hiệu mì phở ăn liền từng đoạt giải thưởng và được bán khắp nước Mỹ.

Khi anh mở rộng từ chủ nhà hàng thành nhà sáng tạo sản phẩm thực phẩm, anh nhanh chóng nhận ra tiềm năng của một phiên bản phở ăn liền tôn trọng tính xác thực của món ăn trong khi vẫn hấp dẫn người tiêu dùng hiện đại đang tìm kiếm một bữa ăn nhanh.

Bước đột phá của ông đến khi ông hợp tác với các nhà khoa học thực phẩm để phát triển bột nước dùng phở giữ nguyên hương vị của nước dùng truyền thống vốn thường mất 10 giờ để chế biến. Những người không có thời gian để nấu nước dùng phở vẫn có thể thưởng thức một bát phở nóng hổi, thơm ngon tại nhà chỉ trong vài phút.

Mỗi gói nước dùng Pho'nomenal đều sử dụng các thành phần tự nhiên chất lượng cao, tránh các chất phụ gia nhân tạo có trong các sản phẩm ăn liền khác trên thị trường. Bằng cách kết hợp truyền thống và sự tiện lợi, Duke Pham đang đưa ẩm thực truyền thống Việt Nam vào những vùng đất mới.

Thực phẩm như tương lai

Trong khi một số nhà sáng lập đang lấp đầy khoảng trống thị trường cho các sản phẩm truyền thống hơn, những người khác lại sử dụng nền tảng của mình làm chất xúc tác cho một cái gì đó hoàn toàn mới. 

Nằm ngay trung tâm San Francisco, xưởng làm sô cô la thủ công với thương hiệu Socola Chocolatier của Wendy Lieu đang kết hợp giữa truyền thống và hiện đại.

Khi còn là thiếu niên, Wendy và chị gái cô đã làm việc tại tiệm làm móng của bố mẹ cô và vào giờ nghỉ, họ sẽ đến trung tâm thương mại để lấy mẫu sô cô la miễn phí.

Đó là nơi cô đã yêu thích nấm cục truffle, và cô bắt đầu thử nghiệm các công thức sô cô la tại nhà - tự làm sô cô la tươi từ đầu. Cuối cùng, cô đã giành được một vị trí đáng mơ ước tại chợ nông sản địa phương và bắt đầu xây dựng được lượng người theo dõi. Tuy nhiên, cô cảm thấy thương hiệu của mình còn thiếu một điều gì đó.

“Trong ngành công nghiệp sô cô la, chúng tôi đã dành nhiều thời gian để cố gắng hòa nhập. Tôi quyết định rằng chúng tôi cần phải nổi bật”, Wendy nói. “Bài học tôi rút ra là nếu bạn kinh doanh quá rộng, bạn sẽ phải cạnh tranh với tất cả những người đang làm cùng một việc với bạn”.

Khi nhìn vào những loại sôcôla phổ biến, cô thấy chúng thường tuân theo những công thức đã được thử nghiệm và chứng minh là đúng mà không cần thử nghiệm.

Quyết tâm lấp đầy khoảng trống đó, Wendy bắt đầu mạo hiểm với những thành phần sáng tạo như ớt Thái sriracha và sầu riêng, truyền hương vị đậm đà của Việt Nam vào sô cô la Socola. Cô thậm chí còn làm sô cô la hương vị phở. Kết quả là một bộ sưu tập các loại sô cô la truffle tôn vinh di sản của cô và giúp Socola nổi bật trên thị trường bão hòa.

“Bằng cách cụ thể hóa văn hóa Việt Nam của mình, chúng tôi bắt đầu thu hút nhiều khách hàng hơn tôi từng nghĩ. Bây giờ, bất cứ khi nào đi du lịch, tôi đều tìm kiếm nhiều hương vị châu Á hơn có thể đưa vào sô cô la.”

Thực phẩm như một chất kết nối

50 năm sau, những câu chuyện về các thương hiệu như thế này cho thấy sức mạnh của các nền tảng, góc nhìn và tất nhiên là cả khẩu vị khác nhau.

Những doanh nhân này đã khai thác thành công cơ hội thị trường vì họ hiểu sâu sắc về văn hóa và truyền thống ẩm thực của đất nước mình.

Sự phát triển của họ là một tín hiệu rõ ràng và mạnh mẽ - người tiêu dùng đang khao khát những hương vị thực sự đưa họ vào một cuộc hành trình.

Tracy của Red Boat cho biết: "Những gì tôi thấy hiện nay là ngày càng có nhiều người muốn tìm những sản phẩm chính hãng có nguồn gốc trực tiếp từ Việt Nam. Trước đây còn do dự, nhưng giờ đã có sự tò mò".

Thực phẩm là người kể chuyện đầy sức mạnh. Mỗi miếng cắn, mỗi ngụm đều mang theo sức nặng của ký ức, lịch sử và văn hóa. Thông qua công việc của mình, những doanh nhân này tạo nên những kết nối vượt qua biên giới và thế hệ. Cuối cùng, họ tạo ra một thế giới nơi thực phẩm kết nối tất cả chúng ta.